Zayi olan senetlerin bedeli ödenmedikçe temel ilişki borcu sona ermez
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/437 E. 2021/359 K. · · İlk derece: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
kambiyo bağlantılı
Gerekçe özeti
Borçlunun ticari alacağa karşılık verdiği senetlerin, alacaklının elinden iradesi dışında (örneğin kargoda kaybolma yoluyla) çıkması ve bu senetlerin zayi nedeniyle mahkeme kararıyla iptal edilmesi halinde, borçlu senet bedellerini fiilen ödemedikçe temel ilişkiden kaynaklanan borcu sona ermiş sayılmaz; zayi olan kıymetli evrakın iptali, temel ilişkiye dayalı alacağın tahsiline engel oluşturmaz.
Ele alınan sorunlar
Kargoda kaybolan senetlerle ödenen borcun temel ilişkiye etkisi → ret
İddia: Davalı, borcun senet verilmesi ve tahsilat makbuzu ile sona erdiğini, senetlerin kargoya verilmesinden sonraki sorumluluğun kendisine ait olmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Taraflar arasındaki ticari ilişki ve davacının davalıya 12.272,76-TL'lik mal verdiği hususu ihtilafsızdır. Davacı tarafından borca karşılık alınan senetler kargoda kaybolmuş, bu senetlerin zayii nedeniyle iptaline İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi kararı ile hükmedilmiştir. TTK 757/1 uyarınca iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir; yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedenlerinden biri, iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni senet düzenlenmesini sağlamak, diğeri ise iyi niyetle iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu senedi ele geçiren üçüncü kişilere karşı sorumluluktan kurtarmaktır. TTK 90/c uyarınca ticari senedin cari hesaba kaydı, bedelinin alınmış olması halinde geçerli olmak kaydıyla yapılmış sayılır. Somut olayda davalı tarafından senet bedellerinin üçüncü kişilere ödendiğine ilişkin bir iddia ileri sürülmemiştir; davalının borca karşılık verdiği senetler tahsil edilmeden kaybedilmiştir. Bu durumda davalı, senetlerin bedelini ödemedikçe borcunu ödediği kabul edilemeyeceğinden, kaybedilmiş kıymetli evraktan bağımsız olarak temel ilişkiye dayalı davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
HMK 184-186 maddelerine aykırılık iddiası → ret
İddia: Davalı vekili, ilk derece mahkemesinin HMK 184-186 maddesinin emredici hükümlerine aykırı olarak karar verdiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Mahkemece 28.02.2018 tarihli oturumda HMK 184 maddesi gereğince tahkikata son verilerek davalıya HMK 186 maddesi gereğince gelecek celsede sözlü yargılama yapılacağı ihtar edilerek tebliğ edilmiştir. Bu nedenle davalı vekilinin bu konudaki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Karar, borca karşılık verilen senetlerin kargoda kaybolup zayi nedeniyle iptal edilmesi durumunda, senet bedelleri ödenmedikçe borçlunun temel ilişkiden kaynaklanan borcunun sona ermediği yönünde bölgesel ikna edici bir değerlendirme sunmaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle iptal↗ kıymetli evrak↗ temel ilişki↗ cari hesap↗ ticari satım↗ poliçe/senet iptali↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/437
KARAR NO 2021/359
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 22/05/2018
NUMARASI 2016/1265 Esas - 2018/524 Karar
DAVA
Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 11/03/2021
Davanın kabulüne ilişkin hükmün davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dilekçesinde özetle , taraflar arasındaki ticari ilişki nedeni ile davalıdan 12.272,76 -TL cari hesap alacağı bulunduğunu,davalı tarafından bu borcunu içeren cari hesaba mahsuben keşidecisi ... Elektrik Şirketi olan 30.09.2016 vade tarihli 2.000- TL 30.10.2016 vadeli 2.000-TL ,28.09.2016 vadeli 2.500- TL ,28.10.2016 vadeli 2.500-TL 28.11.2016 vadeli 2.500- TL ,28.12.2016 vadeli 2.500-TL olmak üzere toplam 14.000- TL bedelli senetler verdiğini,senetleri teslim alan davacı şirket pazarlamacısı ... diğer müşterilerden aldığı çek ve senetlerle birlikte davacıya gönderilmek üzere ...-Avni Aker Trabzon şubesine teslim ettiğini ,yapılan araştırmada çek ve senetlerin Kargo şirketinde kaybolduğunun tespit edildiğini,bu durum üzerine Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/13232 soruşturma dosyası ile cezai takibat başladığını,İstanbul 10.ATM nin 2015/1133 esas 2016/306 karar sayılı kararı ile dava konusu senedin de içinde bulunduğu çek ve senetlerin zayii nedeniyle iptaline karar verildiğini,davalı tarafından işbu senetlerin karşılığının ödenmediğini, davalının borç miktarını inkar etmediği halde senet verdiğini ileri sürerek ödemeden kaçındığını ileri sürerek 12.272,76- TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevabında , davacıdan aldığı mallara karşılık, firma çalışanı ...
10. 000- TL bedelli kendi senetlerini 4.000-TL de müşteri senetleri verdiğini ve hesabın sıfırlandığını,firma çalışanından tahsilat makbuzu aldığını, ticaretin tümünün Ordu'da gerçekleştiğini,firma çalışanının senetleri kargoya verdiğini,senetlerin tüm sorumluluğunun ... ait olduğunu , yetkili mahkemenin Ordu olduğunu beyan ederek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece toplanan deliller ve davalının savunması değerlendirilerek davanın kabulü ile 12.272,76 -TL nin dava tarihinden itibaren değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili ;ilk derece mahkemesince HMK 184-186 maddesinin emredici hükümlerine aykırı olarak karar verildiğini, ayrıca borcun senet verilerek tahsilat makbuzu ile ödenerek son bulduğunu , davalının ödemeler vermiş olduğu senetlerden dolayı 3. kişilere karşı sorumluluğunun halen devam ettiğini belirterek kararın kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava ticari satımdan kaynaklanan alacağın tahsiline ilişkindir.Taraflar arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu ve bu ticari ilişki nedeni ile davacı tarafından davalıya fatura suretleri ve cari hesap dökümüne göre 12.272,76- TL lik mal verdiği hususu taraflar arasında ihtilafsızdır.Davacı tarafından borca karşılık alınan senetler kargo nezdinde kaybolmuştur. Bu sebeble açılan davada İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/11331 esas-2016/306 karar sayılı karari ile dava konusu senetlerin zayi nedeni ile iptaline karar verilmiştir.6100 sayılı TTK'nun 757/1 maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının en önemli iki nedeninden bir tanesi iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652), İyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır. TTK nun 90/c maddesi"Bir ticari senedin cari hesaba kaydı ,bedelinin alınmış olması halinde geçerli olmak kaydıyla yapılmış sayılır."hükmünü haizdir. Somut olayda davacı tarafından zayi nedeni ile iptal davası açılmış ve senetlerin iptaline karar verilmiş, davalı tarafından senet bedellerinin üçüncü kişilere ödendiğine ilişkin bir iddia ileri sürülmemiştir.Davalının borca karşılık iptal davasına konu senetleri aldığı ancak tahsil edilmeden kaybedildiği anlaşılmaktadır.Bu suretle,davalının senetlerin bedelini ödemedikçe ,davalıya borcunu ödediği kabul edilemeyeceğinden ,kaybedilmiş kıymetli evraklardan başkaca davacının temel ilişkiye dayalı açtığı davada davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.Davalı vekili mahkemenin HMK 184 ve 186 maddelerinin emredici hükümlerine aykırı karar verildiğini ileri sürmekte ise de;mahkemece 28.02.2018 tarihli oturumda HMK 184 maddesi gereğince tahkikata son verilerek davalıya HMK 186 maddesi gereğince gelecek celse sözlü yargılama yapılacağını ihtar ile tebliğ ettiği ,davalı vekilinin bu konudaki istinaf sebebi yerinde görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Davalıdan alınması gereken 838,35-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 209,58-TL'nin mahsubu ile bakiye 628,77-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, davacının yaptığı 93,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 11/03/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/237803 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi