CMR taşımasında trafik kazası nedeniyle taşıyıcının sınırlı sorumluluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/1467 E. 2025/1618 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan Sigorta Rücu Alacağı ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Taşıma
rücu (taşıma temelli)
Gerekçe özeti
CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan uluslararası kara yolu taşımasında, teslim noktasında emtianın hasarlı olduğuna ilişkin alıcı tarafından CMR belgesi üzerine düşülen hasar şerhi -sürücünün katılımıyla ayrıca bir hasar tutanağı düzenlenmemiş olsa da- tutanak hükmünde kabul edilir ve bu durumda hasarın taşıma süreci içinde meydana geldiğinin ispat külfeti taşıyıcı aleyhine yer değiştirir. Hasarın yakın sebebinin, sürücünün tam kusuruyla gerçekleşen ancak ağır kusur teşkil etmeyen tek taraflı bir trafik kazası olması halinde, taşıyıcı CMR'nin 17/2. maddesindeki sorumluluktan kurtulma sebeplerine dayanamaz ve sınırlı sorumluluk hükümlerine göre sorumlu tutulur. Sigortacı, sigortalısına ödediği tazminat oranında TTK 1472 uyarınca sigortalısının taşıyıcıya karşı dava hakkına halef olur.
Ele alınan sorunlar
Sigortacının halefiyet hakkı ve rücu dava hakkının koşulları → kabul
Gerekçe: TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı ancak sigortalısının üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olur. Somut olayda davacı sigorta şirketi sigortalısına hasar bedelini ödediğinden, ödediği bedel oranında sigortalısının taşıyıcıya karşı dava hakkına halef olmuştur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Taşıyıcının CMR 17/2 kapsamında sorumluluktan kurtulma koşulları ve kusur değerlendirmesi → ret
İddia: Davalı taşıyıcı vekili, CMR 17/2 maddesinin görmezden gelindiğini, kusurun teknik olarak incelenmediğini, sürücünün alkolsüz olduğu ve kusursuz kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: CMR Konvansiyonunun 17/1. maddesinde taşıyıcının yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar doğan ziya, hasar ve gecikmelerden sorumlu olduğu, 17/2. maddesinde ise taşıyıcının ancak zararın istek sahibinin hatası veya ihmalinden, talimatından, yüke has bir kusurdan yahut taşıyıcının önleyemeyeceği durumlardan ileri geldiğini ispat etmesi halinde sorumluluktan kurtulabileceği düzenlenmiştir. Hasarın, aracın devrilmesi nedeniyle meydana gelen çarpmanın etkisiyle oluştuğu eksper ve bilirkişi raporuyla belirlenmiş, tek taraflı trafik kazasında başkaca kazaya etken bir neden ileri sürülmemiştir. Araç şoförünün alkolsüz olarak belirlenmesi kusursuz olduğunun kabulüne yol açmaz. Hasarın yakın sebebi tek taraflı trafik kazası olduğundan taşıyıcı CMR'nin 17/2. maddesine göre sorumluluktan kurtulamamıştır; sürücünün tam kusuru ağır kusur teşkil etmediğinden taşıyıcı sınırlı sorumluluk hükümlerine göre sorumlu tutulmuştur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Eksper raporunun delil niteliği ve hasarlı emtia miktarının tespiti → ret
İddia: Davalı vekili, sunulan fotoğraflara göre hasarlı ürün sayısının 90 değil 42 olması gerektiğini, bu hususun incelenmediğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 22/17. fıkrası uyarınca eksperler tarafından düzenlenen raporlar delil niteliğindedir; alıcı nezdinde emtia bizzat sayılarak hasarlı emtia belirlenmiştir. Eksper raporu delil niteliğinde bulunduğundan hasarlı emtianın sayısına itibar edilmesi gerekmektedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
CMR belgesine düşülen hasar şerhinin geçerliliği ve ispat yükünün taşıyıcıya geçmesi → ret
İddia: Davalı vekili, CMR belgesine alıcı tarafından tek taraflı düşülen şerhin geçerli olmadığını, geçerlilik için taşıyıcı ile alıcının ortak imzasının gerektiğini, sürücünün katılımıyla hasar tutanağı düzenlenmediğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Teslimat CMR'sinin aslı, alıcı tarafından emtianın teslim alındığına dair imza ve kaşe edilerek taşıyıcıya geri verilir. Açıkça gözlemlenebilen hasarlarda sürücünün katılımı ile hasar tutanağı düzenlenmesi veya CMR belgesi üzerine hasar şerhi düşülmesi şeklinde emtianın hasarlı teslim edildiğine ilişkin ihtirazi kaydın alıcı tarafça ileri sürülmesi halinde, bu yöntemlerden hangisi yerine getirilirse getirilsin ispat külfeti taşıyıcı aleyhine yer değiştirir. CMR belgesine alıcı tarafından düşülen hasar şerhi tutanak hükmünde olduğundan, sürücünün katılımıyla hasar tutanağı imzalanmamış olması istinaf sebebi olarak kabul edilmemiştir. CMR belgesi üzerinde alıcı/gönderilenin imza ve kaşesiyle emtianın hasarlı olarak teslim alındığı kayıtlı olduğundan, hasarın taşıma süreci içinde meydana geldiği kabul edilmiştir (CMR m.29).
Gerekçe kaynağı: özgün
Yetersiz ambalajlama iddiasının taşıyıcının sorumluluğuna etkisi → ret
İddia: Davalı vekili, yükün uygun şekilde ambalajlanmadığının incelenmediğini, ambalaj yetersizliğinin hasara neden olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: CMR'nin 17/2. maddesinde, yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı öngörülmekle birlikte, ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğu bulunmaktadır. Somut olayda hasarın aracın devrilmesi nedeniyle meydana gelen çarpmanın etkisiyle oluştuğu eksper ve bilirkişi raporuyla belirlendiğinden, ambalaj yetersizliğine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Hasar bedeli, sovtaj hesabı ve taşıyıcının sorumluluk üst limiti → ret
İddia: Davalı vekili, ürün bedeli ve sovtaj bedelinin objektif olarak değil ekspertiz raporundan alınarak belirlendiğini, işçilik maliyetinin sorgulanmadığını, sorumluluk sınırının aşıldığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Hasarlı emtianın gerçek değeri sektör bilirkişisi tarafından da doğrulanmış olup kadrimaruf bulunmuştur. Emtia metal olup eğilip büküldüğünden tel çit olarak kullanım değeri bulunmadığından sovtajın hurda metal olarak kg cinsinden tespiti yerindedir. Taşıyıcının sorumluluk üst limiti gerçek zararı aşan miktarda olduğu hesaplandığından, sorumluluk sınırına ilişkin istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
CMR taşımasında alıcı tarafından teslim belgesine (CMR belgesi) düşülen tek taraflı hasar şerhinin, sürücünün katılımıyla ayrıca hasar tutanağı düzenlenmemiş olsa da tutanak hükmünde sayılarak ispat külfetini taşıyıcı aleyhine çevirdiğine ve tek taraflı trafik kazasının CMR 17/2 kapsamında sorumluluktan kurtulma sebebi oluşturmadığına ilişkin tespitleri nedeniyle bölgesel ikna edici emsal değer taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
CMR Konvansiyonu↗ halefiyet↗ rücu↗ sınırlı sorumluluk↗ hasar şerhi↗ ispat yükünün taşıyıcıya geçmesi↗ sovtaj↗ eksper raporu delil niteliği↗ itirazın iptali↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO 2025/1467
KARAR NO 2025/1618
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 07/07/2025
NUMARASI 2023/1126 Esas - 2025/694 Karar
DAVANIN KONUSU İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 15/10/2025
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı ... ... ..Ltd Şti vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkil şirkete..0431 numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalısı ... Metal şirketi tarafından, dava dışı... .. firmasına 20.01.2020 tarih ve ... numaralı fatura ile toplamda 252 adet, 21.970 Kg ağırlığındaki yüksek güvenlik çiti satıldığı, emtianın Polonya'da mukim alıcıya karayolu ile nakliyesini davalı ... ...'in(Eski Unvan: ... Loj..Ltd. Şti.) üstlendiği, emtia ...plaka sayılı aracı yüklendiği ancak aracın 21.11.2021 tarihinde Bulgaristan'da seyir halinde iken yüksek hız nedeniyle sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu devrilerek kaza yaptığı,araçta bulunan yükün hasarlandığını yükün, resmi işlemlerin tamamlanmasından sonra ST 2104/St 6583 plakalı başka bir araca aktarılarak 30.11.2021 tarihinde alıcıya teslim edildiği, yükün teslim noktasında alıcı tarafından emtiadaki hasar tespit edilerek taşıma senedi üzerine emtianın hasarlı olarak teslim alındığına ilişkin kayıt konulduğu, toplam 252 adet çitten 90 adet, 7846,20 kg ağırlığındaki emtianın ezilip, bükülmek, kaynak yerlerinden kırılmak ve galvaniz kaplamanın sıyrılması suretiyle ağır hasar gördüğünün tespit edildiğini,emtianın taşıma sırasında hasarlanması nedeniyle ödenen tazminatın rücusu için başlattıkları icra takibine davalıların itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı ... Loj vekili; Somut olayda ambalajın gönderen tarafından yapıldığını, emtiada bir hasar gerçekleşmişse ve bu hasar iddia edildiği üzere, " ıslanma" hasarı ise ,emtianın gideceği yol, aktarmalar dikkate alınarak buna şekilde özellikle ıslanmayı engelleyecek şekilde ambalajlanmasının şart olduğunu,davacının iddiası malın araç içinde sıkışarak ezilmesi, malın düşmesi, çalınması olmadığı, davacının iddiası malın "ıslanması" olduğundan yeterli ambalaj (örneğin çok basit şekilde strec film ile kaplanması ile malın ıslanması olanaksızdır.) yapıldığında hasarın meydana gelmeyeceğini, TTK ve ... hükümleri gereğince, yükün uygun şekilde ambalajlandığını ispat yükü gönderici davacıya ait olduğu ,taşıyıcının sınırlı sorumluluğu bulunduğu, ...
gereğince taşıyıcının ödeyeceği tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacağını, burada tespiti gereken hususun davaya konu olayda kusurun ispat edilemediği, tazminat hesabının fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... Hiz.. Ltd Şti davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; uzman bilirkişilerden alınan ek ve kök bilirkişi raporları benimsenerek uyuşmazlığa ... Konvansiyonu hükümleri uygulanacağı, poliçe konusunun sigortalı ... Metal şirketinin Türkiye'den Polonya'ya ihraç edeceği dava konusu yüksek güvenlik çitine ilişkin olduğu, sürücü ... sevk ve idaresinde ... 501 AC /... ... plaka sayılı aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek kazanın oluşmasında asli ve %100 kusur ile trafik kazası nedeniyle meydana gelen hasarın istisna edilen haller içinde bulunmadığı, dosyada mübrez ibraname ve ödeme makbuzuna göre hasar bedeli olan 153.694,09-TL nin sigortalıya ödendiği,davacının sigortalısının haklarına halef olması nedeniyle işbu sigorta rücu davasını açma hakkının olduğu, davalıların hasardan sorumlu oldukları, sorumluluğun 153.694,09- TL asıl alacak olmak üzere toplam 154.622,57- TL olduğu gerekçesiyle davalıların itirazın iptaline, alacak likit olmadığı gerekçesiyle icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEBLERİ
Davalı ... ... vekili, ... Konvansiyonu'nda, yetersiz ambalajın hasarda taşıyıcının sorumluluğunu ortadan kaldırdığını, bilirkişi raporunda bu hususun teknik olarak incelenmediği ve sadece trafik kazasının hasara neden olduğunun belirtildiğini, CMRnin 17/ 2 maddesinin görmezden gelindiği ve ezber şekilde " taşıyıcı kusurludur" sonucuna varıldığını, yükün uygun bir şekilde ambalajlanmadığının incelenmediğini, ürün bedelinin ve sovtaj bedelinin objektif olarak değil, ekspertiz raporundan alınarak belirlendiği, davacı tarafından sunulan fotoğraflara göre hasarlı ürün sayısının 90 değil, 42 olması gerektiği halde bu yönde inceleme yapılmadığını, ürün bedeli ve sovtajın denetime elverişli bir şekilde belirlenmediğini,sadece ekspertiz raporundaki bedelleri tekrarladığı, işçilik maliyetinin sorgulanmadan rapora dahil edildiğini, ...
belgesine alıcı tarafından tek taraflı olarak düşülen şerhin geçerli olmadığı, geçerli olması için taşıyıcı ile alıcının ortak imzası gerektiğini, Bulgaristan Kontrol Makamı tarafından tutulan tutanakta, yükün hasarsız olarak aktarıldığı, kazada araç şoförünün kusuru olmadığının açık olarak belirtildiğini, Bulgaristan Polisi tarafından tutulan kaza tutanağından sürücünün alkollü olmadığı dolayısıyla kusursuz olduğunun belirtildiği, trafik kazası konusunda uzman olmayan heyetten rapor alarak kazadan müvekkilinin sorumlu tutulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, davacı tarafından emtia nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın kara yolu taşıması sırasında meydana gelen trafik kazasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin taşıyıcı davalılardan tahsili istemi ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davaya konu taşıma Türkiye-Polonya arasında gerçekleştiğinden,uyuşmazlığın ... Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmekte olup, sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir.
Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.... Konvansiyonunun 17/1. maddesinde, taşıyıcının yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar doğan ziya, hasar ve gecikmelerden sorumlu olduğu düzenlenmiştir. Konvansiyonun 17/2. maddesi gereğince ise taşıyıcı, ancak kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa sorumlu tutulamayacaktır.Somut olayda; sigortalıya ait emtianın, davalı taşıyıcı tarafından Polonya'ya kara yolu ile taşınması sırasında, 21.11.2021 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazasında hasara uğradığı, hasar nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına 153.694,09-TL ödeme yapıldığı,davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin tahsili istemiyle işbu davaya konu icra takibinin başlatıldığı anlaşılmaktadır.Davalıların ...'nin 17/2 maddesi kapsamında sorumluluktan kurtulma durumunun söz konusu olup olmadığının tespiti bakımından, davalı taşıyıcı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda kusuru olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunun 22/17 fıkrasında, eksperler tarafından düzenlenen raporların delil niteliğinde olduğu düzenlenmiş olup , alıcı nezdinde emtia bizzat sayılarak hasarlı emtia belirlenmiştir.Eksper raporu ;delil niteliğinde bulunduğundan hasarlı emtianın sayısına itibar edilmesi gereektiğinden davalı vekilinin hasarlı emtianın daha az olduğuna yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Teslimat ...’sinin aslı alıcı tarafından emtianın teslim alındığına dair imza ve kaşe edilerek taşıyıcıya geri verilir. Somut olayda olduğu gibi açıkça gözlemlenebilen hasarlarda sürücünün katılımı ile bir hasar tutanağı düzenlenmesi veya ... belgesi üzerine hasar şerhi düşülmesi şeklinde, emtianın hasarlı teslim edildiği ihtirazı kaydı alıcı tarafından ileri sürülmektedir.
Bu yöntemlerden hangisi yerine getirilirse getirilsin artık ispat külfeti taşıyıcı aleyhine yer değiştirmektedir.... belgesine alıcı tarafından hasar şerhi düşülmesi ;tutanak hükmünde olduğundan davalı vekilinin sürücünün katılımı ile hasar tutanağı imzalanmadığına ilişkin istinaf nedeni haklı değildir.... belgesi üzerinde alıcı/gönderilenin imzası ve kaşesi ile emtianın 30.11.2021 tarihinde hasarlı olarak teslim alındığı; bu nedenlerle hasar şerhi içeren ... belgesi gereğince hasarın taşıma süreci içinde meydana geldiği anlaşılmaktadır (... m.29) ...'nin 17/2 maddesinde, Yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip, sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı öngörülmekle birlikte, ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğu bulunmaktadır.
Ancak somut olayda hasarın: aracın devrilmesi nedeniyle meydana gelen çarpmanın etkisiyle meydana geldiği eksper ve bilirkişi raporuyla belirlenmiştir.Tek taraflı trafik kazasında başkaca kazaya etken bir nedenin varlığı ileri sürülmediğinden davalı vekilinin kusura yönelik istinaf nedeni de yerinde değildir. Araç şoförünün alkolsüz olarak belirlenmesi kusursuz olduğunun kabulüne yol açmaz.Ayrıca; hasarlı emtianın gerçek değeri sektör bilirkişisi tarafından da doğrulanmış kadrimaruf bulunmuştur. Emtia metal olup eğilip büküldüğünden tel çit olarak kullanım değeri bulunmadığından sovtajın hurda metal olarak kg cinsinden tespiti de yerindedir.Hasarın yakın sebebi tek taraflı trafik kazası olduğundan davalı ...
nin 17/2 maddesine göre sorumluluktan kurtulamayacağından sürücünün tam kusuru ağır kusur teşkil etmediğinden davalı taşıyıcı sınırlı sorumluluk hükümlerine göre sorumlu tutulacaktır. Taşıyıcının sorumluluk üst limiti gerçek zararı aşan miktarda olduğu hesaplandığından davalının sorumluluk sınırı ile ilgili istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle; davalı ... ... ltd şti vekilinin istinaf nedenleri yerinde olmadığı, davanın kabulüne yönelik hükümde hukuka aykırılık bulunmadığından yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı ... ... Ltd Şti vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 10.562,27-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 2.641-TL harcın mahsubu ile kalan 7.921,27-TL harcın davalı ... Loj Ltd Şti den alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı ... Loj Ltd Şti tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 555-TL istinaf yargı giderinin davalı ... ... Ltd Ştidan alınarak davacıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.15/10/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/284240 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi