Konteyner demurajında zararın artmasında alacaklının kusuru

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/2404

KARAR NO 2021/1993

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

DAVA

Alacak (Konteyner Demuraj Bedelinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİH 30/12/2021

Davanın kısmen kabulüne-reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili ; davalının tarafın alıcısı olduğu yükün 01/04/2012 tarihli ALY1200180 nolu konişmento tahtında gemi ile CSFU126152-0 nolu konteyner içerisinde İskenderiye'den Mersin'e taşınarak 16/04/2012 tarihinde gemiden tahliye edildiğini, davalıya gönderilen varış ihbarına müteakip taşıma ile ilgili 16/04/2012 tarihli 291,22-usd tutarlı fatura konusu tahliye hizmeti, ihbarname, ISPS masrafının davalı tarafından ödenerek 16/04/2012 tarihinde ordinonun teslim edildiğini, ancak yükün gemiden tahliyesinden sonra uzun süre konteyner içinde bekletildiğini, konteynerin 23/04/2012 tarihinde demuraja girdiğini, 10.9.2012 tarihine kadar olan 25/06/2012 tarihli 2.546,25-usd tutarlı, 20/07/2012 tarihli 1.075,86-usd tutarlı ve 03/09/2012 tarihli 1.371,71- USD tutarlı demuraj ücretinin ödendiğini, konişmentoda yer alan free in free out kaydı gereğince davalının yükün alıcısı olarak boşaltma limanındaki tüm masraflardan sorumlu olduğunu, oluşan demuraj ücretinden de sorumlu olduğunu gerektiğini ileri sürerek şimdilik 25.425- usd demuraj alacağının temerrüd tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince faiz işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili;müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, alacağın zamanaşımına uğradığını,davalının yükün taşınmasında aracı olan ve taşıma organizasyonu gerçekleştiren şirketlerden olduğunu, konişmentonun tarafı olmadığı gibi taşınan yükün müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin yalnızca taşınan malın gümrüğe kadar çekilerek gümrükte alıcısına teslim edilip, gümrük memurları tarafından el konulmasına kadar yükün taşıma sorumluluğunu üstlendiğini, yükün sahibi tarafından gümrükten çekilmemiş olması nedeniyle müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğini, müvekkili şirketin üzerine düşen sorumlulukları dahilinde ödemesi gereken demuraj bedelini eksiksiz olarak davacıya ödediğini, davacının bunun dışındaki zararlarından dolayı müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığını,davanın haksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, konteyner satışının uygulamada karşılaşılan bir durum olduğunu, davacının konteyneri davalıya satıp, davalının da gümrüğe terketmesinin mümkün olduğu halde davacının satış talebini geri çevirmesi nedeniyle demuraj süresinin artmasında kusurlu olduğunu, bu nedenle ancak teslim edilmeyen konteyner bedelini talep edebileceğini, 20 feetlik standart bir konteyner bedelinin 2.500- USD olarak tespit edildiğini,davalının 24/09/2015 tarihinde temerrüde düştüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 2.500-USD 'nin 24/09/2015 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince faiz işletilerek davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; üçüncü bilirkişi raporunda davacı müvekkilinin gerçeğe aykırı bir beyanı olmadığının tespit edildiğini, müvekkilince konteynerin devir ve satışının yapılmasının mümkün olmadığını,demurajın artmasında müvekkilinin kusuru olmadığını, konteynerlerin belli niteliklerde, özelliklerde ve standartlarda üretildiklerini, kolay da temin edilemediklerini, bu özel nitelikli konteynerin yerine başka bir konteyner ikamesinin oldukça uzun zaman alacağını ve ek navlun kayıplarına uğranacağı bilirkişiler ve mahkemece göz ardı edildiğini, konteyneri raporda belirtilen 2.500-USD bedelle davalıya satmaya hiçbir şekilde zorlanamayacağını rapora karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, mahkemece Gümrük Müdürlüğü'nden konteyner satışıyla ilgili ve amir mevzuat yönünden araştırma yapılmaksızın salt rapordaki görüşe dayanarak hüküm verilmesinin eksik yargılamaya sebebiyet verdiğini, bilirkişilerin demuraj süresinin artmasında tek kusurlu müvekkiline atfının hatalı olduğunu, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Konteyner Demurajı ; TTK nun da düzenlenmemiştir.Uygulamada ; kırkambar sözleşmesi veya konşimentoda kararlaştırılan ,konteynerin iadesi borcunu kuvvetlendiren ,bununla birlikte konteynerin iadesinde gecikme durumunda taşıyanın uğrayacağı zararı tazmin etmeye yarayan öğretide hukuki niteliği tartışmalı olan bir kısım yazarlar tarafından götürü tazminat ,bir kısmı tarafından cezai şart niteliğinde kabul edilen bir müessesedir. Konteyner demurajı talep edebilmek için taraflar arasında bu hususda bir anlaşma olması gerekir.Taşıma sözleşmesinde veya konşimentoda bu yolda bir hüküm olmadığı takdirde taşıyan demuraj talep edemez.Sadece genel hükümlere dayanarak zararını ispat koşuluyla gecikme zararını istebilir.Gönderilenin eşyanın teslimi talep etmesi halinde demurajın muhatabı TTK nun 1203.maddesi uyarınca gönderilendir.

... "Deniz Ticaret Hukukunda Konteynerin Taşıyana İadesi ve Konteyner Demurajı" makalesinde :"Konteyner taşımalarında yolculuk çarterinde olduğu gibi geminin fazladan beklemesi sözkonusu değildir.Konteynerin Limana tahliyesinin ardından gemi seferine devam eder.Ayrıca konteyner hızlı şekilde yeniden tedarik edilebilen bir taşıma kabıdır.Bir konteyner 3.500-usd ye satın alınabilir ,aylık 500-usd ye kiralanabilir.... ; standart bir konteynerin Çin'den İzmir'e 30 günde geldiği ,ortalama 1.600-usd navlun tahakkuk ettiği ,gönderilenin konteyneri 6 ay sonra iade ettiği varsayımında taşıyanın bu sürede 10.000-usd zarar ettiği kabul edilecekmidir."demektedir.

Öte yandan bir proğram dahilinde faaliyet sürdüren taşıyanın ticari faaliyeti bakımından konteynerin iadesinin elzem olduğu,konteyner demurajı; hem ithalatçıyı konteyneri iadeye zorlamak ,hem de gecikme zararının tazminine yönelik hukuki bir müessese olduğu,taşıyanın gelir kaynağı olmadığı gözönünde bulundurulmadır.Dosya kapsamından davacı şirketin davalının alıcısı olduğu yükü 01/04/2012 tarihli konişmento ile Mersin Limanı'na taşıdığı, 16/04/2012 tarihinde davalıya gönderilen varış ihbarına müteakip konteynerin gemiden tahliye edildiği,ancak ithalat aşamasında çıkan problemler nedeniyle yükün alıcısı tarafından teslim alınamadığı , konteynerin boşaltılarak iade edilmediği davalının 25/06/2012 - 20/07/2012 ve 03/09/2012 tarihli olmak üzere toplam 4.993- USD tutarlı demuraj bedelini davacıya ödediği, ancak konteyner teslim edilmediğinden 11/09/2012-13/08/2015 tarihleri arasında işleyen 1066 gün üzerinden demuraj alacağının %40 indirim yapılarak davalıdan tahsili talep edilmektedir.Davacı taşıyıcının konteyner tahsis eden ,davalının da gönderilen sıfatıyla demuraj borcundan sorumlu olduğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.Davalı ;

4 ay 17 günlük demuraj bedelini de ödemekle akdi sorumluluğu bulunduğunu kabul etmiştir.İlk derece mahkemesince ,üç kez bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi amacıyla alınan 31/05/2018 tarihli üçüncü bilirkişi kurulu raporunda; davacı tarafından davalıya gönderilen varış ihbarında demuraj tarifesinin yer aldığı, davalı tarafça taşıyıcının zararını azaltmak adına konteyneri satın almak istediği, ancak taşıyıcının bu işlemden kaçındığının ileri sürüldüğü, 20/07/2012 tarihli e posta yazısında davalının davacıya konteyneri almak istediğini bildirdiği, davacı tarafından henüz ithalat işlemleri tamamlanmadığı için herhangi bir satış işlemi yapılamaz şeklinde cevap verilmiş olsa da, bunun uygulamada karşılaşılan bir durum olduğu, dolayısıyla davacının davalıya konteyneri satıp, davalının da gümrüğe terk edebilmesinin mümkün olduğu, bu açıklamalar çerçevesinde mahkemece demuraj süresinin artmasında davacının kusurunun olduğu görüşü benimsenir ise davalının indirimler ile 10/09/2012 tarihine kadar yaptığı ödemelerin demuraj ücreti olarak kabul edilebileceği, 10/09/2012 tarihinden itibaren ise 20 feetlik standart bir konteyner bedeli olarak davacının ayrıca 2.500- USD davalıdan talep edebileceği belirtilmiştir.TBK nun 52/1.maddesinde "zarar gören ,zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakim ,tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir."denilmektedir.Mersin Gümrük Müdürlüğünün gönderdiği yazıya göre davalının taşınan yüke ilişkin olarak önce transit refakat belgesi düzenlediği, ancak işlem yapmaması nedeniyle rejim beyanında bulunacağını bildirdiği, yine işlem yapmadığı ve eşyanın tasfiyelik hale geldiği, özetle davalının işlemleri tamamlayamadığı için konteyneri Limandan çekemediği, konteynerin içinde tehlikeli yük bulunması, Tasiş depolarında yer bulunmadığından satış işlemlerinin konteynerin bulunduğu yerde eşya konteynerde iken yapılmasının planlandığı, ancak satış yapılmadığından konteynerin Gümrük İdaresi nezdinde bulunduğu anlaşılmaktadır.Taşıyan tarafından demuraj ücreti talep edilebilmesi için davalının kusurlu bulunması gerekmemektedir.

Davalı tarafça işlemlerinin gecikeceğinin anlaşılması üzerine 20/07/2012 tarihli e mailde de davalının konteyneri satın almak istediğini bildirdiği, davacının ise henüz ithalat işlemleri yapılmadığından satış yapılamayacağını beyan ederek satışdan kaçındığı anlaşılmaktadır. Davacının konteyner bedelini tahsil ederek kolaylıkla yerine konteyner tedarik edebilecek iken demuraj bedelini tahsil ederek daha fazla bir kazanç elde etmeyi tercih ettiği anlaşılmaktadır.Davacının konteyneri davalıya satıp, davalının da gümrüğe terki mümkün olduğu halde davacının satış talebini geri çevirmesi nedeniyle zararı gerçekleşmiş ise zararın artmasına davacının neden olduğu ve davalının durumunun ağırlaştırdığı TBK 52.madde gereği davalı tarafça ödenen demuraj bedelinin yeterli görülerek konteyner bedeline hükmedilerek fazla istemin reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 59,30-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 35,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 23,4‬0-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 30/12/2021