Alt taşıyıcı-yüklenici ilişkisinde nispilik ilkesi ve sorumluluk
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/2450 E. 2022/932 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Gerekçe özeti
Alt taşıyıcı-yüklenici-taşıtan üçlü ilişkisinde, sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği alt taşıyıcı ile taşıtan (üst işveren) arasında akdi ilişki bulunmuyorsa taşıtan, alt taşıyıcıya karşı taşıma bedelinden sorumlu tutulamaz; sorumluluk yükleniciye aittir. Yüklenicinin, alt taşıyıcıya yaptırdığı ve üst işveren tarafından onaylı taşıma fişleriyle sabit olan hizmet karşılığını, faturanın hatalı adrese/kişiye düzenlenmiş olması gerekçesiyle ödemekten kaçınamaz; hizmetin verildiği sabitse fatura hatası borcu ortadan kaldırmaz. Kısmi kabul kararında, kabul edilen miktarın dışında kalan kısım da haklı çıkıyorsa yargı giderinden, akdi ilişki nedeniyle alacaklı olduğunu bilmesi gereken taraf sorumlu tutulmalıdır (HMK 326).
Ele alınan sorunlar
Üst işveren (taşıtan) şirkete husumet - sözleşmelerin nispiliği → ret
İddia: Davacı, alt yüklenici-üst yüklenici ilişkisi bulunduğundan davalı üst işveren şirketin de 3. kişilere karşı ifadan doğan borçlardan müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Taşıma sözleşmesi gereği taşıma işi ifasından yüklenici şirket, taşıtan şirkete karşı sorumludur. Sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği sözleşme hükümleri yalnızca tarafları bağlar, üçüncü kişileri bağlamaz. Davacı ile taşıtan şirket arasında bir sözleşme bulunmadığından, taşıtan şirketin davacıya karşı taşıma bedeli konusunda bir yükümlülüğü yoktur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Yüklenici şirketin alt taşıyıcıya kabulü aşan taşıma bedelinden sorumluluğu → kabul
İddia: Davacı, davalı yüklenici şirketin faturaya itirazının haksız olduğunu, verilen hizmetin piyasa rayicine göre çok düşük bedelle kabul edildiğini, gerçek hizmet bedelinin 7-TL birim fiyat üzerinden hesaplanan 13.748,60-TL olduğunu ileri sürerek davanın tamamen kabulünü istemiştir.
Gerekçe: Davacı, yaptığı işlere dair kantar/tartı fişlerini ibraz etmiş, davalı yüklenici şirket de bir kısım taşıma işinin davacıya yaptırıldığını kabul etmiştir. Davacı tarafça sunulan ve işleme alınmayan taşıma fişleri üst işveren tarafından onaylanmış olup taşıma hizmetinin verildiği sabittir. Faturanın hatalı şekilde üst işveren adına düzenlenmiş olması, hizmeti aldığına itirazı olmayan yüklenici şirketi borcundan kurtarmaz. Davalılar arasında kararlaştırılan taşıma birim fiyatı 7,55-TL-8,15-TL olduğundan davacı bakımından talep edilen 7-TL birim fiyatın makul olduğu kabul edilmelidir. Hizmeti verdiği kantar/tartı fişleriyle sabit olan davacının üst işverene düzenlediği fatura miktarı kadar davalı yüklenici şirketin sorumlu olduğunun kabulü gerekirken, ilk derece mahkemesince kabul dışında kalan miktar bakımından reddine karar verilmesi hatalıdır. Yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden, istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün kaldırılıp yeniden hüküm verilmesi ve davanın kabulü gerekmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Kabulü aşan miktar bakımından yargı giderinden sorumluluk (HMK 326) → kabul
İddia: Davacı, davanın kısmen kabulüne karar verilmesine rağmen yargı giderinin kendisi üzerinde bırakılmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Akdi ilişki gereği davacının alacaklı olduğunu bilmesi gereken davalı yüklenici şirketin, HMK 326. madde hükmüne aykırı olarak yargı giderinden sorumlu tutulmaması doğru görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Alt taşıyıcı ile taşıtan (üst işveren) arasında akdi ilişki bulunmadığında sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği taşıtanın sorumlu tutulamayacağı ve yüklenicinin, üst işverence onaylı fişlerle sabit hizmet bedelinden fatura hatasına dayanarak kaçınamayacağına ilişkin tespitleri açısından bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- pasif husumet
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
sözleşmelerin nispiliği ilkesi↗ husumet↗ alt taşıyıcı↗ yüklenici↗ taşıma sözleşmesi↗ yargı gideri↗ kabul beyanı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/2450
KARAR NO 2022/932
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 16/07/2019
NUMARASI 2018/1352 Esas - 2019/871 Karar
DAVA
Alacak (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/06/2022
Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkili tarafından davalılara kantar belgelerinde ve teslim fişlerinde görüleceği üzere nakliye/ taşıma hizmeti verilerek fatura düzenlendiğini ancak taşıma bedelinin davalılar tarafından ödenmediğini, davalı ... Ortaklığının ticari ilişki bulunmaması nedeniyle faturalara itiraz ettiğini ileri sürerek 13.748,60-TL taşıma alacağının yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
1- Davalı ... vekili, müvekkilinin diğer davalı ... Ortaklığı ile taşıma işine ilişkin sözleşme imzalandığını, alınan işin bir kısmının ücret karşılığında üçüncü kişilere yaptırıldığını, bu kişilerin yaptıkları taşıma işi ifası kaşılığında düzenledikleri faturaları ibraz ederek alacaklarını tahsil ettiklerini, bu kapsamda davacı tarafından yapılan hizmet karşılığı bakiye 6.562-TL taşıma bedeli alacağının bulunduğunu, durumun davacıya bildirilmesine rağmen fatura düzenlenmediğini, müvekkilinin fatura düzenlenmediği için ödeme yapamadığını, alacağın 6.562-TL'sinin kabul edildiğini, bakiye alacağın bulunmadığını savunarak fazla istemin reddine karar verilmesini istemiştir.
2- Davalı ... ortaklığı Ticari İşletmesi vekili, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkili ile diğer davalı arasında sözleşme ilişkisi bulunduğunu, sözleşme ilişkisinin davacı ile diğer davalı arasında olması nedeniyle davanın davalı ... şirketine yönetilmesi gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davalılar arasında taşıma işlerinin yapılmasına ilişkin sözleşme yapıldığı, bu kapsamda davalı ...'nin işveren, ...'nın yüklenici olduğu, davacı tarafça sunulan ticari defterlerde bir alacak kaydı bulunmadığı, davalı... kayıtlarında ise 6.216-TL alacak bulunduğu, davalı...'nın taşıma işlerinin bir kısmını davacıya yaptırdığı, davalı... şirketinin 6.562-TL yönünden açık kısmen kabulü bulunduğu, bu miktarın fatura düzenlenmediği için davacıya ödenemediği, tacir olan davacının alacağın tahsilini talep edebilmesi için fatura düzenleyerek davalıdan ödeme talep etmesi gerektiği, davalının dava açılmasına sebebiyet vermediği, gerekçesi ile davalı ... Otoyol'a yönelik davanın reddine, davalı...
şirketi yönünden kabul beyanı kapsamında davanın kısmen kabulü ile 6.562-TL alacağın davalı...'dan işleyecek yasal faizi ile tahsiline, fazla istemin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili ; müvekkili şirketin davalı... şirketinden hizmet aldığını, alt yüklenici konumunda olduğunu, dolaylı olarak asıl iş veren ...'na nakliye hizmeti verdiğini, davalı şirketlerin müvekkili tarafından düzenlenen ve borçlu .. olarak gösterilen faturaya taraflar arasında herhangi bir akdi ilişki olmadığı gerekçesiyle haksız olarak itiraz ettiklerini, taraflar arasında alt yüklenici- üst yüklenici ilişkisi bulunduğundan 3. kişilere karşı bu hizmetin ifa edilmesinden doğan borçlardan müteselsilen sorumlu olduğunu, hakimin doğrudan bilirkişi raporu doğrultusunda karar vermesinin hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasında düzenlenmiş ve imzalanmış fişlere konu hizmetlere ilişkin davalı...
şirketinin teyit ettiği ve fatura düzenlenmesini istediği ücretin piyasa rayiç bedeline göre çok düşük bir ücret olduğunu, müvekkilinin hak kaybı yaşamaması için tekrar fatura düzenleyerek diğer davalıya gönderdiğini, her halükarda davanın kısmen kabulüne karar verilmesine rağmen yargı giderinin üzerinde bırakıldığını ileri sürerek kararın kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava; davalı ... şirketinin asıl üst iş veren taşıtan, davalı... şirketinin yüklenici olduğu davalılar arasındaki taşıma işlerinin yapılmasına ilişkin sözleşme kapsamında, bir kısım taşıma işlerinin davalı... şirketi tarafından davacıya alt taşıyıcı olarak verilmesi nedeniyle yapılan iş bedelinin davalılardan tahsiline ilişkindir. ... Projesi kapsamında, davalı ... şirketi ile davalı... şirketi arasında ''... taşı nakliye sözleşmesi'' imzalanmıştır. Davacı tarafından dosyaya sunulu 10.09.2018- 16.10.2018 tarihleri aralığında düzenlenen kantar fişlerinden belirlendiği üzere bir kısım taşıma işlerinin davacı tarafından yerine getirildiği anlaşılmaktadır. Asıl taşıma sözleşmesi gereği, taşıma işi ifasından davalı...
şirketi davalı ... şirketine karşı sorumludur.Sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği, sözleşme hükümleri tarafları bağlar, üçüncü kişileri bağlamaz. Neticeten, davacı şirket ile davalı ... şirketi arasında bir sözleşme olmamakla davalı ... şirketinin davacı şirkete karşı taşıma bedeli konusunda bir yükümlülüğü yoktur.Davacı vekilinin davalı ... şirketinin sorumluluğu yönünden ileri sürdüğü istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Davacı yaptığı işlere dair kantar fişlerini ibraz etmiş, davalı... şirketi de bir kısım taşıma işlerinin davacıya yaptırıldığı kabul edilmiştir. Davalı ticari defterlerine göre davacının kayıtlı son faturasının 7.314-TL bedelli 26.09.2018 tarihli olduğu belirlenmektedir.Bu faturadan sonra 03.10.2018 tarihinde bakiye borcun davalı...
şirketince 6.216-TL havale edilerek cari hesap bakiyesinin 0-TL olduğu belirlenmiştir. Davacı tarafından sunulan ambar fişleri ile birebir uyumlu olarak; davacı, müteselsil sorumlu olduğunu değerlendirdiği üst işveren adına 7-TL birim fiyat üzerinden 13.748,60-TL fatura düzenlemiş ve... şirketi tarafından kendilerine teklif edilen düşük bedeli kabul zorunlulukları olmadığından fatura düzenleyemediğini, dava ile 7-TL birim fiyat üzerinden hesaplanan 13.748,60-TL taşıma bedeline hak kazandığını ileri sürmüştür. Davacı tarafça sunulan ve işleme alınmayan taşıma fişleri üst işveren tarafından onaylanmış olup taşıma hizmetinin verildiği sabittir.Faturanın,hatalı şekilde davalı üst iş veren adına düzenlenmesi hizmeti aldığına itirazı olmayan davalı...
şirketini borcundan kurtarmaz. Davalılar arasında kararlaştırılan taşıma birim fiyatı 7,55-TL- 8,15-TL olup davacı bakımından 7-TL birim fiyatın makul olduğunun da kabulü gerekir. Kabule göre de ;akdi ilişki gereği davacının alacaklı olduğunu bilmesi gereken davalı...'nın HMK 326 madde hükmüne aykırı olarak yargı giderinden sorumlu tutulmaması doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin davalı ... yönünden istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Ancak hizmeti verdiği kantar tartı fişleriyle sabit olan davacının üst işverene düzenlediği fatura miktarı kadar ,davalı...'nın sorumlu olduğunun kabulü gerekirken , vekilin kabulü dışında kalan miktar bakımından reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.Ancak , yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden, davacı vekilinin davalı...
şirketi yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile, hükmün kaldırılmasına, yeniden hüküm verilmek suretiyle davalı... şirketi aleyhine açılan davanın kabulüne,talebin aksine yasal faize hükmedilmiş ve bu husus istinaf edilmediğinden alacağa dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/07/2019 Tarih 2018/1352 Esas 2019/871 Karar sayılı kararın HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "1-Davacının davalı ... Otoyol İnşaat Adi Ortaklık Ticari işletmesine yönelik davasının pasif husumet yokluğundan reddine, 2-Davalı... İnş Ltd Şti. hakkındaki davanın kabulüne;
13. 748,60-TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalı ... Müh.Gayrimenkul İnş Ltd Şti.den tahsiliyle davacıya verilmesine, İlk derece mahkemesine ilişkin olarak; "Davalı... Mad... İnş. Tic. Ltd. Şti.'den alınması gereken 939,16-TL karar harcından, peşin yatırılan 234,79-TL harcın mahsubu ile bakiye 704,37-TL harcın davalı... İnş. Tic. Ltd. Şti'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yatırılan 270,69-TL peşin harçların davalı ... Müh. Gayrimenkul İnş. Tic. Ltd. Şti'den tahsiliyle davacıya verilmesine, Hakkındaki dava red edilen davalı ... için yapılan giderler ayrık tutulmak suretiyle hesaplanan davacı tarafından sarf edilen 1.800-TL bilirkişi ücreti, 52-TL tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 1.852-TL yargı giderinin davalı...
İnş. Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için takdir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davalı... İnş. Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Davalı ... İnş. AO Ticari İşletmesi vekili için 2.725-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... İnş.AO Ticari İşletmesine verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,"Davacı tarafça yatırılan 44,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde iadesine, Davacı tarafından sarf edilen 111,70-TL istinaf yargı giderinin yarı oranında hesaplanan 56-TL sinin davalı ... Mad. Müh. Gayrimenkul İnş. Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya ödenmesine, kalan giderin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, H.M.K.'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.
16/06/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/228554 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi