Zayi nedeniyle senet iptali davasında yetki: şube veya merkez
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/165 E. 2018/249 K. · · İlk derece: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle senet iptali davasında TTK 757/1'e göre ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; ancak hamil bir tüzel kişi ise ve işlem bir şube nezdinde gerçekleşmişse, HMK 14/1 gereği şubenin işlemlerinden doğan davalarda hem şubenin bulunduğu yer hem de tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi seçimlik olarak yetkilidir; davacı bu iki yerden birini seçebilir.
Ele alınan sorunlar
Zayi nedeniyle senet iptali davasında yetkili mahkeme → kabul
İddia: Davacı vekili, tahsil edilmek üzere verilen senetler nedeniyle bankanın hamil sıfatına haiz olduğunu, senet iptali davasının çekişmesiz yargı işi olduğunu, bankanın sicile kayıtlı olduğu (merkez) yerde dava açılmasının usul ve yasaya uygun olduğunu, ilk derece mahkemesinin yetkisizlik kararının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Dava, zayi nedeniyle senet iptali istemine ilişkindir. Yetki konusunda özel düzenleme getiren TTK 757/1 uyarınca, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Davacı banka anonim şirketinin merkez adresi ilk derece mahkemesinin yargı alanındadır. HMK 14/1 uyarınca bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir; bu düzenleme şubenin işlemlerinden kaynaklanan davalarda tüzel kişinin şubesinin bulunduğu yerde dava açılabileceği hususunda davacıya bir seçimlik hak tanımaktadır. Buna göre davacı, hamilin yerleşim yeri (şube) mahkemesinde dava açabileceği gibi banka merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde de dava açabilir. Somut olayda dava banka merkezindeki mahkemede açıldığından, mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi nedeniyle senet iptali davalarında TTK 757/1'deki yetki kuralının, davacının tüzel kişi (banka) olup işlemin bir şube nezdinde gerçekleşmesi halinde HMK 14/1 ile birlikte yorumlanarak davacıya merkez veya şube yeri arasında seçimlik yetki tanınması yönünden emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Zayi nedeniyle senet iptali davasında, hamil tüzel kişi ise ve işlem bir şube nezdinde gerçekleşmişse, TTK 757/1 ve HMK 14/1 birlikte uygulanarak, davacının hamilin yerleşim yeri (şube) mahkemesinde veya tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde dava açabileceği; bu iki yer arasında davacıya seçimlik yetki tanındığı kabul edilir.
- Dava şartı
- kesin yetki
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali↗ kesin yetki↗ seçimlik yetki↗ şube işlemlerinden doğan dava↗ hamil↗ poliçenin ödenmesinin menedilmesi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/165
KARAR NO 2018/249
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 21/08/2017
NUMARASI 2016/952 Esas 2017/670 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 15/03/2018
İlk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkili bankanın Balıkesir Şubesi müşterilerinden ... Tesisleri San. Ve Tic. A.Ş. tarafından 01/09/2016 tarihinde tahsil edilmek üzere müvekkili bankanın Balıkesir Şubesi'ne verilen 9 adet senedin tahsil işlemleri sırasında postada kaybolduğunu belirterek söz konusu senetlerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, iptali istenen senet bilgilerinin incelenmesinde, ödeme yerinin keşidecinin adı yanında yazan yer olarak Balıkesir olduğu, hamil olan bankanın Balıkesir şubesi olduğu, buna göre senetlerin ödeme yerinin de hamilin yerleşim yerinin de Balıkesir olması itibari ile iptale karar verme yetkisinin de Balıkesir Mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle kesin yetki dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; tahsil edilmek üzere senetlerin verilmiş olması nedeniyle müvekkil bankanın vekilinin hamil sıfatına haiz olduğunu, senet iptali davasının çekişmesiz yargı işi olduğunu, müvekkili bankanın sicile kayıtlı bulunduğu yerde dava açılmasının usul ve yasalara uygun olduğunu, 6100 sayılı HMK 384.maddesinde düzenlenmekle birlikte, talepte bulunan kişinin yer mahkemesinin yetkili olduğunu, yetkisiz olduğu gerekçesiyle verilen kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava zayi nedeniyle senet iptali istemine ilişkin olup, mahkemece ödeme yerinin keşidecinin adı yanında yazan yer olarak Balıkesir olduğu, hamil olan bankanın Balıkesir şubesi olduğu, buna göre senetlerin ödeme yerinin de hamilin yerleşim yerinin de Balıkesir olması itibari ile iptale karar verme yetkisinin de Balıkesir Mahkemelerine ait olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir. Yetki konusunda özel düzenleme getiren TTK'nun 757/1 maddesi uyarınca "iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerinde ki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.Davacı ...Bankası AŞ nin , merkez adresi İlk Derece Mahkemesinin yargı alanındadır.HMK 14/1 maddesinde bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda ,o şubenin bulunduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğu düzenlenmiştir.
Şubenin işlemlerinden kaynaklanan davalarda tüzel kişinin şubesinin bulunduğu yer de dava açılabileceği hususunda bir seçimlik hak davacıya tanınmış olup ,davacı hamilin yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabileceği gibi şubenin bulunduğu yerde de açılabileceği açıktır. Somut olayda dava, davacı banka merkezindeki mahkemede açıldığı halde mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi yerinde olmadığından hükmün kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere mahkemeye iadesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 14.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/08/2017 tarih 2016/952 Esas 2017/670 Karar sayılı hükmün HMK'nun 353-(1)-a-3 maddesi gereğince KALDIRILMASINA;
"Davanın yeniden görülmek üzere kararı veren mahkemeye iadesine,"
İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 35,90 TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine .
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 15/03/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/281863 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi