6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Sigortacının halefiyet hakkı ve ambalaj kusuru zararında husumet yokluğu

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/792 E. 2020/31 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)

Gerekçe özeti

Sigortacının, sigortalıya yaptığı bir ödeme nedeniyle TTK 1472 uyarınca sigortalının haklarına halef olabilmesi için, ödemenin hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında yapılmış olması gerekir; zarar poliçe teminatı dışında kalan bir sebepten (örn. ambalaj kusuru) kaynaklanıyorsa yasal halefiyet koşulları oluşmaz. Bu durumda sigortacının sorumlulara başvurabilmesi için sigortalıdan alacağın/dava hakkının usulüne uygun şekilde temlik edilmiş olması gerekir; miktar ve temlik iradesi içermeyen, bu yönde açık bir ibare taşımayan bir belge TBK 183 vd. anlamında geçerli bir alacağın temliki sayılmaz. Ne yasal halefiyet ne de geçerli bir temlik ispatlanabiliyorsa, davacının dava açma hakkı (husumeti) bulunmadığından davanın bu nedenle reddi gerekir; ilk derece mahkemesi başka bir gerekçeyle de olsa aynı sonuca ulaşmışsa, karar sonucu itibarıyla doğru kabul edilir.

Ele alınan sorunlar

Sigortacının TTK 1472 uyarınca halefiyet hakkına sahip olup olmadığı → ret

İddia: Davacı sigortacı, sigortalıya yaptığı ödeme nedeniyle sigortalının haklarına halef olduğunu, ayrıca davalının tedarik akdine bağlı sözleşmesel ve haksız fiil sorumluluğu bulunduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: TTK 1472. madde uyarınca sigortacının sigortalının haklarına halef olabilmesi için hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalıya tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Emtianın taşındığı flexi tankın dış katman parça bitim kenarlarının keskin bırakılmış olması nedeniyle zarar ambalaj kusurundan kaynaklanmış, taşıma sürecinden kaynaklanmamıştır. Emtia nakliyat sigortası genel şartlarına göre ambalaj kusurundan kaynaklanan zararlar sigorta poliçesi teminatı kapsamında değildir. Bu nedenle davacı sigortacının sigortalıya yaptığı ödeme poliçe teminatı kapsamı dışında olup, TTK 1472'de düzenlenen halefiyetin yasal koşulları oluşmamıştır. Sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmayan hasar ödemeleri nedeniyle sigortalının, sorumlulardan olan dava hakkını veya alacağını sigorta şirketine devir ve temlik etmesi halinde, sigorta şirketinin temlik alan sıfatıyla zarar sorumlularına başvurmasına yasal bir engel bulunmamaktadır (Y11.HD 11.09.2017 tarih ve 2016/7257 E.-2017/4196 K.).

Gerekçe kaynağı: özgün

İbraname/temlikname niteliğindeki belgenin alacağın temliki hükmünde olup olmadığı → ret

İddia: Davacı, sunulan temlikname ile sigortalının dava/alacak hakkını devraldığını, bu nedenle temlik alan sıfatıyla akdi halef olduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: İbraname başlıklı, bila tarihli ve miktar içermeyen belgede, sigortalının kendisine yapılan ödeme nedeniyle dava veya alacak hakkını davacı sigorta şirketine devir ve temlik ettiğine ilişkin herhangi bir kayıt veya bu anlama gelecek bir ibare bulunmamaktadır. Bu belge, TBK 183 vd. maddeleri uyarınca usulüne uygun bir alacağın temliki niteliğinde değildir. Davacı, temlik alan sıfatıyla sigortalının akdi halefi olduğu hususunu dosya kapsamında usulüne uygun yazılı belge ile ispatlayamamıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Yasal veya akdi halef sıfatı bulunmayan davacı yönünden husumet (aktif dava ehliyeti) yokluğu → ret

Gerekçe: Yasal veya akdi halef sıfatı bulunmayan davacı sigorta şirketi yönünden davanın husumet yokluğundan reddi gerekirken, ilk derece mahkemesince yazılı (farklı) gerekçe ile reddine karar verilmiş olması, sonucu itibarıyla doğrudur.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Sigorta teminatı kapsamı dışında kalan (örn. ambalaj kusurundan kaynaklanan) zararlar için yapılan ödemelerde TTK 1472 anlamında yasal halefiyetin oluşmayacağı, ancak sigortalının alacağını/dava hakkını usulüne uygun temlik etmesi halinde sigortacının temlik alan sıfatıyla dava açabileceği; buna karşın geçerli bir temlik belgesi bulunmadığında davanın husumet yokluğundan reddedileceği yönündeki değerlendirme, benzer rücu davalarında emsal niteliktedir.

Usul tespitleri

Dava şartı
husumet (aktif dava ehliyeti/taraf sıfatı)

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
halefiyet (TTK 1472) alacağın temliki (TBK 183 vd.) husumet (aktif dava ehliyeti) sigorta poliçesi teminatı kapsamı ambalaj kusuru rücuen tazminat

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 1472 · 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) — TBK 183

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/792

KARAR NO 2020/31

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 29/11/2016

NUMARASI 2014/1412 Esas 2016/866 Karar

DAVA

Tazminat (Yurtiçi Hava Taşımacılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/01/2020

Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil şirketin sigortalısı olan ... A.Ş.’ne ait akaryakıt, ...-... iran plakalı tırlarla, 08/05/2013 tarihinde yapılan taşıma sırasında taşınırken, davalının üreticisi olduğu flexi tankın delinmesi sonucu, içerisinden bir miktar muhteviyatın akarak zayi olduğunu, mezkur hasarın müvekkil şirketçe tazmin edildiğini, davalının zararı tazmin etmekle yükümlü olduğunu, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 9.327-TL nin tazmin tarihi olan 17/07/2013 gününden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, TTK 855.maddesi uyarınca talebin zamanaşımına uğradığını, sigortalının muayene ve ihbar külfetini yerine getirmediği, flexi tankın kullanım koşullarına uygun olmadan kullanılması ve gerekli özeni göstermeksizin hatalı taşınması dolayısıyla müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; CMR taşıma senedine göre sigortalı ... firmasına ait 25.300 kilo emtianın ... LTD.'ye taşımasında taşındığı, kısmi zayiat olduğu, CMR hükümlerine göre taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı, davacı ödemesinden dolayı yasal halefiyete hak kazandığı, davacı ödemesinin hatır lütuf ödemesi olduğu, bilirkişi raporunda davanın ispatlanamadığı görüş olarak bildirildiği ve mahkemece yapılan incelemede raporla tespit edilen unsurların mevcut olduğu ve mahkeme görüşü ile doğru orantıda olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalının tedarik akdine bağlı sözleşme sorumluluğu ve müvekkilinin sigortacısına kusurlu emtea tedarik etmesi sebebiyle haksız fiil sorumluluğu bulunduğunu, hakların yarışması durumunun söz konusu olduğunu, bilirkişi raporunda dava konusu üründe imalat ve ambalaj kusuru olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin kendi sigortalısına yaptığı ödemenin hatır ödemesi olması ise dosyaya sunulan temlikname ile sigortalının haklarını aynı zamanda devir aldığından geçerli olmadığını, hukuki bir değerlendirme ve sonuca ulaşılmadığını, bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, bu nedenlerle yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasını, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, Blok Emtia Abonman Sigorta Poliçesi uyarınca dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin, davalıdan rücuen tazminine ilişkindir.TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalının haklarına halef olabilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalıya tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Davacı ... vekili sigortalıya yapılan ödemeden kaynaklanan haklarını temlik name ile devralındığı ve davalının tedarik akdine bağlı sözleşmesel ve kusurlu emtia tedarik etmesi nedeniyle haksız fiil hükümlerine göre sorumlu olduğunu iddia etmektedir. Dava dışı sigortalı şirketin 25.300 kg kimyasal ürün niteliğindeki emtiası ...

dorse içerisine serilen ... seri nolu flexi tank içerisinde İran dan Türkiye taşınması sırasında emtianın 5.090-kglık kısmı tanktan sızmak suretiyle zayii edilmiştir.Hasarın oluşumunda flexi tankın dış katman parça bitim kenarlarının keskin bırakılmış olmasının etkili olup hasarın ambalaj kusurundan kaynaklandığı , zararın taşıma sürecinden kaynaklanmadığı anlaşılmıştır. Emtianin taşındığı flexi tank dava dışı İran 'lı gönderen tarafından ambalaj-fleksi tank üreticisi (tedarikçisi) konumunda olan davalıdan tedarik edilmiştir.Somut olayda davalı ile davacı sigortalısı arasında taşıma ya da satım sözleşmesi niteliğinde bir ticari ilişki mevcut olmayıp, davacı davalının haksız fiil hükümleri uyarınca sorumluluğuna başvurulabilecektir.

Emtea nakliyat sigortası genel şartlarına göre ambalaj kusurundan kaynaklanan zararlar sigorta poliçesi teminatı kapsamında değildir.Buna göre davacı sigortanın sigortalıya yaptığı ödeme sigorta poliçesi teminatı kapsamı dışında olup , davacı ... şirketinin sigortalıya sigorta bedelinin ödeme koşulları ve TTK 1472. Maddesinde düzenlenen sigortalının haklarına halef olarak rücu edebilmenin yasal koşulları oluşmamıştır. Sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmayan hasar ödemeleri nedeniyle sigortalının mesul olanlar hakkındaki dava hakkını veya alacağının sigorta şirketine devir ve temlik etmesi halinde sigorta şirketinin temlik alan sıfatıyla zarar sorumlularına başvuruda bulunmasına yasal bir engel bulunmamaktadır.

(Y11.H.D 11.09.2017 tarih ve 2016/7257 E-2017/4196 K.). İbraname başlıklı bila tarihli ve miktar içermeyen belgede sigortalının kendisine yapılan ödeme nedeniyle dava veya alacak hakkını davacı ... şirketine devir ve temlik ettiğine ilişkin herhangi bir kayıt veya bu anlama gelecek bir ibare yoktur. Buna göre bu belge TBK 183.vd maddeleri uyarınca usulüne uygun bir alacağın temliki niteliğinde değildir. Davacı sigortacı davaya konu ödemeden kaynaklı sigortalının haklarını temlikname ile devraldığını ileri sürmekte ise de bu iddiasını temlik alan sıfatıyla sigortalının akdi halefi olduğu hususunu dosya kapsamında usulüne uygun yazılı belge ile ispatlayamamıştır.Bu durumda yasal veya akdi halef sıfatı bulunmayan davacı ...

şirketi yönünden davanın (husumet)yokluğundan reddi yerine yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi sonucu itibarıyla dogrudur. Açıklanan nedenlerle istinaf sebepleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 54,40- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 31,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 23,- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 16/01/2020

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/269691 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.