Sigortacının rücu talebinde sorumluluk oranı ve kesinleşmiş kararın etkisi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/192 E. 2018/1221 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesinlik belirsiz
★ Emsal
Gerekçe özeti
Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde TTK 1472/1 uyarınca hukuken sigortalının yerine geçer ve sigortalının sorumlulara karşı dava hakkı, ödediği bedel kadar sigortacıya intikal eder. Kesinleşmiş bir mahkeme kararında sorumluların kusur oranları ayrı ayrı belirlenmiş ve sigortalıya izafe edilebilecek kusur oranı düşülerek belirlenen tazminat tutarı, davalının kusur oranına göre hükmedilmişse, bu tutarın ayrıca bir oranla (örn. 1/2) sınırlandırılmasının dayanağı yoktur; sigortacı, ödediği asıl alacak tutarının tamamı için rücu edebilir. Buna karşılık, her ikisi de mütemerrit ve faiz ödemekle yükümlü olan taraflar arasında hükmün ferilerinin (faiz, yargılama giderleri) TBK 167/1 uyarınca paylaştırılması mümkündür. Takip talebinde faiz istenmiş olması halinde, itirazın iptali kararıyla faize de hükmedilmesi talebin aşılması sayılmaz. İlamın icraya konu edilebilmesi için kesinleşmiş olması şart değildir; ödeme veya icraya konulma tarihinde kesinleşmemiş olması, ödemeden sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Sorumluluk sigortacısına başvurmadan asıl sorumluya rücu edilmesi de mümkündür. Sözleşmedeki sorumsuzluk şartının sigortalıyı bağlamadığına ilişkin kesinleşmiş bir karar varsa, bu husus sigortalının halefi olan sigortacı yönünden de yeniden tartışılamaz.
Ele alınan sorunlar
Rücu edilebilecek asıl alacak tutarının belirlenmesi (bilirkişi raporundaki 1/2 oranı) → ret
İddia: Davalı vekili, bilirkişi raporunda belirtilen hususların dikkate alınmadığını, mahkeme aksi kanaatte olsa dahi alacağın yarısından fazlasına hükmedilemeyeceğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 1472/1 uyarınca sigortacı, tazminatı ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçer ve sigortalının sorumlulara karşı dava hakkı, ödediği bedel kadar sigortacıya intikal eder. İst. 13. ATM'nin kararında sigortalı ile davalı taşıyıcının kusur oranları ayrı ayrı belirlenmiş, davacı sigorta şirketine izafe edilebilecek sigortalının kusur oranı düşülerek geriye kalan 60.000 TL tazminata davalı taşıyıcının kusuru oranına göre hükmedilmiştir. Bu itibarla, takibe konu tutarın 1/2'sinden davalının sorumlu olduğu yönündeki bilirkişi kanaatinin dayanağı yoktur; davacının sigortalısının kusuru zaten %25 olarak belirlenmiş ve davalının sorumluluğu %75 üzerinden tahakkuk ettirilmiştir. %75 oranında sorumlu olunan tutarın bir de %50'sine hükmedilmesi gerektiği yönündeki görüş ve buna ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir. Ödeyen davacı sigorta şirketinin bu miktarı kapsayan ödediği tutar üzerinden takibe geçmesi hukuka uygun olup, mahkemenin takip konusu alacağın içindeki 60.000 TL asıl alacağın tamamına hükmetmesi TTK 1472'ye uygundur.
Gerekçe kaynağı: düzeltme
Hükmün ferileri (faiz, yargılama gideri) yönünden sorumluluğun paylaştırılması → ret
Gerekçe: Her ikisi de mütemerrit olan ve faiz ödemekle yükümlü davalılar (davacı sigortacı ile davalı taşıyıcı) arasında hükmün ferilerinin ve faizin 1/2 oranında paylaştırılması TBK 167/1 hükmüne uygundur.
Gerekçe kaynağı: düzeltme
Dava dilekçesinde faiz talebi bulunmamasına karşın faize hükmedilmesinin talebi aşıp aşmadığı → ret
İddia: Davalı vekili, davacının faiz istemi olmadığı halde faiz işletilmesine karar verildiğini, bunun talebi aştığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Eldeki dava itirazın iptali davası olup, dava dilekçesinde faiz talebi olmadığı ileri sürülse de takip talebinde faiz istendiği, davalının borcun tamamına yönelik itirazının faizi de kapsadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda itirazın iptali kararıyla birlikte faizin ne şekilde işletileceğine ilişkin karar, talebin aşılması sayılamaz.
Gerekçe kaynağı: özgün
İst. 13. ATM kararının icraya konu edilebilmesi için kesinleşmesinin gerekip gerekmediği → ret
İddia: Davalı vekili, İstanbul 13. ATM'nin 2014/413 esas sayılı dosyasının kesinleşmediğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: İst. 13. ATM'nin 2014/413 esas sayılı kararının icraya konu edilebilmesi için kesinleşmesine gerek bulunmamaktadır. Ödeme tarihinde veya ilamın icraya konulduğu tarihte kesinleşmemiş olması, davalının yapılan ödemeden sorumlu olmadığı sonucuna yol açmaz.
Gerekçe kaynağı: özgün
Davalının sigortacısına rücu edilmeden asıl sorumluya başvurulmasının usule uygunluğu → ret
Gerekçe: Davalının sorumluluk sigortacısına başvurmadan önce asıl sorumluya rücu etmesi zorunlu olmadığı gibi, eldeki dava davalının sigortacısına rücuuna da engel değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Vekalet ücretinin asıl alacak üzerinden hükmedilip hükmedilmediği → ret
İddia: Davalı vekili, asıl alacak üzerinden davalı müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: İtirazın iptaline karar verilen tutar üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden, asıl alacak kadar vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine ilişkin istinaf nedenleri yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Sorumsuzluk anlaşmasının davacı sigortacıyı bağlayıp bağlamadığı ve davalının hasardan sorumluluğu → ret
İddia: Davalı vekili, sözleşmenin 3 nolu maddesi gereği davacının zararını müvekkilinden tahsil etmesini gerektirecek hukuki dayanağının olmadığını, müvekkilinin olayın tek sorumlusu olarak addedildiğini ve davalının oluşan hasardan sorumlu olmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacının sigortalısı ile davalı arasındaki sözleşmede yer alan sorumsuzluk şartının davacının sigortalısını bağlamadığına ilişkin hüküm Yargıtay'ca onanarak kesinleştiğinden, bu husus yeniden tartışılamaz. Sigortalısının haklarına halef olan davacı sigortacıyı da bu sorumsuzluk anlaşması bağlamaz. Bu anlamda davalının oluşan hasardan sorumlu olmadığı yönündeki istinaf nedenleri, kesinleşen karar nedeniyle yeniden incelenemeyeceğinden yerinde bulunmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Likit alacağa haksız itiraz nedeniyle icra inkar tazminatına hükmedilmesinin uygunluğu → ret
İddia: Davalı vekili, alacak likit olmamasına rağmen icra inkar tazminatına hükmedildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Takibe konu alacak ve ferileri kesinleşen mahkeme kararı ile sabit olup, talep belirlenebilir hesaplanabilir bir alacağa ilişkindir. Bu sebeple likit alacağa haksız itiraz nedeniyle davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinde isabetsizlik yoktur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
TTK 1472/1 uyarınca halefiyet yoluyla rücu edilecek tutarın, kesinleşmiş bir kararda sorumluların kusur oranına göre belirlenmiş tazminat tutarının tamamı olduğu, buna ek olarak ayrıca bir oranlama (bilirkişi raporundaki 1/2 oranı gibi) yapılamayacağı hususunda ve kesinleşmiş kararla belirlenen sorumsuzluk anlaşmasının geçersizliğinin sigortalının halefi sigortacıyı da bağladığı hususunda emsal değer taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
rücuen tazminat↗ halefiyet↗ sorumsuzluk anlaşması↗ kesin hüküm↗ itirazın iptali↗ icra inkar tazminatı↗ müteselsil sorumluluk↗ kusur oranı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/192
KARAR NO 2018/1221
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 20/06/2017
NUMARASI 2016/203 Esas 2017/448 Karar
DAVA
Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 11/10/2018 (28/10/2018 yazım tarihli )
Davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili;davacı şirketin sigortalısının Bursa'dan satın aldığı makine ve malzemeleri İstanbul'daki adresine nakli esnasında oluşabilecek rizikolara karşı 31/07/2012 tarih ve 0001-0571802 numaralı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile 76.036,64 TL sigorta bedeli ile sigortaladığını, sigortalı emtianın davalının sorumluğunda iken 01/08/2012 tarihinde hasara maruz kalması sonucu dava dışı şirketin davacı sigorta şirketi ile davalı aleyhine açtığı dava sonucunda İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesinin 03/11/2014 tarih ve 2014/413 E.-2014/343 K.sayılı kararının davalılar aleyhine Bakırköy 3.İcra Dairesinin 2014/18393 E.sayılı dosyası ile icraya konulması üzerine davacı tarafından dosyaya 13/01/2015 tarihinde 103.463,14-TL ödendiğini, icra dosyasına ödenen miktarın tamamının tahsili için davalı taşıyıcı aleyhine icra takibi başlattıklarını ,ancak davalının takibe itiraz ettiğini bildirerek itirazın iptali ile takibin devamına icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; İst.
13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/413 esas.sayılı dosyasında verilen kararın kesinleşmediğini,davacının sigortalısı dava dışı 3.kişi sigortalatan ... Tic.Ltd.Şirketi ile müvekkil şirket arasında taşıma sözleşmesi akdedildiğini, davalıya atfedilecek bir kusur olamayacağını, maddi hasarlı kazanın müvekkilin kusurundan kaynaklanmadığını, 3.kişinin makineyi taşıyacak olan vince taşıma aparatını tekniğine uygun şekilde takmadığından dava konusu kazanın vuku bulduğunu, taşıma sözleşmesinin ilgili maddesi gereği davalının sorumsuzluğunu getiren madde hükmünün geçerliliğine yönelik itirazın yerinde olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, İstanbul 13 ATM'nin 2014/413 Esas, 2014/413 karar sayılı ilamının Yargıtay"ca onanarak kesinleştiği, taraflara atfedilecek kusur ve sorumsuzluk anlaşmasının hükümsüzlüğünü tesbit edildiği ve davalı taşıyıcının hasar nedeniyle %75 oranında kusurlu olduğu hususunda kesin hüküm teşkil ettiği, öte yandan dava dışı ... firmasının sigortacısı olan davacının takip doyasına ödediği tutarın tamamı için davalıya rücu edemeyeceği,davacının İstanbul 13 ATM'nin hasar bedeli olarak hükmettiği 60.000-TL için sigortacı sıfatıyla hasar sorumlusu taşıyıcı davalıya rücu edebileceği, hükmün ferileri için her ikisi de faiz işlemesine, dava açılmasına ve takip yapılmasına sebebiyet verdiklerinden davacı ve davalının eşit oranda sorumlu oldukları, bu nedenle davacının hasar bedeline haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek faiz, mahkemece hükmedilen yargı gideri ve ilamlı takip giderlerinin yarısı oranında davalıya rücu edebileceği Bakırköy ...İcra Dairesinin...
Esas sayılı dosyasında yer alan kapak hesabına göre davacının; dayanak ilamda hükmedilen hasar bedeli olan 60.000-TLnin tamamından , işlemiş faiz ve yargılama giderlerinin(29.289,61-TL) yarısı 14.644,81-TL ile kapak hesabının fer'ilerinin(14.173,53-TL) yarısı olan 7.086,77-TL toplamı 81.731,58-TL için davalıya rücu edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, Büyükçekmece .. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile , takibin 81.731,58- TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yılık % 10,50 oranından başlamak üzere değişen oranlarda avans faizi işletilerek devamına, Alacak likit bulunduğundan haksız itiraz nedeniyle hükmolunan miktarın takdiren % 20 'si tutarı icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; davacının faiz istemi olmadığı halde faiz işletilmesine karar verildiğini, alacak likit olmamasına rağmen icra inkar tazminatına hükmedildiğini, İstanbul 13.ATMnin 2014/413 esas sayılı dosyasının kesinleşmediğini, asıl alacak üzerinden davalı müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesin de yasaya aykırı olduğunu, sözleşmenin 3 nolu maddesi gereği davacının zararını müvekkilinden tahsil etmesini gerektirecek hukuki bir dayanağının olmadığını,, bilirkişi raporunda belirtilen hususların dikkate alınmadığını, müvekkilinin olayın tek sorumlusu olarak addedildiğini, gerekçe ile hüküm arasında çelişki olduğunu,mahkeme aksi kanaatte olsa dahi alacağın yarısından fazlasına hükmedemeyeecğini belirterek kararın kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE
Sigortalı tarafından sorumluluk sigortacısı dosya davacısı ve taşımayı yapan şirket davalı aleyhinde açtığı dava İst.
13. ATM 03/11/2014 tarih ve 2014/413 E-2014/343 K sayılı kararı ile karara bağlanmış ve davalı taşıyıcının dava konusu hasardan % 75 oranında sorumlu olduğu, sorumlu olduğu 60.000 TL nin hasar tarihinden itibaren faiz işletilerek davalılar tarafından müteselsilen davacıya ödenmesine karar verildiği, davalı taşıyıcı ile sigortalının 01/01/2012 tarihli sorumsuzluk anlaşmasının geçersiz olduğunun Yargıtay onama kararı ile belirlendiği-kesinleştiği anlaşılmaktadır.Davacının karara bağlanan tutarı, Bakırköy... İcra Dairesinin .... esas sayılı icra dairesine ödediği ve davalıya rücuu için Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasında ilamsız icra takibi başlattığı , itiraz üzerine eldeki davayı açtığı,Mahkemenin , İst.
13. ATM 'nin 2014/413 sayılı dosyasında hükmolunan 60.000-TL hasar bedelinin tamamı ile hükmün ferilerinin yarısından davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle bu kısımlar bakımından 1/2 oranında rücu edebileceği kabul edilerek yarı oranında alacak için itirazın iptaline karar verdiği anlaşılmaktadır.TTK nun 1472-(1) maddesine göre sigortacı ,sigorta tazminatını ödediğinde ,hukuken sigortalının yerine geçer .Sigortalının ,gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak tazmin ettiği bedel kadar ,sigortacıya intikal eder. Sigortalı tarafından dosya davacısı sigorta şirketi ile taşıyıcı hakkında açılmış bulunan tazminat davasın da sigortacının akde aykırı davranarak teminat verdiği hasarı ödemediği ;bu dava da sigortalı ve davalı taşıyıcının kusur oranlarının ayrı ayrı belirlendiği ve davacı sigorta şirketine de izafe edilebilecek sigortalının kusur oranı düşülmek suretiyle geriye kalan 60.000-TL tazminatın hasar tarihinden itibaren faiz işletilerek davalı taşıyıcıdan ve davacının sigortacısından tahsiline karar verilmekle davalı taşıyıcının kusuru oranına göre tazminata hükmedildiğinden , dosyada alınan bilirkişi raporundaki takibe konu tutarın 1/2 sinden davalının sorumlu olduğu yönündeki kanaatin bir dayanağı yoktur.
Davacının sigortalısının (çalışanının) oluşan hasardan % 25 oranında kusurlu olduğu zaten mahkemece belirlenmiş ve davalının sorumluluğu % 75 üzerinden tahakkuk ettirilmiştir. % 75 oranında sorumlu olunan tutarın bir de % 50 sine hükmedilmesi gerektiği yönündeki bilirkişi görüşü ve bu hususa yönelik davalı vekilinin istinaf sebebi yerinde değildir.
Elde ki dava itirazın iptali davası olup, dava dilekçesinde faiz talebi olmadığı halde talebi aşar şekilde hüküm verildiğine ilişkin ileri sürülen sebeb ; takip talebinde faiz istendiği, davalının borcun tamamına yönelik itirazı faizi de kapsadığından itirazın iptali kararıyla birlikte faizin ne şekilde işletileceğine ilişkin karar, talebin aşılması sayılamayacağından yerinde görülmemiştir.
İst.
13. ATM 'nin 2014/413 esas sayılı kararının icraya konu edilebilmesi için kesinleşmesine gerek bulunmamaktadır.Ödeme tarihinde veya ilamın icraya konulduğu tarihte kesinleşmemiş olması davalının yapılan ödemeden sorumlu olmadığı sonucuna yol açmaz. Davalının sorumluluk sigortacısı olan ... Sigorta AŞ ye başvurmadan önce asıl sorumluya rücu etmesi (davalının sigortacısına rücu etmemesi) zorunlu olmadığı gibi, eldeki dava davalının sigortacısına rücuuna da engel olmadığı,itirazın iptaline karar verilen tutar üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden asıl alacak kadar vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine ilişkin istinaf nedenleri yerinde değildir.
Davacının sigortalısı ile davalı arasındaki sözleşmede yer alan sorumsuzluk şartının davacının sigortalısını bağlamadığına ilişkin hüküm Yargıtay"ca onanarak kesinleştiğinden tartışılması mümkün değildir. Bu bağlamda davacının sigortalısının davalı ile yaptığı sorumsuzluk anlaşması davacının sigortalısını bağlamıyorsa sigortalısının haklarına halef olan davacı sigortacıyı da bağlamaz. Bu anlamda davalının oluşan hasardan sorumlu olmadığı yönündeki istinaf nedenleri, kesinleşen karar nedeniyle yeniden incelenemeyeceğinden yerinde bulunmamıştır.İst 13 ATM nin kararında davalının % 75 oranında sorumlu olduğu kabul edilerek 60.000-TL üzerinden davalının sorumluluğuna karar verildiğine göre bunu ödeyen davacı sigorta şirketinin bu miktar asıl alacağı kapsayan ödediği tutar üzerinden takibe geçmesi hukuka uygun olup, Mahkemenin takip konusu alacağın içerisinde yer alan 60.000-TL asıl alacağın tamamına hükmetmesi TTK nun 1472 madde hükmüne ve her ikisi mütemerrit olan ve faiz ödemekle yükümlü davalılar arasında hükmün ferilerinin ve faizin 1/2 oranında paylaştırılması ise TBK nun 167-1 hükmüne uygun bulunmaktadır.
Takibe konu alacak ve ferileri kesinleşen mahkeme kararı ile sabit olup, talep belirlenebilir hesaplanabilir bir alacağa ilişkindir.Bu sebeble likit lacağa haksız itiraz nedeniyle davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinde de , isabetsizlik olmadığından davalı vekilinin istinaf nedenleri tümüyle yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. HÜKÜM
:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Davalıdan alınması gereken 5.583,08- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.395,78- TLnin mahsubu ile bakiye 4.187,30 -TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,
HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.11/10/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/276686 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi