Lütuf ödemesinde halefiyet yokluğu ve temlik belgesi sunulmaması nedeniyle aktif husumet
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2017/595 E. 2018/144 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
rücu (taşıma temelli)
Gerekçe özeti
Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartlarının teminat dışı bıraktığı bir rizikodan (ambalaj kifayetsizliği vb.) kaynaklanan hasar için sigortacının sigortalıya yaptığı ödeme, TTK 1472 uyarınca kanuni halefiyet hakkı doğurmaz; bu tür bir ödeme lütuf (hatır) ödemesi niteliğindedir. Sigortalının taşıyıcıya rücu hakkı bulunsa bile, sigortacının bu hakkı kullanabilmesi için alacağın temliki hükümlerine göre bir temlik/ibraname belgesi ibraz etmesi gerekir; bu belge sunulmadığı takdirde sigortacının davası aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddedilir. Ayrıca CMR taşımasında, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça aktarma taşımaya engel değildir; ancak taşıyıcı, kolaylıkla öngörebileceği risk artırıcı ambalajlama/yükleme hatalarına karşı göndereni uyarmak ve yüke özen göstermek zorundadır; bu yükümlülüğün ihlali kusur olarak değerlendirilir.
Ele alınan sorunlar
Taşıyıcının nezaret/özen yükümlülüğü ihlali nedeniyle kusur oranı → kısmi kabul
İddia: Davacı vekili, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki kusur tespitinin hukuka aykırı olduğunu, hasarın nakliye esnasındaki sarsıntılara bağlı araç içi hareketten kaynaklandığını, ambalajlama hatası kabul edilse bile taşıyıcının yükleme ve istife nezaret etmesi ve ikaz etmesi gerektiğini, sevk mektubunda çekince konulmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: Hasar, demonte mutfak ünitelerinin paletlere sabitlenmeden, sadece oktobin kutulara enlemesine sarılan şerit çemberlerle ambalajlanması ve gönderen tarafından paletsiz yük olarak sevk edilmesi sonucunda, yol şartlarında oktobinlerin bir kısmının araç kasasına veya birbirine çarparak muhafazasız ahşap yüzeylerinin zarar görmesinden ibarettir. Brüt ağırlığı 3 ton civarında 133 parça yükün oktobin ambalajla paletsiz şekilde yüklendiği, davalı taşıyıcının kolaylıkla öngörebileceği bu paletsiz yükte sevkiyatın hasar/zarar riskini artırabileceği konusunda göndereni uyarmadığı, böylece yüke olan özen yükümlülüğünü ihlal ettiği; CMR konvansiyonunda aksi kararlaştırılmadığı sürece aktarmaya engel bir düzenleme bulunmadığı; taşıyıcının nezaret görevini ihlal nedeniyle %40 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Sigortacının yaptığı ödemenin niteliği ve halefiyet/aktif husumet → ret
İddia: Davacı vekili, taşıyıcının %40 kusuru tespit edilmesine rağmen yapılan ödemenin hatır (lütuf) ödemesi sayılmasının çelişkili olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartlarının 5. maddesi uyarınca malların gereği gibi hazırlanmamış veya tertiplenmemiş olmasından veya ambalaj kifayetsizliğinden ileri gelen ziya ve hasarlar nakliyat sigortası teminatından hariç tutulduğundan, davacı sigortacının yaptığı ödeme hatır (lütuf) ödemesi niteliğindedir ve bu ödeme TTK'nun 1472. maddesi gereği kanuni halefiyet hakkı vermez. Sigortalının aynı hasar için taşıyıcıya rücu hakkı bulunması durumunda, halefiyetin yasal şartları birlikte oluşmasa da sigortacı, sigortalıya ödediği tazminatı alacağın temliki hükümlerine göre talep edebileceğinden, davacı vekiline temlik belgesinin ibrazı için kesin mehil verilmiş; davacı vekili davalıdan aldıkları bir ibraname sunamadıklarını belirtmiştir. Yapılan ödeme lütuf ödemesi olduğundan halefiyet hakkı bulunmayan ve sigortalıdan aldığı alacağın temlikine ilişkin belge de sunamayan davacının davasının aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddine ilişkin hükümde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. (BAM'ca yerinde görülen İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)
Emsal değeri
Sigorta genel şartlarında teminat dışı bırakılan bir rizikodan doğan ödemenin 'lütuf ödemesi' sayılarak TTK 1472 kapsamında kanuni halefiyet hakkı doğurmayacağı ve bu durumda rücu için alacağın temliki belgesinin ibrazının zorunlu olduğu yönündeki tespit, sigorta halefiyeti davalarında aktif husumet meselesi açısından bölgesel emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- aktif husumet (dava ehliyeti)
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
aktif husumet↗ halefiyet↗ TTK 1472↗ alacağın temliki↗ lütuf ödemesi (hatır ödemesi)↗ CMR↗ nezaret/özen yükümlülüğü↗ ambalaj kifayetsizliği↗ Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2017/595
KARAR NO 2018/144
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 27/04/2017
NUMARASI 2015/570 Esas 2017/433 Karar
DAVA
Tazminat (Mal Sigortası Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/02/2018
Davanın reddine ilişkin verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkili nezdinde Nakliyat Emtia Kati Sigorta Poliçesi ile sigortalı dava dışı ... Ltd. Şti.’ye ait ahşap mutfak mobilyalarının, davalı ... A.Ş.’nin üst taşıyıcı, davalı .. Ltd. Şti.’nin alt taşıyıcı olduğu sevkiyat sırasında hasara uğradığını, malların 20/03/2014 tarihinde davalı ....Ltd. Şti. tarafından Almanya’da sigortalının bilgisi dışında başka bir tıra aktarılarak İstanbul’a taşındığını, 28/03/2014 tarihinde Erenköy Gümrüğe bağlı ... Antrepoda yapılan kontrolde malın kısmen hasarlı olduğunun tespit edildiğini, sigortalının ihbarı üzerine eksper tayin edilerek 8.923,64- TL hasar bedeli tesbit edildiğini , 11/06/2014 tarihinde sigortalıya ödendiğini ve TTK’nun 1472.maddesi uyarınca müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu,ödenen 8.923,64-TL’nin 11/06/2014 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
1-Davalı ..td. Şti. vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, taşıma sırasında oluşan bir zarar varsa dahi CMR md. 23/2 uyarınca taşımacının zarara uğrayan emtia ağırlığının 8.33 SDR karşılığı ile sorumlu olacağını, ayrıca malların aktarımı için gönderici talimatının gerekli olmadığını, taşıma nedeniyle oluşacak hasardan taşımacının mutlak olarak sorumlu olmadığını savunarak davanın reddini savunmuştur.
2-Davalı...A.Ş. vekili, davanın 1 yıllık zamanaşımı süresinden sonra açıldığını, ayrıca sigortalıya yapılan ödemeye ilişkin makbuz veya ibraname sunulmadığını, mallarda meydana gelen hasarın yükleme ve ambalajlama hatasından kaynaklanmakta olduğunu, tazminat tutarının CMR hükümlerine uygun olup olmadığının tespitinin gerektiğini savunarak davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece,EmtiaNakliyat Sigortası Genel Şartlarının 5.maddesi uyarınca " malların gereği gibi hazırlanmamış veya tertiplenmemiş olmasından veya ambalaj kifayetsizliğinden ileri gelen ziya ve hasarların" nakliyat sigortası teminatından hariç tutulduğu, davacı sigortacının yaptığı ödemenin hatır ödemesi niteliğindeki olup, bu ödemenin davacı tarafça rücu konusu yapılamayacağı, devir ve temlik beyanı- ibranamenin de sunulmaması nedeniyle davacının aktif husumetinin bulunmadığı kabul edilerek davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki kusur tespitinin hukuka aykırı olduğunu, hasarın nakliye aracının içinde bulunan emtiaların nakliye esnasındaki sarsıntılara bağlı olarak araç içinde hareket etmesi sonucunda oluştuğunu, hasarın paketlemeden meydana geldiği kabul edilse bile taşıyıcının yükleme ve istife nezaret etmesi ve hatalı gördüğü hususlara ikazda bulunması gerektiğini, ambalajda hata varsa sevk mektubuna işlenmesi gerekirken bir çekince koymadığını, sevk mektubunda beyan edilmeyen hususların ispatlanmış olmayacağını, taşıyıcının %40 kusuru tesbit edilmesine rağmen ödemenin hatır ödemesi sayılması çelişkili olduğundan kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Somut olayda hasarın demonte mutfak ünitelerinin ,paletlere sabitlenmeden ,sadece oktobin kutulara ,enlemesine sarılan şerit çemberler ile ambalajlanması ve gönderen tarafından paletsiz yük olarak sevk edilmesiyle yol şartlarında oktobinlerin bir kısmının araç kasasına veya birbirine çarpması neticesinde muhafazasız ahşap yüzeylerinin zarar görmesinden ibaret olduğu,brüt ağırlığı 3 ton civarında 133 parça yükün oktobin ambalajla sevk aracına paletsiz bir şekilde yüklendiği, davalı taşıyıcının kolaylıkla öngörebileceği paletsiz yükte sevkiyatın hasar /zarar riskini artırabileceği konusunda göndereni uyarmadığı ,"yüke olan özen yükümlülüğünü"ihlal ettiği ,CMR konvansiyonunda aksi kararlaştırılmadığı sürece aktarmaya engel bir düzenleme bulunmadığı ,nezaret görevini ihlal nedeniyle %40 oranında kusurlu bulunduğu tesbit edilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince ; sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin emtia nakliyat sigortası genel şartlarının 5.maddesi gereği TTK nun 1472 .maddesi gereği kanuni halefiyet hakkı vermediği kabul edilerek sigortalının aynı hasar için taşıyıcıya rücu hakkı bulunması durumunda halefiyetin yasal şartları birarada oluşmasa da sigortacının sigortalıya ödediği tazminatı "alacağın temliki"hükümlerine göre talep edebileceğinden temlik belgesinin ibrazı için davacı vekiline 9.3.2017 tarihli oturumda kesin mehil verilmiş,davacı vekili davalıdan aldıkları bir ibraname sunamadıklarını belirterek dosya kapsamına göre karar verilmesini talep etmiş olduğundan ; yapılan ödeme lütuf ödemesi olduğundan halefiyet hakkı bulunmayan ve sigortalıdan aldığı alacağın temlikine ilişkin belge de sunamayan davacının davasının aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddine ilişkin hükümde bir isabetsizlik bulunmadığından hükme yönelik istinaf nedenleri yerinde olmadığından;
istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Alınması gereken 35,90- TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 31,40- TL harçtan mahsubu ile bakiye 4,50- TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan giderin üzerinde bırakılmasına, hükümden sonra davalı ....ltd.şti gider avansından kullanılan 40,40-TL posta -yargı giderinin davacıdan alınarak davalı .. ..ltd.ştiye verilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nun 362/1.a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.22/02/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/262144 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi