Alacak | Rehin hakkı | Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2015/14852 E.  ,  2016/9205 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 01/07/2015 tarih ve 2014/343-2015/303 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 29/.../2016 günü hazır bulunan asıl davada davacı-birleşen davada (2009/... E.) davalı ... vekili Av. ..., birleşen davalarda (2009/... E. ve 2009/... E.) davalılar vekili Av. ..., asıl davada davalı-birleşen davalarda (2009/... E. ve 2009/... E.) davacı .......... vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Asıl davada davacı vekili, müvekkilinin dava dışı ......Şti.'den satın aldığı emtiasının davalı tarafından taşındığını, taşımanın .../.../2008 tarihinde tamamlandığını ve geminin limana yanaştığını, sözleşme gereği yapılan analiz sonucu emtianın ayıplı olması sebebiyle tahliye edilmeyeceğinin davalı taşıyıcı firmaya bildirilmesine rağmen geminin ....erminalinde tahliye yapmak üzere bekletilmeye devam ettiğini, davalının haksız işgali nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek, toplam 402.205,33 USD'nin fiili ödeme günündeki efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının davalı donatan-taşıyandan tahsilini ve müvekkili lehine TTK 1235 ve 1236 maddesi gereğince gemi üzerine kanuni rehin hakkı tanınmasını talep ve dava etmiştir.

Asıl davada davalı vekili, müvekkilinin taşıma sözleşmesine uygun olarak taşımayı gerçekleştirdiğini, ancak davacının emtianın satış sözleşmesine uygun özelliklerde olmadığını belirterek yükü teslim almaması sebebiyle tahliye işleminin davacı tarafından haksız olarak geciktirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Birleşen 2009/... Esas sayılı davada davacı vekili, müvekkilinin donatanı olduğu .. ... ...A. ve gönderilenin ....olduğu baz yağı yükü ile birlikte davalı yükleten ve gönderenin talimatı doğrultusunda ... .... AŞ ye teslim edilmek üzere .../.../2008 tarihinde .....'na yanaşılmasına rağmen, ...nin, yükün satış sözleşmesindeki evsafa uygun olmadığı gerekçesiyle teslim almadığını, alıcı dava dışı ........... AŞ'nin, müvekkiline ait geminin ........... .......... terminalini haksız işgal ettiği gerekçesiyle tazminat davası açtığını, oysa taşıyan şirketin yükün teslimini yükleten ve gönderilenin talebi doğrultusunda sağlamak için beklediğini, haksız işgal ve kayıplara ilişkin tazminatın sorumlusunun davalılar olduğunu belirterek, ...........

AŞ'nin müvekkili donatandan talep ettiği 402.215,33 USD tazminatın davalılardan müstereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2009/... Esas sayılı davada davacı vekili, müvekkilinin donatanı olduğu gemi tarafından taşınan yükün davalı yükleten ve gönderenin talimatı doğrultusunda ...ye teslim edilmek üzere .../.../2008 tarihinde .......... ...... l....a yanaşılmasına rağmen yükün satış sözleşmesindeki evsafa uygun olmadığı gerekçesiyle teslim alınmadığını, müvekkili donatanın bekleme ücreti ve masraf nedeniyle uğradığı zararın 454.513,00 USD olduğunu ileri sürerek, bu miktarın davalılardan tahsilini ve yük üzerinde müvekkili lehine kanuni rehin hakkı tanınmasını talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, asıl davada dava konusu emtianın ( baz yağı) kabul edilmeyecek nitelikte bozuk ve ayıplı olmadığı, ...nin haksız yere geminin yükü boşaltmasına engel olduğu, dava konusu zarar var ise de bunun davalı taşıyanın kusurundan oluştuğunun ve zararın varlık ve miktarının davacı tarafından ispat edilmediği, birleşen 2009/... esas sayılı dava yönünden rücuen tazminat koşulları oluşmadığı, birleşen 2009/... esas sayılı dava yönünden dava konusu geminin beklemesinden kaynaklanan demuraj alacağı olan 440.513,00 USD miktardan taşıtan ....'nın sorumlu olduğu gerekçesiyle, asıl ve birleşen 2009/... esas sayılı davanın reddine, birleşen 2009/... esas sayılı davanın davalı ...ve ....

Şti. yönünden reddine, davalı .... SA yönünden kısmen kabulü ile 440.513.00 USD tazminatın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın .../a maddesi gereğince işleyecek yıllık değişken oranda USD faizi ile birlikte tahsiline, kabul edilen alacak için 6762 sayılı Yasa'nın 1258 maddesi gereğince dava konusu taşımaya konu emtia üzerinde davacı lehine kanuni rehin hakkı tanınmasına karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

...-Asıl davada davacı .... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; asıl dava, davalıya ait geminin davacı ...'a ait .......... Limanı'nı haksız olarak işgal etmesi sebebiyle davacı ...'ın yoksun kaldığı kar ve haksız işgal nedeniyle .... şahıslara ödemek zorunda kaldığı bekleme ücreti ve masrafların tazmini istemine ilişkindir. Davacı ..........., liman işletmecisi olarak davalı geminin limanı terk etmemesi nedeniyle zarara uğradığını iddia etmiştir. Mahkemece taşınan emtianın kabul edilmeyecek nitelikte bozuk ve ayıplı olmadığı, ...nin haksız yere geminin yükü boşaltmasına engel olduğu, dava konusu zarar var ise de bunun davalı taşıyanın kusurundan oluştuğu, zararın varlık ve miktarının ispat edilmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı ..........., davalı tarafından taşınan yükü kabul etmemiş ve limanı terk etmesi konusunda davalı taşıyana talimat vermiş, davalı ise yükü boşaltmayarak limanda 57 gün beklemiştir. Ancak davacı ..........., konişmento hamili ve alıcı sıfatıyla malı reddetmekte haksız dahi

olsa, davacı aynı zamanda liman işletmecisi olduğuna göre davalı geminin uzun süre limanda beklemesi ve başka gemilerin limana yanaşamaması nedeniyle zarara uğradığı muhakkaktır. Bu durumda mahkemece, zararın miktarının tayini bakımından bilirkişi kurulundan rapor alınarak davalının eylemi nedeniyle davacının uğradığı zararın tespit edilmesi, davacının uğradığı zararın tespiti mümkün olmazsa bu durumda da mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca uygun bir tazminatın belirlenerek hüküm altına alınması gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, asıl davaya ilişkin hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.

...-Birleşen 2009/... esas sayılı dosyada davacı ... .... ..... Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava, asıl davada talep edilen haksız işgalden kaynaklanan tazminatın sorumlusunun gönderen ve gönderilen şirketler olduğu iddiası ile açılan rücuen tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece rücuen tazminat koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, mahkemece davanın erken açılması nedeniyle ön şartı yokluğundan reddedildiğine göre, maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değilse de, yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yargılamanın yeniden icrasını gerektirmediğinden, HUMK 438/.... maddesi uyarınca, davacı şirket vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile birleşen 2009/...

Esas sayılı davaya ilişkin kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

...-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, birleşen davada davacı ... ... .... Şti. vekili ile davalı ... ... vekilinin birleşen 2009/... Esas sayılı davaya yönelik tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

...-Birleşen 2009/... Esas sayılı dava, gemideki yükün geç tahliyesi nedeniyle oluşan bekleme ücreti ve masrafların tahsili istemine ilişkindir. Davacı, 454.513,00 USD'nin davalılardan tahsilini ve yük üzerinde kanuni rehin hakkı tanınmasını talep etmiş olup, mahkemece davalı ...ve .... ..... Şti. yönünden davanın reddine, davalı .... ... yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu durum karşısında, davalı ..... .... Şti. hakkındaki dava reddedilmesine rağmen, anılan davalının harç ve vekalet ücretinden sorumlu tutulması doğru olmadığı gibi, bu davalı hakkındaki dava tamamen reddedildiğinden reddedilen miktar dikkate alınarak davalı yararına hüküm tarihinde yürürlükte bulunan .....’ne göre vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, birleşen 2009/...

esas sayılı davaya ilişkin kararın davalı ..... ..... Şti. yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarıda (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, asıl davaya ilişkin kararın davacı ........... yararına BOZULMASINA, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birleşen 2009/... Esas sayılı davaya ilişkin davacı şirket vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının birleşen 2009/... Esas sayılı davaya ilişkin ....bendindeki “...38.160,38 TL'nin ...” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “.....500,00 TL'nin...” ibaresinin eklenmesine, kararın HUMK 438/.... maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ONANMASINA, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacı ... vekili ile davalı ..... vekilinin birleşen 2009/... Esas sayılı davaya ilişkin tüm temyiz itirazlarının reddine, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birleşen 2009/...

Esas sayılı davaya ilişkin kararın davalı ... ..... Şti yararına BOZULMASINA, takdir olunan ....350 TL duruşma vekalet ücretinin asıl davada davalı ... .... İşleteni.... ...k. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacı ...........'a verilmesine, takdir olunan ....350 TL duruşma vekalet ücretinin davalılar .... ...an. Tic. Ltd. Şti.'den alınarak birleşen 2009/... E. sayılı

.

dosyada; davacı .... ....td. Şti.'ye verilmesine, takdir olunan ....350 TL duruşma vekalet ücretinin birleşen 2009/... E. sayılı dosyada davalı ......'dan davacı .... .a ... ... Ltd. Şti'ye verilmesine, takdir olunan ....350 TL duruşma vekalet ücretinin davacı ... ....e Tic. Ltd. Şti'den alınarak davalılar ...ve ... ... Şti.'ye verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 34.705,03 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, istek halinde aşağıda yazılı 53,90 TL TL harcın temyiz edene iadesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacı ...ye iadesine, 29/.../2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.