6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Sözleşmeden kaynaklanan tazminat davasında tahkim ilk itirazının kabulü

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/1845 E. 2021/1757 K. · · İlk derece: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık

★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)

Gerekçe özeti

Sözleşmede yer alan geçerli ve yazılı bir tahkim şartının varlığı halinde, uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklanması durumunda tahkim ilk itirazı esasa girmeden kabul edilir; davalının daha önce başka bir uyuşmazlıkta mahkemede dava açmış olması tahkim şartını hükümsüz kılmaz ve bu durum tek başına tahkim itirazının kötüniyetle yapıldığının kabulü için yeterli değildir.

Ele alınan sorunlar

Uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklanıp kaynaklanmadığı → ret

İddia: Davacı, davanın işletme hakkı devir sözleşmesine bağlı bir ödeme talebi olmadığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: Dava, işletme devir sözleşmesinin süresinden evvel limanın ayıplı bulunması nedeniyle sözleşmenin vaktinden evvel sona ermesinden kaynaklanan zararın tazminine ilişkindir. Davacı, sözleşmenin haklı sebeple feshi nedeniyle uğradığı gelir kaybını talep ettiğinden, uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklandığının kabulü gerekir. Davacının aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Tahkim şartının geçerliliği ve tahkim ilk itirazının kabulü → ret

İddia: Davacı, davalının bugüne kadar sözleşmeden kaynaklanan ihtilaflarda tahkim yoluna gitmediğini, bu itirazının hukuki mesnetten yoksun ve iyiniyetli olmadığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: Tarafların sözleşmeden veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakmaları hususundaki anlaşmaları tahkim sözleşmesi olarak adlandırılır; yalnızca tarafların iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir. Tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. Taraflar arasındaki İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin 37. maddesinde geçerli, yazılı bir tahkim şartı mevcuttur. Tahkim itirazı ilk itiraz niteliğindedir; davalı tarafından daha evvel mahkemede dava açılmış olması tahkim şartını hükümsüz kılmaz, tahkim ilk itirazının kötüniyetle yapıldığının kabulüne de yeterli değildir. Nitekim davacı tarafından Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'na karşı açılan dava da tahkimde görülüp sonuçlandırılmıştır. Davalının süresinde yapılan tahkim ilk itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Sözleşmede geçerli tahkim şartı bulunması halinde, tarafın daha önce başka bir uyuşmazlıkta tahkime başvurmamış olmasının tahkim ilk itirazını geçersiz kılmayacağı ve bu durumun kötüniyet iddiasına yeterli görülmeyeceği yönündeki tespit bakımından emsal niteliktedir.

Usul tespitleri

Dava şartı
Tahkim ilk itirazının kabulü nedeniyle göreve ilişkin dava şartı yokluğu

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
tahkim şartı tahkim ilk itirazı dava şartı göreve ilişkin dava şartı yokluğu hakkın kötüye kullanılması

Atıf yapılan mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 107

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1845

KARAR NO 2021/1757

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 18/06/2021

NUMARASI 2021/169 Esas- 2021/456 Karar

DAVA

Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/11/2021

Tahkim ilk itirazının kabulü ile davanın usulden reddine yönelik kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ... A.Ş. ile ilgili olarak İstanbul 18.ATM’nin 01.03.2018 tarih 2014/990 E. 2018/188 K. Sayılı kararı ile iflas kararı verilip İst. ... İflas Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile iflasın açıldığını, davanın iflas dosyasında verilen 18.01.2020 tarihli “tüm dava masraflarının (harç, yargılama gideri vb.) şirket hissedarı tarafından karşılanmak üzere ve masaya külfet getirmemek kaydı ile talepte belirtilen şartlar dahilinde TDİ A.Ş.'ne dava açılması yönünde yetki verilmesine,” yönelik verilen yetki kararı üzerine açıldığını, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 07.04.1997 tarih ve 97/13 sayılı kararına istinaden müflis şirket ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve ... A.Ş.

arasında 30.06.1997 tarihinde imzalanan “Ordu Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi” ile 30 yıl süreyle işletmek üzere müflise devredildiğini,Beşiktaş ... Noterliği'nin 28.11.2013 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ile sözleşmenin haklı nedene dayalı olarak 16.12.2013 tarih itibarıyla fesh edilerek Limanın 16.12.2013 tarihinde düzenlenen tutanak ile yaklaşık 14 yıl önce erken tahliye edildiğini, Ordu Limanı/İskelesinin ayıplı olması ve hukuken ve fiilen işletilememesi nedeniyle müvekkilinin çok büyük gelir kaybına uğradığını, bu nedenlerle, HMK’nın 107. maddesi uyarınca zarar belirlendiği anda arttırılmak üzere şimdilik şirketin faaliyet karından mahrum kalmasından kaynaklanan 50.000-TL+10.000-USD alacaklarının işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin 233 sayılı KHK ile kurulduğunu, sermayesinin tamamı devlete ait 4046 sayılı yasa kapsamına (özelleştirme kapsamına) alındığını, davaya konu Ordu Limanının 4046 sayılı Kanun hükümleri kapsamında "İşletme Hakkı Devri yöntemiyle özelleştirilmesine karar verildiğini, T.C Başbakanlık ÖİB lığı tarafından ihaleye çıkıldığını, yapılan ihaleyi davacının kazandığını,davacı ile 30/06/1997 tarihinde Ordu Limanı işletmesi hakkı Devir Sözleşmesi imzalandığını ve Limanın 10/07/1997 tarihli protokol ile davacıya devredildiğini, devir sözleşmesinde tahkim şartı olduğunu , tahkim itirazında bulunduklarını, davanın reddine ,aksi halde davacı lehine kısmen de olsa tazminata hükmedilmesi durumunda davacının alacaklarının müvekkili alacaklarından takas ve mahsubuna karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, taraflar arasında akdedilen İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin 37. maddesinde: "Bu sözleşmenin uygulanmasından doğan her türlü ihtilafta taraflar öncelikle sulh yoluna gideceklerdir. İhtilafın taraflardan birinin diğerine yazılı olarak bildiriminin diğer tarafa tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde sulhen halledildiğine dair protokol tanzim olunmaması halinde tahkime gidilir..." şeklinde belirtildiği, tahkim itirazının ilk itiraz olduğu ve davalının süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesi ile tahkim ilk itirazında bulunduğu gerekçesiyle tahkim ilk itirazının kabulü nedeniyle göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davanın Ordu Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'ne bağlı bir ödeme talebi ile açılan bir dava olmadığını, ayrıca davalının cevap dilekçesinde bahse konu ettiği ... AŞ ile ilgili olarak iflas kararının verildiğini, İstanbul 18. ATM'nin 2014/990 Esas sayılı dosyasına yapılan tahkim itirazlarına karşı davalının verdiği cevapların dava dosyası içinde bulunduğunu, davalı TDİ A.Ş'nin bugüne kadar İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nden kaynaklanan ihtilaflarda tahkim yoluna gitmediğini, ancak davalı olduğu bu dosyada tahkim şartı olduğunu yönündeki itirazında iyiniyetli olmadığını ve yasal koşullarının oluşmadığını, davalının tahkim itirazının hukuki mesnetten yoksun olduğunu belirterek kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; ... işletme devir sözleşmesinin süresinden evvel Limanın ayıplı bulunması nedeniyle sözleşmenin vaktinden evvel sona ermesi nedeniyle davacının uğradığı zararın tazminine ilişkindir.Davacı tarafça sözleşme haklı sebeble fesih yoluna gidildiği ileri sürerek uğradığı gelir kaybı talebine ilişkin olmakla uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklandığının kabulü gerekmektedir.Davacı tarafın aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Tarafların sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmalar tahkim sözleşmesi olarak adlandırılmakta olup yalnızca iki tarafın iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir.

İster bağımsız bir tahkim sözleşmesi şeklinde isterse bir tahkim şartı şeklinde yapılsın tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. Taraflar arasında akdedilen İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin 37. maddesi "Bu sözleşmenin uygulanmasından doğan her türlü ihtilafta taraflar öncelikle sulh yoluna gideceklerdir. İhtilafın taraflardan birinin diğerine yazılı olarak bildiriminin diğer tarafa tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde sulhen halledildiğine dair protokol tanzim olunmaması halinde tahkime gidilir..." şeklindedir. Davacı davalının daha evvel tahkime başvurmadığını ,bu sebeble tahkim ilk itirazında bulunmasının hakkın kötüye kullanılması kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Yazılı olan geçerli bir tahkim şartı mevcut olduğu ,tahkim itirazı ilk itiraz niteliğinde olup,davalı tarafından daha evvel mahkemede dava açılmış olması tahkim şartını hükümsüz kılmayacağı gibi tahkim ilk itirazının kötüniyetle yapıldığını da kabule yeterli bulunmamaktadır.Nitekim davacı tarafından Özelleştirme İdaresi Başkanlığına karşı açılan dava da tahkimde görülüp sonuçlandırılmıştır. Davalının süresinde yapılan tahkim ilk itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 25/11/2021

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/132770 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi temyiz incelemesi

Bu istinaf kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesince temyiz incelemesinden geçmiştir.

Onandı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2022/1835 E. 2023/5610 K. · Onandı

Süresinde ileri sürülen tahkim ilk itirazının kabulüyle davanın usulden reddi

Gerekçe özeti

Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı bulunması hâlinde, davalının süresi içinde cevap dilekçesiyle ileri sürdüğü tahkim ilk itirazı kabul edilir ve göreve ilişkin dava şartının yokluğundan dava esasa girilmeksizin usulden reddedilir.

Emsal değeri

Süresinde ileri sürülen tahkim ilk itirazının, geçerli tahkim şartı karşısında görev/dava şartı yokluğundan usulden ret sonucunu doğurması yönünden emsal değeri taşır.

Kavramlar: tahkim ilk itirazı tahkim şartı dava şartı (görev) usulden ret sulh - tahkim kademeli çözüm

Yargıtay 11. HD kararının tam metni

11. Hukuk Dairesi         2022/1835 E.  ,  2023/5610 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/1845 Esas, 2021/1757 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2021/169 E., 2021/456 K.

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Ordu Liman İşletmesi A.Ş. ile ilgili olarak İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.03.2018 tarih 2014/990 E. 2018/188 K. sayılı kararı ile iflas kararı verilip İstanbul 1. İflas Dairesinin 2018/3 E. sayılı dosyası ile iflasın açıldığını, davanın iflas dosyasında verilen 18.01.2020 tarihli “tüm dava masraflarının (harç, yargılama gideri vb.) şirket hissedarı tarafından karşılanmak üzere ve masaya külfet getirmemek kaydı ile talepte belirtilen şartlar dahilinde TDİ A.Ş.'ne dava açılması yönünde yetki verilmesine,” yönelik verilen yetki kararı üzerine açıldığını, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 07.04.1997 tarih ve 97/13 sayılı kararına istinaden müflis şirket ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve TDİ A.Ş.

arasında 30.06.1997 tarihinde imzalanan Ordu Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi ile 30 yıl süreyle işletmek üzere müflise devredildiğini, ihtarname ile sözleşmenin haklı nedene dayalı olarak 16.12.2013 tarih itibarıyla fesh edilerek Limanın 16.12.2013 tarihinde düzenlenen tutanak ile yaklaşık 14 yıl önce erken tahliye edildiğini, Ordu Limanı/İskelesinin ayıplı olması ve hukuken ve fiilen işletilememesi nedeniyle müvekkilinin çok büyük gelir kaybına uğradığını ileri sürerek zarar belirlendiği anda arttırılmak üzere şimdilik şirketin faaliyet karından mahrum kalmasından kaynaklanan 50.000,00 TL ve 10.000,00 dolar alacaklarının işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu Ordu Limanının İşletme Hakkı Devri yöntemiyle özelleştirilmesine karar verildiğini, yapılan ihaleyi davacının kazandığını, davacı ile 30.06.1997 tarihinde Ordu Limanı İşletmesi Hakkı Devir Sözleşmesi imzalandığını ve Limanın 10.07.1997 tarihli protokol ile davacıya devredildiğini, devir sözleşmesinde tahkim şartı olduğunu, tahkim itirazında bulunduklarını savunarak davanın reddine, tazminata hükmedilmesi durumunda davacının alacaklarının müvekkili alacaklarından takas ve mahsubuna karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında akdedilen İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin 37 nci maddesinde: "Bu sözleşmenin uygulanmasından doğan her türlü ihtilafta taraflar öncelikle sulh yoluna gideceklerdir. İhtilafın taraflardan birinin diğerine yazılı olarak bildiriminin diğer tarafa tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde sulhen halledildiğine dair protokol tanzim olunmaması halinde tahkime gidilir..." şeklinde belirtildiği, tahkim itirazının ilk itiraz olduğu ve davalının süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesi ile tahkim ilk itirazında bulunduğu gerekçesiyle tahkim ilk itirazının kabulü nedeniyle göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın Ordu Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'ne bağlı bir ödeme talebi ile açılan bir dava olmadığını, ayrıca davalının cevap dilekçesinde bahse konu ettiği Ordu Liman İşletmesi A.Ş. ile ilgili olarak iflas kararının verildiğini, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahmekemesi'nin 2014/990 E. sayılı dosyasına yapılan tahkim itirazlarına karşı davalının verdiği cevapların dava dosyası içinde bulunduğunu, davalının bugüne kadar İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nden kaynaklanan ihtilaflarda tahkim yoluna gitmediğini, ancak davalı olduğu bu dosyada tahkim şartı olduğu yönündeki itirazında iyiniyetli olmadığını ve yasal koşullarının oluşmadığını, davalının tahkim itirazının hukuki mesnetten yoksun olduğunu belirterek kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının süresinde yapılan tahkim ilk itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın Ordu Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'ne bağlı bir ödeme talebi ile açılan bir dava olmadığını, davalının bugüne kadar İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nden kaynaklanan ihtilaflarda tahkim yoluna gitmediğini, ancak davalı olduğu bu dosyada tahkim şartı olduğunu yönündeki itirazında iyiniyetli olmadığını ve yasal koşullarının oluşmadığını, davalının tahkim itirazının hukuki mesnetten yoksun olduğunu, sözleşmenin 37 nci maddesindeki tahkim şartlarının dosyada gerçekleşmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava; Ordu Limanı işletme devir sözleşmesinin ayıp nedeniyle süresinden evvel sona ermesinden davacının uğradığı zararın tazminine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ve 413 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.