Birden fazla davalıdan birinin yerleşim yeri mahkemesinin milletlerarası yetkisi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/2189

KARAR NO 2021/1975

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/12/2021

Milletlerarası yetki itirazının kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili ; davalı ... isimli geminin sicile kayıtlı donatanı olduğunu, müvekkilinin sigortalısı ... şirketi tarafından dava dışı şirkete satılan dondurulmuş balık emtiasının davalı ... Nakliyat tarafından tanzim edilen CMR taşıma senetleri tahtında ... plakalı kamyonlara sağlam olarak yüklendiğini, kamyonların Visemar'ın donatanı olduğu RO RO gemisine hasarsız ve noksansız olarak yüklendiğini, müvekkili nezdinde nakliyat sigortası ile sigortalanan emtiaların gemi ile nakliyesi sırasında çıkan yangın sebebi ile tamamen zayi olduğundan alıcısına teslim edilemediğini ,müvekkili sigorta şirketinin zarar nedeni ile sigortalısına 86.758,55 euro sigorta tazminatı ödeyerek sigortalının haklarına halef olduğunu, emtia zararından dolayı davalıların sorumlu olduklarını, bu nedenle hasar bedelinin davalılara rücu edilmesi için İstanbul Anadolu 10.

İcra Müdürlüğünün ...E. Sayıı dosyası üzerinden icra takibine geçildiğini, davalıların itirazları nedeni ile takibin durdurulduğunu belirterek, itirazın iptali ile icra takibinin devamına alacağın % 20 sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili ; müvekkilinin İtalyada faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, bu nedenle dava ve takibin İtalyanın Rovigo Şehri Mahkemeleri ve İcra Dairelerinde açılması gerektiğini mahkemenin yetkisiz olduğunu, dava ve takip tarihi itibariyle TTK nın 1246. Maddesinde öngörülen 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacının halefiyet hakkını kazandığını ispatlaması gerektiğini, davacının sigortalısına taşıma taahhüdünde bulunanın davalı ... uluslararası nakliyat şirketi olduğunu,müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin donatanı olduğu gemininde denize yüke ve yola elverişli bulunduğunu bu sebeple donatanın şahsi sorumluluğunu doğuracak bir kusuru bulunmadığını belirterek, davanın yetkisizlik, husumet, zamanaşımı ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; Davalı Vısemar Dı Navıgazıone SRL vekilinin Milletlerarası yetki itirazının kabulü ile bu davalı yönünden davanın tefrikiyle mahkemenin yetkisiz olması nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Davalıların, meydana gelen zarar sebebiyle, müvekkilinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlü olup, 6100 sayılı HMK mad. 7 uyarınca, davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılan davada,mahkemenin bütün davalılar açısından yetkili olduğunu, dolayısıyla,mahkemenin davaları tefrik ederek verdiği yetkisizlik kararının kaldırılması gerektiğini, işbu davada, 2. davalı ...Nakliyat’ın ve 3. davalı Anadolu Sigorta’nın şirket merkezlerinin İstanbul'da bulunduğunu, dolayısıyla, 2. ve 3. davalının yerleşim yeri mahkemesi olan İstanbul 17. ATM’nin 1. davalı açısından da yetkili olduğunu, bir an için 2 ve 3 nolu davalıların işbu davada taraf olarak gösterilmediği varsayılsa dahi, Türk Mahkemelerinin işbu uyuşmazlık bakımından milletlerarası yetkiye sahip olacağını, zira haksız fiilden doğan davalarda yetkiyi düzenleyen HMK’nın 16.

maddesi uyarınca haksız fiilden zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinin davayı görmekle yetkili olduğunu, sonuç itibariyle, HMK’nın ve MÖHUK’un açık lafzı gereği, 2. ve 3. davalının yerleşim yeri mahkemesi olan İstanbul 17. ATM’nin gemi donatanı 1. davalı ...açısından da yetkili olduğu,mahkemenin her halükarda, yalnızca kendi yetkisizliğine karar verebileceğini bildirerek, İtalya Mahkemelerini yetkili kılan hukuka aykırı kararın kaldırılmasına, talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı sigorta şirketi tarafından nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında zayi olması nedeni ile sigortalıya ödenen hasar bedelinin TTK'nın 1472. Maddesinde düzenlenen halefiyet hükümlerine göre taşıyan ve sorumluluk sigortacısı olan davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Somut olayda; dosyaya sunulan 25/12/2014 tarihli uluslararası taşıma senedi ile ... Uluslararası Nak. firması tarafından düzenlenen taşıma genel sertifikalarından davacının sigortalısı tarafından satışı yapılan balık emtiasının İzmir'den İtalya'ya kara yolu ile taşınmasının davalı ... Uluslararası Nak. tarafından üstlenildiği, davalı ...Uluslararası Nakliyat' a ait aracın davalı ...n donatanı olduğu RO RO gemisinde çıkan yangın nedeniyle emtianın zayi olduğu anlaşılmaktadır.Davalı şirket yabancı uyruklu olduğundan uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı anlaşılmaktadır. MÖHUK daki özel yetki kurallarının kapsamına girmeyen uyuşmazlıklar bakımından genel yetki kuralı niteliğindeki MÖHUK 40.maddesi gereği "iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları " devreye girecektir.

Buna göre yabancı unsurlu bir uyuşmazlıkta Türkiyede yer itibariyle yetkili bir mahkeme mevcut ise ,Türk mahkemelerinin o dava bakımından milletlerarası yetkisi de mevcuttur. MÖHUK 40 kapsamında iç hukukun yetki kurallarına bakıldığında ;

HMK'nın 6.(1)maddesine göre genel yetkili mahkeme davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.

HMK 7(1) maddesi " davalı birden fazla ise dava,bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.Ancak,dava sebebine göre kanunda ,davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse ,davaya o yer mahkemesinde bakılır.

(2) Birden fazla davalının bulunduğu hallerde ,davanın ,davalının yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla açıldığı ,deliller veya belirtilerle anlaşılırsa mahkeme ilgili davalının itirazı üzerine ,onun hakkındaki davayı ayırarak yetkisizlik kararı verir." şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda davalılar ...Uluslararası Nak.... A.Ş. ve ...Sigorta Şirketi hakkındaki davanın tefrik edildiği, davalı ... yönünden mahkemenin yetkisiz olması nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Davanın tefrik edilmiş olması somut olayda olduğu gibi birden fazla davalı bulunduğu gerçeğini de ortadan kaldırmamaktadır.

Dava taşıma sözleşmesine dayalı olup tefrik edilen davalıların sigortalının akdi ilişkiye girdiği taşıyan ve sorumluluk sigortacısı olup, emtianın yüklemesi de İzmirde yapılmıştır.Dava ,her iki taşıyana ve sorumluluk sigortacısına birlikte açılmış olup ,davanın milletlerarası yetki itirazında bulunan davalıyı yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla açıldığı iddia ve ispat edilememiştir. Haklarındaki dava tefrik edilen davalıların yerleşim yerinin İstanbul olduğu, bu davalıların yerleşim yerinde açılan davada mahkemenin HMK 7.(1) maddesi gereği yabancı davalı bakımından da yetkili olduğunun kabulü gerekmektedir. Milletlerarası yetki itirazının reddine karar verilmek gerekirken ,kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde olduğundan başvurusunun kabulü ile, hükmün kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/10/2017 Tarih 2016/521 Esas 2017/329 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)a-3 gereği KALDIRILMASINA;

"Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE"

İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 35,90-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.30/12/2021