Posta tekeli ihlalinde gönderiyi taşıtan bankanın pasif husumeti

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/1452

KARAR NO 2025/1615

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 21/01/2025

NUMARASI 2024/570 Esas - 2025/62 Karar

DAVA

Tazminat (... tekelini ihlalden kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 02/08/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ 15/10/2025

Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ... ve Telgraf Teşkilatı AŞ nin kuruluşuna ilişkin 6475 ... Hizmetleri Kanunu'nun 28655 Sayılı RGde 23.05.2013 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girdiğini, bu çerçevede; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile müvekkili şirket arasında 23.07.2013 tarihinde yukarıda belirtilen; “... Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Görev Sözleşmesi” akdedildiğini ve müvekkili şirketin ... ... Hizmetleri Yükümlüsü olarak belirlendiğini, müvekkili kuruluşun görev ve hizmet alanına ilişkin tekel hakkının (... Tekeli) 6475 Sayılı Kanunun 6. maddesinde düzenlendiğini, ... tekeli kapsamında bulunan gönderilerin davalı banka tarafından müvekkili şirket haricinde dava dışı kurye firmalarına taşıttırıldığının açık olduğunu, davalının taşıttırdığı gerçek gönderi adedinin müvekkili idarece tespiti objektif olarak mümkün olmadığından ...

tekeli hakkının ihlali niteliğindeki gönderilerin gerçek adedinin ticari kayıt ve defterlerin incelenmesi suretiyle bilirkişi marifetiyle belirlenmesi ve bu ihlal kapsamındaki gönderilerin her biri için müvekkili kuruluş nezdinde belirlenen ücret tarifesindeki ... ücretinin on katı tutarında tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsili için işbu davayı açtıklarını,davalının ... tekeline ve TTK m.54/2 ve m.55/1-e maddelerine aykırı faaliyette bulunulması suretiyle dava tarihinden geriye dönük üç yıl olarak hazırlanan, kabul edilen, taşınan, taşıttırılan, dağıtılan vs. gönderilerin/mektupların gerçek adedinin tespiti ve bu ihlal kapsamındaki gönderilerin her biri için müvekkili şirket nezdinde belirlenen ücret tarifesindeki ...

ücretinin on katı tutarında miktarın tahsilini,davanın belirsiz alacak davası olarak kabulü ile şimdilik 100-TL'nin ihlal tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte tahsilini, muarazanın menine ve haksız rekabetin/müdahalenin önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı vekilinin dava dilekçesinde belirttiği düzenlemelerde, ... tekeli ve haksız rekabet hükümlerinin yer aldığını, işbu hükümlerin muhatabının ise PTT ile serbest piyasa ekonomisi içerisinde rekabet içerisinde bulunduğu diğer ... ve taşımacılık hizmetleri sunan kuruluşlar olduğunu, müvekkilinin ise taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olduğunu, haksız rekabet hukukuna göre sadece serbest piyasa içerisinde birbirine rakip olan işletmeler değil; tüketiciler, müşteriler ve mesleki-ekonomik birlikler de haksız rekabet davası açma hakkına haiz olduğunu, davacı tarafından ... tekeline ve haksız rekabet hükümlerine aykırılık iddialarıyla müvekkilinden tazminat talebinde bulunulduğunu ancak söz konusu talebin zaman aşımına tabi olduğunu, 6475 Sayılı Kanun, ...

sektöründe PTT’nin ... tekeli olmasını değil, rekabetçi bir piyasa yaratmayı amaçladığını, 6475 Sayılı Kanuna göre ... hizmetlerinin, hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirildiğini, müvekkilince PTT’nin yanı sıra diğer hizmet sağlayıcılarından faydalanılması ... tekelinin ihlali anlamına gelmediğini, davacı ile müvekkili arasında akdedilen sözleşme uyarınca PTT’nin münhasırlık yetkisi bulunmadığını, aksine performansa dayalı olarak hizmet verileceği hususunda anlaşma sağlandığını,davanın, öncelikle husumet ve zaman aşımı şeklindeki usuli itirazları gereği usulden reddini, aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; haksız rekabetin, rakip işletmeler ve tedarikçiler tarafından gerçekleştirilebilen ancak sonuçları itibarıyla müşterilere ve tüketicilere de zarar verebilen eylemler olduğunu, haksız rekabete dayalı davaların, haksız rekabet fiilini gerçekleştiren kişiler aleyhine açılabileceğini, davalı taraf olarak haksız rekabet eden mal ve hizmet sağlayıcıları ya da tedarikçilerinin gösterilebileceğini, müşteri ya da tüketicilerin davalı olamayacağını, 6475 sayılı Kanun’un “... Tekeli” başlıklı 6. maddesi uyarınca, ... tekeli ihlalinden hizmet sağlayıcılarının sorumlu olacağını, ... hizmetinden faydalananların tekel hakkının ihlalinden sorumlu olacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığını; davalı bankanın taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olup kendisine bu davanın yöneltilemeyeceği anlaşılmakla, pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; 6475 sayılı ... Hizmetleri Kanunu'nun "... tekeli" başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrasında "... tekelini ihlal edenler, bu ihlal kapsamındaki gönderiler için ... ... hizmet yükümlüsünce belirlenen ... ücretinin on katı tutarında meblağı ... ... hizmet yükümlüsüne tazminat olarak ödemekle yükümlüdür." ifadesi yer aldığını, söz konusu kanun hükmünde yer alan "... tekelini ihlal edenler" ifadesinde herhangi bir istisnaya yer verilmediğini, bu durumda ... tekelini ihlal eden eylemleri iştirak halinde gerçekleştiren ve zarara birlikte sebebiyet veren her kişi ve kurumun, istisnasız olarak ihlalden sorumlu olması gerektiğinin kabulü gerektiğini, ilgili düzenlemenin getirilmesi ile sağlanmak istenen caydırıcılığın oluşabilmesi için de ...

tekelini ihlal edenler arasında herhangi bir istisnaya yer verilmeden yükümlülerin belirlenmesi amaçlandığı, somut olayda davalının gönderici olmasının sonucu değiştirmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; 6475 sayılı ... Hizmetleri Kanunu uyarınca ... tekeline ve TTK nın.54/2 vd maddelerine aykırılılık iddiasıyla açılan tazminat davasıdır.6475 sayılı yasanın ... tekel hakkını düzenleyen 6.maddeye göre; "(1) Aşağıdaki hizmetler ... ... hizmet yükümlüsünün tekelindedir: a) Temel ücret göz önünde bulundurularak Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Cumhurbaşkanı tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi. b) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı VUK nın elektronik tebliğe ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 7201 sayılı Kanun ve diğer kanunlar kapsamındaki elektronik ortam dâhil her türlü tebligatın kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi.

c) Barışta Türk Silahlı Kuvvetlerinin ... hizmetleri. ç) Postada alınacak ücretleri gösteren ... pulları, kişisel pul, anma pulları, ... kartları ve ilk gün zarflarının bastırılıp satışa çıkarılması. (2) Birinci fıkranın (a) bendine göre belirlenmiş olan ağırlık ve ücret limiti gönderi içerisindeki haberleşme mahiyetindeki maddeye ilişkindir. Reklam, tanıtım, broşür gibi maddelerin ilavesi suretiyle ağırlığın aşılması veya değişik promosyon ve iskonto usulleri uygulanarak ücret limitinin dışına çıkılması ... tekelinin ihlali sayılır. (3) ... tekelini ihlal edenler, bu ihlal kapsamındaki gönderiler için ... ... hizmet yükümlüsünce belirlenen ... ücretinin on katı tutarında meblağı ... ... hizmet yükümlüsüne tazminat olarak ödemekle yükümlüdür.

Bu tazminat, ... ... hizmet yükümlüsüne irat kaydedilir. Bu kapsamda tespit edilen gönderiler, ... ... hizmet yükümlüsü tarafından gecikmeksizin alıcısına sevk edilir. ... tekeli ihlali hakkındaki yaptırımlara ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır." hükmünü haizdir.Dava dilekçesinde, davacı gönderilerini PTT ile taşıttırmayan davalının ... tekel hakkını ihlal ettiği, gönderilerini kuryelere taşıttırdığı ileri sürülerek gönderilerin her biri için müvekkili şirket nezdinde belirlenen ücret tarifesindeki ... ücretinin on katı tutarında miktarın tahsilini, gerçek gönderi adedinin müvekkili idarece tespiti objektif olarak mümkün olmadığından davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı, davalının 6475 sayılı kanun gereği ...

tekel hakkını, TTK nın haksız rekabet hükümlerini ihlal ettiği ileri sürülerek belirsiz alacak kapsamında 6475 sayılı kanunun 6(3) maddesi uyarınca hesaplanacak tazminat ile haksız rekabet eylemlerinin tesbiti ve meni, muarazanın giderilmesi istenilmiştir.Davalıya yöneltilen davada dayanılan maddi vakıa davalı bankanın gönderilerini tekel hakkına sahip davacı yerine başka kurumlara taşıttırdığıdır. Bu suretle geçmişe yönelik üç yıllık davalı gönderi kayıtları incelenerek ... tekel hakkının ve haksız rekabet hükümlerinin ihlal edildiği ileri sürülmüştür. Eylem tek olup; tekel hakkının ve haksız rekabet hükümlerine aykırı davranılıp davranılmadığı yapılacak yargılama sonucunda mahkemece belirlenecektir.

Ancak 6475 sayılı kanunda "tekel hakkını ihlal edenler" sadece gönderiyi taşıyan ile sınırlı tutulmamış, yerleşik yargı uygulamasında taşıtan ve taşıyan birlikte sorumlu tutulmuşlardır. (Yargıtay 11 HD nin 2012/8871 esas, 2013/9639 karar sayılı, 2014/11192-17922 e-k,2014/6747-13950 e,k sayılı ilamları) Her gönderinin bir taşıyan ve taşıtanı olacağından elde ki davada davalının pasif husumet ehliyeti bulunduğu halde; haksız rekabetin ancak rakipler arasında vuku bulacağı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddi doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle; 6475 sayılı kanunun 6(3) maddesi uyarınca açılan davada davalıya husumet yöneltilebileceğinden davanın bu nedenle reddi doğru görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılarak dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye iadesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/01/2025 Tarih, 2024/570 Esas - 2025/62 Karar sayılı kararının, HMK nın 353(1)a-6 maddesi gereği KALDIRILMASINA;"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Yatırılan 615,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 15/10/2025