Konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının geçerliliği

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1268

KARAR NO 2021/1661

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/04/2021

NUMARASI 2020/317 Esas 2021/197 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 11/11/2021

Yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Müvekkilinin dava dışı sigortalısı ...Ltd. Şti.nin Amerika'dan strip şeker ölçüm çubuğu ve şeker ölçüm cihazı satın aldığını, Çin'in Şangay Limanından- Türkiye Yarımca Limanına taşınası için davalı ... Şti. ile anlaşıldığını, buna müteakip işbu firmanın ... firması ile işin organize edilmesi için anlaştıklarını ve ...'ya ait gemi tarafından Şangay limanından Yarımca Limanına taşındığını, deniz taşıması sırasında yükte hasar meydana geldiğini, bu nedenle dava dışı sigortalıya 7.640-usd sigorta tazminatı ödemesi yaptıklarını, yapılan ödemenin tahsil edilememesi nedeni ile İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili ; Milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili mahkemenin Londra Mahkemeleri olduğunu, dava konusu konteynerin taşınmasının merkezi Cenevre-İsviçre de bulunan ... olduğunu, davacı tarafından dava konusu hasar ile ilgili olarak taşıyana süresi içinde ihbar yapılmadığını, iddia edilen hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını, konteyner muteviyatı malların ne şekilde ve neden hasarlandığının net olarak anlaşılamadığını, konteynerin hasarlandığına dair herhangi bir hasar kaydının bulunmadığını, beyanla öncelikle davanın milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeni ile reddine ve nihayetinde davanın esasdan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından), deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, konişmentonun 10. maddesinde düzenlenen yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacı sigorta şirketini bağladığı, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı ...'nin dava konusu taşıma sözleşmesinin kurulmasında acente sıfatıyla hareket ettiğini cevap dilekçesinde ikrar ettiğini, bu nedenle TTK 105.maddenin uygulama alanı bulacağını, yetki itirazına dayanak belgenin konişmento olmayıp deniz taşıma senedi olduğunu, davalının beyan dilekçesi ekinde sunulan deniz taşıma senedinin tercümesinde ön yüzünde boşaltma limanı acentesi olarak ... A.Ş. olarak belirtildiğini, yabancı taşıyanın Türkiye'deki acentesinin aracılık ettiği taşıma sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda, deniz taşıma senedindeki yabancı bir mahkemeyi yetkili kılan yetki şartının geçersiz olduğu hususunun Yargıtay'ın içtihat değişikliği ile güncel kararlarında açıkça ifade edildiğini, yetki şartının MÖHUK 47.maddesi uyarınca geçersiz olduğunu, kararın kaldırılarak Türk Mahkemelerinin işbu uyuşmazlık bakımından milletlerarası yetkisinin bulunduğunun tespitiyle dosyanın mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava ;davacı tarafından TTK 1472 maddesi gereğince açılan sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili için yapılan takibe itirazın iptali davasıdır. Davalı adına Çin acentesi tarafından yük için ... nolu kayıt numarası ile Konişmento düzenlenmiştir. Davalı vekili, taşımaya ilişkin konişmentonun 10.maddesinde milletlerarası yetki şartı bulunduğunu yetki klozunda yapılan taşımalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğunun kabul edildiğini ileri sürerek süresinde yetki itirazında bulunmuştur. MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür.

Yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir. Davacı,sigortalı-gönderilenin halefi sıfatıyla bu davayı açmış olup, sigortalı ile davalı taşıyan arasındaki hukuki ilişkiyi belirleyen konşimentodaki hükümler ile bağlı olmaktadır. Somut uyuşmazlıkta, davalı yabancı taşıyıcı şirket, konişmentoyu düzenleyen acente ve gemi yabancı bir gemi olduğundan yabancılık unsuru mevcuttur. Dava konusu Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına ilişkin olmayıp deniz taşımasına dair akdi ilişkiden kaynaklanmaktadır. Geçerli bir yetki şartı bulunduğundan milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.11/11/2021