Ticari defterlere kaydedilen faturanın akdi ilişkiyi ispat gücü
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/1262 E. 2025/1535 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Alacak ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım
Gerekçe özeti
Bir faturanın karşı tarafın ticari defterlerine usulüne uygun olarak kaydedilmiş ve süresi içinde itiraz/iade edilmemiş olması durumunda, artık TTK 21/2'deki faturaya özgü delil rejimi değil, TTK 222'deki ticari defterlerin delil olmasına ilişkin rejim uygulanır; bu takdirde ticari defterlere kaydedilen fatura akdi ilişkinin varlığını da kanıtlar niteliktedir ve borçlu, mal/hizmet almadığını veya borçlu olmadığını yazılı ya da kesin delillerle ispatlamak zorundadır. Karşı delil sunulmadığı takdirde bu şekilde belirlenen alacak likit sayılır ve haksız itiraz nedeniyle icra inkar tazminatına hükmedilebilir.
Ele alınan sorunlar
Faturaya dayalı alacağın ticari defter kayıtlarıyla ispatı → ret
İddia: Davalı vekili, TTK 21/2 uyarınca faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemesinin fatura içeriğinin kabul edildiği anlamına gelmeyeceğini, taraflar arasında yazılı/sözlü bir sözleşme bulunmadığını, bulunsa da temsile yetkili kişilerle yapılmadığını, alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiğini ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın reddini talep etmiştir.
Gerekçe: Faturanın delil olması ile ticari defterlerin delil olması birbirinden farklı kurumlardır. TTK 21/2 uyarınca faturaya itiraz edilmemesi içeriğin kesinleşmesini sağlar, ancak akdi ilişkinin yazılı delillerle ispatı ayrıca gerekir. Fatura ticari defterlere kaydedilmişse, artık faturanın delil olmasına ilişkin TTK 21/2'ye değil, ticari defterlerin delil olmasına ilişkin TTK 222'ye bakılması gerekir. Ticari defterlere kaydedilen fatura akdi ilişkinin varlığını da kanıtlar. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyip ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve mal veya hizmet almadığını, borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlamak zorundadır. Somut olayda alacağa dayanak faturaların her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı bulunduğu, kayıtların birbirini doğruladığı, davalının bu yolda karşı delil göstermeksizin soyut olarak borcu olmadığını ileri sürmekle yetindiği tespit edildiğinden davalının davacıya bakiye alacak miktarı kadar borçlu olduğunun kabulü gerekir.
Gerekçe kaynağı: özgün
İcra inkar tazminatının koşulları (alacağın likit olması) → ret
İddia: Davalı vekili, alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiğini, itirazının haklı olduğunu, bu nedenle icra inkar tazminatı şartlarının oluşmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davalının kendi ticari defterlerinde kayıtlı bulunan alacağın likit olduğunun kabulü ile, davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Karar, faturanın delil değeri (TTK 21/2) ile faturanın ticari defterlere kaydedilmesi halinde ticari defterlerin delil değeri (TTK 222) arasındaki ayrımı ve bu durumda ispat yükünün borçluya geçtiğini açıkça ortaya koyması nedeniyle, benzer ticari alacak davalarında ispat yükünün belirlenmesi açısından bölgesel ve ikna edici bir emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ ticari defterlerin delil olması↗ faturaya itiraz↗ TTK 21/2↗ TTK 222↗ icra inkar tazminatı↗ cari hesap alacağı↗ likit alacak↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/1262
KARAR NO 2025/1535
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 12/06/2025
NUMARASI 2024/352 Esas - 2025/625 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ 22/04/2024
İSTİNAF KARAR TARİHİ 06/10/2025
Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; davacı şirketin, davalı ile arasındaki ticari alışverişten kaynaklanan faturalardan kaynaklı bakiye alacağı nedeniyle Bakırköy 12. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, takibe yapılan itiraz ettiğini, tarafların ticari defterleri incelendiğinde alacağın ortaya çıkacağını belirterek itirazın iptali ile haksız itiraz sebebi ile davalı aleyhine %20 inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
CEVAP
Davalı vekili; itirazın iptali davasında alacağını ispat etme yükümlülüğünün davacıda olduğu, davacı taraf alacağını, miktarını, alacağın kaynağını oluşturan faturaları ve içeriği malın teslim ettiğini,edimlerini yerine getirdiğini ispatla yükümlü olduğunu, fatura düzenlenmesinin alacak iddiası için yeterli olmadığını, öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gerektiğini, sekiz gün içinde faturaya itiraz edilmesi durumunda fatura münderecatının doğru olduğunu faturayı düzenleyen tacirin ispat etmesi gerektiğini, taraflar arasında yapılan sözlü/yazılı bir sözleşme olmadığını, olsa dahi bu sözleşmenin davalı şirketi temsil ve ilzama yetkili kişiler ile yapılmadığını belirterek davanın reddi ile davacı aleyhine %20’den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; alınan bilirkişi raporunda tarafların 2024 yılı ticari defterlerinin, usulüne uygun tutulduğu, her iki taraf ticari defterlerine göre,her iki taraf ticari defterlerine göre , davacı tarafından davalıya içeriği meyve ve sebze ürünleri olan 2024 yılı Ocak ve Şubat aylarında KDV dahil tutarı 95.588,08-TL olan 9 adet Temel E-Faturası düzenlediğini, davalı tarafından davacıya 26.01.2024 tarihinde düzenlenen toplam tutarı 9.058,94-TL'lik ... Numaralı faturaya istinaden "2 kg eksik domatese istinaden fiyat farkı" açıklamalı 30.01.2024 tarihli KDV dahil tutarı 66,66-TL olan Temel E-Fatura düzenlediğini, davalı tarafından yapılmış bir ödeme olmadığını, davacının kalan alacağının (95.588,08-TL - 66,66-TL) 95.521,42-TL olduğu tespit edildiğini, temel E-Faturalara ancak karşıya iade faturası düzenlenerek veya Noter kanalı ile veya KEP üzerinden itiraz edilebileceğini, icra takibinde 95.588,09-TL alacak talep ettiği, davacının takip tarihi itibariyle davalıdan 95.521,42-TL alacaklı olduğunu kanıtladığından,itirazın 95.521,42-TL asıl alacak bakımından iptaline ,takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine likit alacağa haksız itiraz nedeniyle alacağın %20 oranda icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili;TTK’nın 21/2. maddesi uyarınca faturaya sekiz gün içinde itiraz olunmaması halinde fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılması için, faturayı düzenleyen kişinin ticari işletmesi icabı mal satmış, imal etmiş yada iş görmüş olması gerektiğini, faturaya itiraz olunmaması fatura içeriğini kabul etme sonucunu doğurmadığını, taraflar arasında yapılan sözlü/yazılı bir sözleşme olmadığını var ise dahi temsile yetkili kişiler ile yapılmadığı, alacağın varlığı yargılamayı gerektirmekte olup müvekkilinin itirazı haklı olduğundan icra inkar tazminatı şartları oluşmadığını,temerrüt faizi talep edilmesinin yerinde olmadığını belirterek; kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, cari (açık) hesap alacağının tahsili istemine ilişkin başlatılan icra takibine vaki itirazın iptaline ilişkindir. HMK'nın 222.maddesi "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine ibrazına karar verebilir" hükmünü haizdir.Alınan bilirkişi raporunda her iki yanın 2024yılında tuttuğu ticari defterlerinin kanuna uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil vasfında bulunduğu, davacının düzenlediği 9 adet 95.588,08- TL bedelli faturaların davalının ticari defterlerinde, davalının -66,66-TL bedelli iade faturasının davacıda kayıtlı olduğu, icra takip tarihi itibariyle, her iki tarafın ticari defterlerinde davalının davacıya 95.521,42-TL borçlandığı, kayıtların birbirini doğruladığı belirlenmiştir.
Davalı vekili alacağın kanıtlanamadığını ileri sürmekte ise de; faturanın delil olması ile ticari defterlerin delil olması birbirinden farklıdır. 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddeye göre faturaya itiraz edilmemiş ise içeriği kesinleşir ise de akdî ilişkinin yazılı delillerle ispatı gerekir. Fatura ticari defterlere kayıt edilmiş ise artık faturanın delil olmasıyla ilgili bu maddeye değil ticari defterlerin delil olmasıyla ilgili TTK'nın 222. maddesine bakmak gerekir.Ticari defterlere kaydedilen fatura akdi ilişkinin varlığını da kanıtlar. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın mal veya hizmet aldığı için geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve mal veya hizmet almadığını, bu faturadan dolayı borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir.
Davalı taraf ise bu yolda bir delil göstermemiş soyut olarak borcu olmadığını ileri sürmekle yetinmiştir.Açıklanan nedenlerle; alacağa dayanak faturaların her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı bulunduğu,davalının davacıya 95.521,42-TL borçlu bulunduğunun kabulü ile itirazın iptaline ve davalının kendi ticari defterlerinde kayıtlı bulunan alacağın likit olduğunun kabulü ile davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından istinaf nedeni yerinde olmayan davalı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 6.525,07-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.631,27-TL harcın mahsubu ile kalan 4.893,8-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 30-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 06/10/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1229 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi