Bonoda tahrifat iddiasında yazı ile bedel kuralı ve araştırma zorunluluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/700 E. 2022/1542 K. · · İlk derece: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Davacının nitelemesi: Kıymetli Evraktan Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Bonoya dayalı menfi tespit davasında, bono bedelinin rakam ve yazı ile gösterilen kısımları arasında fark bulunduğu ve tahrifat iddiası öne sürüldüğünde, tahrifat olması hâlinde yazı ile gösterilen bedele itibar edilemeyeceğinden, mahkemenin bu iddiayı araştırmadan ve ilgili ceza dava dosyasını celp etmeden sonuca gitmesi hatalıdır; bu durumda kararın kaldırılıp gerekli araştırmanın yapılması için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekir.
Ele alınan sorunlar
Bono bedelinde tahrifat iddiasının araştırılmaması → kabul
İddia: Davacı vekili, bono üzerinde tahrifat yapıldığını, bu hususun mahkemece değerlendirilmediğini ve kriminal inceleme yaptırılmamasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: TTK 778'in göndermesiyle bonolara da uygulanan TTK 748'e göre poliçe (bono) metni değiştirildiği takdirde değişiklikten sonra imza koyanlar değişmiş metne, önce imza koyanlar ise eski metne göre sorumlu olur. Yine TTK 778'in göndermesiyle uygulanan TTK 676/1 uyarınca bonoda rakam ve yazı ile gösterilen bedeller arasında fark varsa yazı ile gösterilen bedele itibar edilir; ancak bu kural rakamda tahrifat bulunmaması hâlinde uygulanabilir, tahrifat varsa yazı ile gösterilen bedele itibar edilemez. Davacı, senedin lehtar ve vade kısmının boş, bedelin sadece rakamla 100.000-TL gösterildiği kendi imzasını taşıyan bir suretini sunmuştur. Ayrıca davalı ve dava dışı kişi hakkında dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından açılan ceza davasında davalı hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olup bu husus, tahrifat iddiasıyla ilgilidir. İlk derece mahkemesi, davalının senedi iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunun ispatlanamadığını ve senet bedelinin yazı ile gösterildiğini belirterek sonuca gitmiş ise de, tahrifat olması hâlinde yazı ile gösterilen kısma itibar edilemeyeceğinden, 100.000-TL bedelin 190.000-TL olarak tahrif edilip edilmediğinin araştırılması, ceza dava dosyasının celbi ve davacının iddialarının bu kapsamda değerlendirilmesi gerekirken bu yönde araştırma yapılmaması doğru olmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Davalının vekalet ücretine ilişkin istinaf sebebi → tartışılmadı
İddia: Davalı vekili, müvekkili lehine nisbi vekalet ücreti verilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülerek kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiğinden, bu aşamada davalı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Bono bedelinde rakam ve yazı arasında fark bulunması ve tahrifat iddiası ileri sürülmesi durumunda, TTK 676/1'deki yazı ile gösterilen bedele itibar edilmesi kuralının ancak tahrifat bulunmaması hâlinde uygulanabileceği, tahrifat iddiasının araştırılması ve ilgili ceza dosyasının celbedilmesi gerektiği yönündeki tespit bakımından emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit↗ bono↗ tahrifat↗ kambiyo senedi↗ yazı ile bedel kuralı↗ ceza dava dosyasının celbi↗ kötüniyet/ağır kusur↗ kriminal inceleme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/700
KARAR NO 2022/1542
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 17/12/2019
NUMARASI 2018/1032 Esas 2019/1155 Karar
DAVA
Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 02/11/2022
Davanın reddine ilişkin kararın davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; 15/03/2018 tarihinde müvekkili ile ... arasında şirket devir sözleşmesi uyarınca ...'ya ait olan şirket hissesinin karşılığında 100.000-TL bedelli senedin verildiğini, ödemesinin 15/03/2019 tarihinde yapılmasının kararlaştırıldığını, ...'nın şirket devir sözleşmesini imzalamadan müvekkilinin borçlu olduğu bonoyu alarak iş yerinden ayrıldığını, bononun iadesi için şifahi görüşmeler yapıldığını, bonoyu göndereceğini söylediğini, ancak bonoda tahrifat yapılarak icraya konulduğunu belirterek müvekkilinin davalıya borcu olmadığının tespitine,kötüniyetli davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; davacı tarafça düzenlenen bononun tüm ısrarlara karşın ödenmemesi sebebi takibe geçildiğini, davacı tarafça itiraz olmaksızın takibin kesinleştiğini, icra dosyası nezdinde işlemler devam ederken davacı tarafın huzurdaki davayı açtığını, dava dilekçesinde öne sürülen iddiaların hayatın doğal akışına aykırı olduğunu, davacının ödeme emri tebliği sonrasında bono vasfına dair bir itirazı olmadığını, davacı tarafın haksız iddialar ile icra sürecini uzatma gayretinde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; senedin incelenmesinde senet üzerinde yazıyla yüz doksan bin yazılmış olduğu, sözleşmede davalının imzasının bulunmadığı, senedin davacı tarafından imza altına alındığı ve davacının imzaya itirazının bulunmadığı, söz konusu senedin unsurları tamam olduğu, ciro silsilesinde şeklen bir kopukluk olmadığı ve davalının senedi iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun davacı tarafça ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
1-Davacı vekili; mahkemece ön inceleme duruşması yapılamadan, yargılama usulüne uyulmadan hüküm kurulduğunu, ayrıca tahrifat iddialarının değerlendirilmediğini,tahrifat yapıldığı belli olmasına rağmen kriminal inceleme yaptırılmamasının da doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2- Davalı vekili; müvekkili lehine nisbi vekalet ücreti verilmesi gerekirken maktu bedele hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Davacı, dava dışı ...'ya birlikte ortak oldukları şirketteki hissesinin karşılığında davalı tarafından icra takibine konu senedi 100.000-TL bedelli senedi ...'ya verdiğini, ancak ...'nın hisse devrine ilişkin sözleşmeyi imzalamadığı gibi senedi de iade etmediğini, bononun bedel kısmında tahrifat yapılmak suretiyle icraya konu edildiğini, takip konusu bononun dayanağı borçlandırıcı işlem bulunmadığını belirterek menfi tespit isteminde bulunmuştur. 6102 sayılı TTK m.778'in göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 748. Maddesine göre poliçe metni değiştirildiği takdirde, değiştirmeden sonra poliçe üzerine imza koymuş olan kişiler, değişmiş metne ve ondan önce imzasını koyanlar ise eski metne göre sorumlu olurlar.
Öte yandan 6102 sayılı TTK'nın 778. maddesi göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken aynı Kanun'un 676/1 maddesi gereğince bonoda rakam ve yazı ile değer gösteren bedeller arasında fark bulunması durumunda yazı ile değer bildiren kısma itibar edileceğine ilişkin hüküm, rakamda tahrifat olmaması halinde uygulanabilir, tahrifat halinde geçersiz olacağından buna itibar edilemez. (Yarg.
11. HD. 08/02/2022 tarih 2020/7861 E. 2022/895 K.; Yarg.
19. HD. 11/12/2019 tarih 2018/2584 E. 2019/5517 K.) Takibe dayanak senedin davacı tarafından 15/03/2018 tarihinde keşide edildiği, lehtarın davalı ... olduğu, senet bedelinin miktar ve yazı ile 190.000-TL olarak düzenlendiği görülmektedir. Davacı; lehtar ve vade kısmı boş olan, senet bedelinin sadece rakamla 100.000-TL olarak gösterildiği, kendi imzasını taşıyan senet sureti sunmuştur. Diğer taraftan davacının dava konusu olayla ilgili olarak başlatılan soruşturma sonucunda davalı ve dava dışı ... hakkında dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçları nedeniyle İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2021/345 E. 2022/41 K. sayılı ceza davasında, yargılama sonucunda davalı hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, ...'nın ise beraatine karar verildiği, ...
yönünden kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece davalının senedi iktisabında ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğunun ispat edilemediği, ayrıca senetteki bedelin yazı ile gösterildiği belirtilerek sonuca gidilmiş ise de tahrifat olması halinde yazı ile değer bildiren kısma itibar edilemeyeceğinden 100.000-TL senet bedelinin 190.000-TL olarak tahrif edilip edilmediğinin araştırılması, ayrıca ceza dava dosyasının celbi sağlanması ve davacının iddiaları hakkında sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu konu araştırma yapılmaması doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görüldüğünden istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, davalı vekilinin istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın davanın yeniden görülmek üzere kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/12/2019 Tarih 2018/1032 Esas - 2019/1155 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE" Karara göre davalı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesine yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran davacı ve davalı tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının(Davacı 54,40-TL davalı 54,40-TL ) istek halinde kendilerine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.02/11/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/149320 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi