Konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının gönderileni bağlaması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/970 E. 2021/1078 K. · · İlk derece: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık
★ EmsalGörev ve yetki
Davacının nitelemesi: Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan, Milletlerarası Yetki İtirazı mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Yabancılık unsuru taşıyan bir taşıma ilişkisinde, taşıyan tarafından düzenlenen konişmentoda yer alan ve uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesini öngören yetki şartı, TTK 1237/1 uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasındaki ilişkide esas alınır ve gönderilen sıfatıyla dava açan kişiyi de bağlar. MÖHUK 47. madde kapsamında, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ve uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde, taraflar arasındaki yabancı mahkeme yetki sözleşmesi geçerlidir ve Türk mahkemesinin yetkisizliğine karar verilmesi gerekir.
Ele alınan sorunlar
Konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının geçerliliği ve davacıyı bağlaması → ret
İddia: Davacı vekili, yazılı olma şartına uymayan yetki sözleşmesinin MÖHUK 47. madde gereğince geçersiz olduğunu, yetki şartında birden fazla yetkili mahkeme (Amerika ve İngiltere) bulunduğunu, konişmentonun 26. maddesinde taşıyıcı şirketin yargı denetimine olanak verecek şekilde belirlenmediğini, davalının acente olması nedeniyle geçerli bir yetki belgesi bulunması gerektiğini ve sözleşmenin ifa yerinin Türkiye olması nedeniyle mahkemenin yetkili olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Uyuşmazlık konusu taşıma İtalya Venedik Limanından İstanbul Ambarlı Limanına yabancı bayraklı bir gemi ile yapılmış, konişmento yabancı bir şirket tarafından imzalanmıştır; bu nedenle uyuşmazlık yabancılık unsuru taşımaktadır. Taşıma senedi ile yapılan taşımalarda uyuşmazlık halinde uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme için taşıma senedi hükümleri esas alınır. Davalı tarafından düzenlenen konişmentonun 26. maddesinde, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklara bakmaya yetkili mahkemenin Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu açıkça düzenlenmiştir. TTK'nın 1237/1. maddesi uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkide konişmento esas alınır. MÖHUK 47. maddesine göre, yer itibarıyla yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde, taraflar yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapabilirler. Yetki şartının geçerliliği için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ve uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekir. Davacı gönderilen sıfatıyla dava açmış olup, taşımayı düzenleyen konişmentodaki hükümler davacıyı da bağlayıcı niteliktedir. Somut uyuşmazlık yabancılık unsuru taşımakta, dava konusu münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığından, ilk derece mahkemesince milletlerarası yetki itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Konişmentoda yer alan yabancı mahkeme yetki şartının, taşıyan ile konişmento hamili/gönderilen arasındaki ilişkide TTK 1237/1 ve MÖHUK 47 çerçevesinde geçerli ve bağlayıcı olduğuna ilişkin tespiti nedeniyle, deniz taşımacılığından kaynaklanan yabancılık unsurlu uyuşmazlıklarda milletlerarası yetki itirazının değerlendirilmesi açısından emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması halinde, taraflarca kararlaştırılan yabancı devlet mahkemesi yetki şartı geçerlidir ve konişmentodaki bu yetki şartı, taşıyan ile konişmento hamili/gönderilen arasındaki ilişkide TTK 1237/1 uyarınca esas alınarak Türk mahkemesinin yetkisizliğine karar verilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
milletlerarası yetki itirazı↗ yetki şartı/klozu↗ konişmento↗ münhasır yetki↗ yabancılık unsuru↗ gönderilen↗ halefiyet↗ itirazın iptali↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/970
KARAR NO 2021/1078
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 09/03/2020
NUMARASI 2019/122 Esas - 2020/76 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 01/07/2021
Milletlerarası yetki itirazının kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; davacı ile davalı firma arasında İtalya Venedik - Ambarlı metro yüklemesi işi nedeniyle yükü teslim edeceği diğer dava dışı firma arasında gecikmeden kaynaklanan sorun meydana geldiğini ve bu gecikmeden dolayı davacının kusuru olmamasına rağmen yükü taşıyan davalının yalan bilgi vermesi ve yola çıkmayan geminin yola çıktığı söylendiğinden ... firmasının ... ile sorun yaşamasına neden olduğunu meydana gelen zararların davacıya kusuru olmamasına rağmen fatura edildiğini ve davacının bedeli Unitrade'ye ödediğini, rücuen ödemiş olduğu bedeli kusuru olan davalı taraftan istediğini, bu kapsamda davalı hakkında İst. Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; davanın, İtalya'nın Venedik Limanından İstanbul Ambarlı’da bulunan Marport Limanına deniz yolu ile taşınan 1 konteyner “şarap” emteasının deniz yolu taşınmasında yaşanan gecikme nedeniyle, dava dışı firmaya yapılan ödeme iddiasına dayalı rücu davası olduğunu,taşıma senedi ile yapılan taşımalarda uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme için de taşıma senedi hükümlerinin uygulanması gerektiğini, davacının taşıma senedine göre gönderilen olup, taşımaya ilişkin konişmentonun hamili olarak navlun sözleşmesinin tarafı haline geldiğini, TTK'nın 1237. maddesi uyarınca taşıyan olan müvekkili ile konişmento hamili olan davacı arasındaki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağını, navlun sözleşmesinin 26.
Maddesinde taşıma senedinden kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda, yetkili mahkemenin ise Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun taraflarca kabul edilerek diğer tüm mahkemelerin yetkisinin ortadan kaldırıldığını,dava konusu taşımada yabancılık unsuru bulunduğunu belirterek, MÖHUK'un 47. maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; taşımanın İtalya Venedik Limanından Ambarlı Limanı'na yapıldığı,konişmentonun Seago Line AS tarafından imzalandığı, yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun 26. maddesindeki yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığı,yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacıyı bağladığı gerekçesiyle, davalının milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ
Davacı vekili;yazılı olma şartına uymayan yetki sözleşmesinin MÖHUK'un 47. maddesi gereğince geçersiz olduğunu, yetki şartında Amerika ve İngiltere olarak birden fazla yetkili mahkeme bulunduğunu, konişmentonun 26. maddesinde taşıycı şirketin yargı denetimine olanak verecek şekilde belirlenmediğini, davalı acente olup yetki sözleşmesi yapılabilmesi için geçerli bir yetki belgesi bulunması gerektiğini, yetki şartının bu yönden de geçersiz olduğunu, sözleşmenin ifa yerin Türkiye olması nedeniyle mahkemenin yetkili olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE
Somut olayda; uyuşmazlık konusu taşımanın İtalya Venedik Limanından İstanbul Ambarlı Limanı'na yabancı bayraklı gemi ile yapıldığı, taşımaya ilişkin konişmentonun ... AS tarafından imzalandığı, yabancı bir şirket olduğu,uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, davalı tarafından düzenlenen konişmentonun 26. maddesindeki yetki şartında, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklara bakmaya yetkili mahkemenin Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu düzenlenmiştir.Taşıma senedi ile yapılan taşımalarda uyuşmazlık halinde uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme için de taşıma senedi hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Somut uyuşmazlıkta da düzenlenmiş olan konişmento, tarafların hak ve borçlarını gösterir bir belge olup, bu belgenin 26.
maddesinde İngiliz Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair açık bir düzenleme bulunmaktadır. TTK'nın 1237/1. maddesi uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkide konişmento esas alınır.MÖHUK 47. maddesine göre, yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartının geçerli olması için; uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir. Davacı, gönderilen sıfatıyla işbu davayı açmış olup, taşımayı düzenleyen konşimentodaki hükümler, davacıyı da bağlayıcı niteliktedir.
Somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, ilk derece mahkemesince milletlerarası yetki itirazının kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 59,30- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 54,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 4,90- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 01/07/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/160406 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi