Başka dosyada alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınamaması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/74 E. 2021/249 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Haksız rekabetkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Gerekçe özeti
Derdestlik itirazı ileri sürülmüşse, mahkeme bu itiraz hakkında davanın taraf, sebep ve konu yönünden aynı olup olmadığını değerlendirmeden karar veremez. Ayrıca, bir davada alınan bilirkişi raporu, başka bir dosyaya ait olsa ve benzer nitelikte bulunsa da, o dosyanın kendi delili sayılmadığından hükme esas alınamaz; özellikle bu raporun alındığı dosyadaki hüküm üst derece mahkemesince kaldırılmışsa. Haksız rekabet iddiasında birden fazla davalı varsa, her bir davalının üretici, tedarikçi veya satıcı olarak konumu ve fiyatlandırma zinciri ayrı ayrı incelenip delillendirilmeden genel bir değerlendirmeyle karar verilemez.
Ele alınan sorunlar
Derdestlik itirazının incelenmemesi → kabul
İddia: Davalılar, aynı konuda Bakırköy 2. ATM'nin 2017/741 esas sayılı dosyasında da dava açıldığını, davanın mükerrer olduğunu ve derdestlik itirazında bulunduklarını, ilk derece mahkemesinin bu itiraz hakkında olumlu veya olumsuz bir karar vermediğini ileri sürmüşlerdir.
Gerekçe: Derdestlik, HMK 114/I-ı maddesinde olumsuz bir dava şartı olarak düzenlenmiştir ve davanın görülmekte olması anlamına gelir. Derdestlik nedeniyle davanın reddi üç koşula bağlıdır: davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış olması, birinci davanın görülmekte olması ve iki davanın taraf, sebep ve konu açısından aynı olması. Bir dava ile görülmekte olan başka bir davanın aynı dava olduğunun söylenebilmesi için, maddi anlamda kesin hüküm gibi her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve konusunun aynı olması gerekir. İlk derece mahkemesi, davalıların derdestlik itirazını ileri sürmelerine rağmen bu konuda bir değerlendirme yapmaksızın karar vermiştir. Diğer dava dosyası ile derdestlik dava şartının mevcut olup olmadığı hususunda bir karar verilmesi gerekmektedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Başka dosyada alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınması → kabul
İddia: Davalılar, hükme esas alınan bilirkişi raporunun kendi dosyalarında değil, Bakırköy 2. ATM'nin 2017/741 esas sayılı dosyasında alındığını, bu raporun hükme esas alınmasının usulsüz olduğunu ileri sürmüşlerdir.
Gerekçe: Hükme esas alınan bilirkişi raporu, derdestlik iddiası ileri sürülen dava dosyasında alınmış olup, bu raporun alındığı dosyada verilen hüküm İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesinin ilamı ile kaldırılmıştır. Benzer nitelikte olsa da, bir başka dosyada alınan bilirkişi raporu hükme esas alınamaz. Bu nedenle davalılar vekilinin bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmüştür.
Gerekçe kaynağı: özgün
Her bir davalının konumunun (fırın işletmecisi, tedarikçi, satıcı) ayrı değerlendirilmemesi → kabul
İddia: Davalılar, tedarikçi olduklarını, üretici ve nihai satıcı olmadıklarını, bu hususun kararda irdelenmediğini ileri sürmüşlerdir.
Gerekçe: Her bir davalının fırın işletmecisi, tedarikçi ve satıcı olduğu, tedarikçinin ekmeği kaç liradan aldığı ve davalı satıcıya kaç liradan sattığı hususunda mahkemece her bir davalı yönünden değerlendirme yapılmaksızın ve deliller toplanmadan karar verilmiştir. Hükme tesir edecek delillerin toplanıp değerlendirilmediği sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kararın emsal değeri, başka bir dava dosyasında alınan bilirkişi raporunun -o dosyadaki hüküm kaldırılmış olsa da- doğrudan başka bir dosyanın hükmüne esas alınamayacağı ve derdestlik itirazının taraf/sebep/konu özdeşliği yönünden mutlaka değerlendirilmesi gerektiği yönündeki tespitlerdedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- derdestlik
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
haksız rekabet↗ derdestlik↗ dava şartı↗ bilirkişi raporu↗ kaldırma ve gönderme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/74
KARAR NO 2021/249
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 31/10/2018
NUMARASI 2017/733 Esas - 2018/1093 Karar
DAVA
HAKSIZ REKABET
İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/02/2021
Davanın kabulüne ilişkin hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, davalı ...'ın ekmek üretimi yaptığını ve diğer davalılarla birlikte meslek odasının belirlediği, asgari fiyatın ve piyasanın çok altında fiatla ekmek satışı yaparak haksız rekabete sebep olduklarını belirterek haksız rekabetin tespiti ve menî ile hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
1-Davalı ...AŞ vekili; aynı konuda davacı tarafından davalılardan UCZ Mağ. dışındakilerle ilgili olarak Bakırköy 2.ATM nin 2017/741 esas sayılı dosyası ile de dava açıldığını,davacının tek bir dava açması gerekirken 2 ayrı dava açmasının derdestlik ilkesine aykırı olduğunu,davacı derneğin dava ehliyeti bulunmadığını, ayrıca ekmekte taban değil tavan fiyatın belirlendiğini,ucuza ekmek satmanın haksız rekabet oluşturmaya -cağını,ekmeğin üretim maliyetinin de afaki olduğunu,ayrıca kendilerinin üretici ve nihai satıcı olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
2- Davalı ... vekili, haksız rekabete ilişkin dava açma hakkının durumun öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl olduğunu, Silivri Bölgesinde azami satış tarifesi altında ekmek satışının uzun yıllardan beri yapıldığını,zamanaşımı süresinin geçtiğini,belirlenen ekmek maliyetinin veriye göre değiştiğini, serbest piyasa ekonomisi gereğince üretim maliyetinin aşağıya çekilerek ucuza ekmek satılmasının haksız rekabet oluşturmayacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
3- Davalı ... A.Ş vekili,Silivri Sulh Hukuk Mahkemesinin değişik İş dosyasındaki ekmek üretim maliyeti için hesaplamanın gerekli parametler dikkate alınmadan yapıldığını, serbest piyasada ekmeğin üretim maliyetinin aşağıya çekilmesi ve rakiplere karşı avantaj sağlıyor olmanın haksız rekebat oluşturmayacağını davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ
Ekmeğin birim fiatının hesaplaması sonucunda çıkan bedel altında davalıların satış yapıyor olmasının TTK 54 maddesi gereğince haksız rekabet oluşturması nedeni ile TTK 56/1 md.si gereğince haksız rekabetin tespiti ve menîne , hüküm özetinin Silivri'de yayın yapan yerel gazetelerden birinde ilanına karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ
1-Davalı ... vekili; işbu davanın Bakırköy 2.AT M nin 2017/741 esas sayılı dosyası ile mükerrer olduğunu,ayrıca Bakırköy 2.ATM nde alınan rapora itibar edilerek karar verildiğini,alınan o raporda bilirkişi seçiminin hatalı olduğunu,TTK 55/1-a-6 daki unsurların incelenmediğini,gerek fırıncı gerek marketlerin ucuza ekmek satışının hukuka uygun olduğunu,ayrıca odaların tarife düzenleme ve ekmek fiatının belirleme yetkisi bulunmadığını,müvekkilinin tedarikçi olduğunu , üretici ve nihai satıcı olmadığını bu hususunda kararda irdelenmediğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davalı ... A.Ş.vekili, hükme esas alınmayacak nitelikteki başka bir dosyada alınan kök ve ek raporla karar verilmesinin usulsüz olduğunu,Ticaret Bakanlığının 01.10.2018 tarihli açıklamasında yönetmelik gereğince azami fiat tarifesi ile halkın ekmek alabilmesinin düzenlendiğini, hukuka aykırı bir eylem bulunmadığını,Bakırköy 2.ATM 2017/741 esas sayılı dosyası ile alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını davacının fiat tarifesi altında satış yapıp yapmadığı ihtilaf konusu iken maliyet fiyatının araştırılmasının hatalı olduğunu,davalının TTK 54 md.si gereğince dürüst davranış kuralına aykırı bir hareketi bulunmadığını ,davalının ekmeğin maliyet fiatını belirleyecek konumda olmadığını,davalının fiyat tarifesine uygun ekmek satışının rakipler ve müşteriler arasında aldatıcı ,tüketici yada rakipleri aldatıcı bir uygulaması bulunmadığını, davacı derneğin dava açma ehliyeti bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
3- Davalı ... vekili,davanın mükerrer açıldığını,alınan bilirkişi raporunun eksik olduğunu,haksız rekabetin fırıncılar odası tarifesi ve ortalama maliyet fiatına göre değil üretci ve satıcının maliyetine göre hesaplanması gerektiği,serbest piyasa ve serbest rekabetin bunu gerektirdiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava haksız rekabetin tespiti ve meni davasıdır. İlk derece mahkemesince davalılardan ... A.Ş nin davanın Bakırköy 2. ATM 2017/741 E sayılı dosyasında açılan dava ile işbu dava arasında derdestlik itirazında bulunduğu halde ilk derece mahkemesince bu konuda bir değerlendirme yapılmaksızın, Bakırköy 2.ATM 2017/741 esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek ekmeğin birim başına maliyeti hesaplanıp belirlenen fiyatın haksız rekabet olduğu gerekçesi ile haksız rekabetin tespiti ve menine karar verilmiştir. Davalılar ... ve ...A.Ş nin derdestlik itirazını ileri sürdükleri Bakırköy 2. ATM nin 2017/741 esas 2017/782 karar sayılı kararının İstanbul BAM 13. HD 2018/1841 esası 2020/533 karar sayılı ilamı ile ;Bakırköy 3.ATM nin 2017/733 esas sayılı dosyasında da dava açıldığı ve davalı ...'ın derdestlik itirazında bulunduğu halde mahkemece olumlu olumsuz bir karar verilmediği, her bir davalının fırın işletmecisi, tedarikçi ve satıcı olduğu, tedarikçinin ekmeği kaç liradan aldığı ve davalı satıcıya kaç liradan sattığı , bu konuda mahkemece her bir davalı yönünden değerlendirme yapılmaksızın ve deliller toplanmadan karar verilmiş olmakla HMK nın 353(1)a-6 kapsamında kalan kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Derdestlik 6100 sayılı HMK'nın 114/I-ı. maddesinde olumsuz bir dava şartı olarak düzenlenmiş olup, davanın görülmekte olması anlamına gelmektedir. Derdestlik nedeni ile davanın reddi üç koşula bağlıdır. Bunlar; davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış olması,birinci davanın görülmekte olması ve daha önce açılmış ve görülmekte olan dava ile ikinci davanın yani bu davanın aynı olması şeklinde sayılabilir. Bir dava ile görülmekte olan başka bir davanın aynı dava olduğunu söyleyebilmek için ise, maddi anlamda kesin hüküm gibi her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve konusunun aynı olması gerekir. Diğer dava dosyası ile derdestlik dava şartının mevcut olup olmadığı hususunda bir karar verilmesi gerekir.
Hükme esas alınan bilirkişi raporu derdestlik iddiası ileri sürülen dava dosyasında alınmış ve bu bilirkişi raporunun alındığı dosyada verilen hüküm İstanbul BAM 13.Hukuk Dairesinin 2018/1841esas-2020/533 karar sayılı ilamı ile kaldırılmıştır.Benzer de olsa ,bir başka dosyada alınan bilirkişi raporu hükme esas alınamayacağından davalılar vekilinin buna yönelik istinaf nedeni yerinde görülmüştür.Sonuç itibariyle, hükme tesir edecek delillerin toplanıp değerlendirilmediği sonucuna varıldığından açıklanan nedenler ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile, kararın kaldırılmasına,davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/733 Esas - 2018/1093 Karar sayılı 31/10/2018 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" İstinaf yoluna başvuran davalılar tarafından yatırılan 107,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendilerine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/02/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/239568 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi