Gizli ayıplı üründe ispat yükü ve seçimlik haklar

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/869

KARAR NO 2023/1092

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 19/11/2020

NUMARASI 2019/968 Esas 2020/800 Karar

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 06/07/2023

Davanın kabulüne ilişkin kararın, davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin işyerinde kullanılmak üzere 22/09/2017 tarihinde davalı şirketten ... model laptop bilgisayar satın aldığını, ürün için ayrıca 770-TL bedelle 1 yıl genişletilmiş garanti alındığını, müvekkilinin 29/06/2018 tarihinde ürün ekranında oluşan çizgilerden dolayı davalıya derhal bildirimde bulunduğunu, 02/07/2018 tarihinde servise giden ürünün 4-5 ay gelmediğini akabinde iç ekranın kırık olduğunun bildirildiğini, bu nedenle müvekkilinden talep edilen 2.098-TL'nin de ödendiğini ancak yedek parça olmadığının bildirildiği ve arızanın giderilmediğini ileri sürerek, ürün bedeli toplamı olan 10.353-TL'nin davalıdan ticari reeskont faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının 22/09/2017'de müvekkilinin mağazasından ... marka ve model dizüstü bilgisayarın satın aldığını, davacının iddialarını ispat edemediğini, üründe üretim kaynaklı bir ayıbın bulunmadığını, davacının seçimlik haklarını kullanabilmesi için ürünün gizli ayıplı olması gerektiğini ve yetkili servis tarafından yapılan incelemeye göre üründe kullanıcı kaynaklı hasar tespit edildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, ayıp iddiasına konu dizüstü bilgisayarın bilirkişi incelemesi için mahkeme duruşma salonunda hazır edilmesi hususunda, davalıya gerekli ihtarları içeren tebligat yapılmışsa da bilgisayarın davalı tarafından incelemeye sunulmadığından incelenemediği ve davacının iddiasını ispat ettiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 8.255-TL ürün bedeli ve 2.098-TL onarım masrafı olmak üzere toplam 10.353-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, davaya konu üründeki hasarın kullanıcı kaynaklı olduğunun tespit edildiğini, hasardan TBK m.219'a göre davacının sorumlu olduğunu; davacının yetkili servise ilk başvurusu üzerine garanti kapsamında ücretsiz onarıldığını, yetkili servis formuna ihtirazi kayıt koymadığını, teslimden itibaren ürünün 3 ay boyunca sorunsuz çalıştığını,kendi kusuru sebebiyle ekranın kırılmasına sebeb olan davacının aksini ispatlayamadığını; ürünün müvekkilinde bulunup bulunmadığı bile belli değilken ürünün hazır edilmediğinden bahisle davacı lehine ayıbın ispat edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinin müvekkilinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini; davacının onarım bedeli olarak ödediğini iddia ettiği 2.098-TL'yi ödediğine dair delil sunmadığını, ibraz edilen belgenin teklif mektubu olduğunu,mahkemenin söz konusu bedelin iadesine karar vermesinin hatalı olduğunu ve kabul anlamına gelmemek üzere sadece davacının beyanı doğrultusunda 6.799-TL ürün bedelinin iadesi yerine 8.255-TL olan fatura bedelinin tamamının iadesine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesine konu ayıplı olduğu iddia edilen ürün sebebiyle ürün bedelinin ve ödenen onarım bedelinin iadesi istemine ilişkindir.6102 sayılı TTK'nın 23/1-c maddesi gereğince, malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değil ise alıcı 8 gün içinde incelemek veya incelettirmek ve bu inceleme sonunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, 6098 sayılı TBK'nın 223/2. maddesi uygulanır. TBK’nın 223. maddesine göre alıcı, aldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.

Ancak satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse, satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. TBK'nın 227. maddesinde ise satılanın ayıplı olması halinde alıcının seçimlik hakları, "satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelde indirim, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkan varsa satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme" olarak belirlenmiştir. Davaya konu bilgisayarın davacı tarafından 07/08/2018'de davalının "..." mağazasına onarım için teslim edildiği dosyadaki belgeden anlaşılmaktadır.

Buna göre, işbu davanın aydınlatılması yani davacının iddialarının ve davalının savunmalarının haklı olup olmadığının tespiti amacıyla da davaya konu bilgisayar üzerinde inceleme yapılması gerekmektedir. Davalının uhdesinde bulunan bilgisayarın inceleme amacıyla hazır edilmesi hususunda 17/09/2020'de gerekli ihtarları içeren ara karar e-tebligat yoluyla davalı vekiline 22/09/2020'de tebliğ edilmiş ancak davalı bilgisayarı mahkemede hazır etmediğinden bilirkişi incelemesi yapılamamıştır. Davalının da kabulünde olduğu üzere, bilgisayar daha önceden bir kez tamir için servise gönderilmiştir. Yeniden çıkan arıza nedeniyle 07/08/2018'da davalıya servis için teslim edilen bilgisayar bu davanın açıldığı tarih olan 08/07/2019'a kadar ve yargılama sürecinde onarılarak davacıya teslim edilmemiştir.

Bu kapsamda, bilgisayardaki sorunun çok uzun süre boyunca giderilemediği, mevcut arızanın basit bir gözden geçirme ile tespitinin mümkün olmadığı, ayıbın gizli ayıp olduğu ve davacının ürünü yetkili servise teslim ederek ihbar yükümlülüğünü yerine getirdiği, davacının TBK 227. madde uyarınca seçimlik haklarını kullanma hakkını haiz olduğu, davalının kendisine yapılan ihtara rağmen bilirkişi incelemesi için bilgisayarı mahkemede hazır etmediğinden savunmasında bildirdiği üründeki arızanın davacının kusuru sebebiyle oluştuğu iddiasını da ispat edememiştir. Sunulan faturaya göre davacının onarım için 2.094,62-TL ödediği anlaşılmakla, davalı vekilinin meydana gelen arızanın ayıp olmadığına ve onarım bedelinin ödenmediğine yönelik istinaf sebebi yerinde değildir.

Onarım bedelinin davacı tarafından ihtirazi kayıtsız ödenmesi, arızanın davacının kusurundan kaynaklandığını benimsediğini göstermemekte olup, davacı işbu davayı açmakla zaten kullanıcı kusurunu benimsemediğini de ortaya koymuştur. Ancak; hükümde, bilgisayarla birlikte alınan 22/09/2017 tarihli ... numaralı satış faturasındaki ürünlerin bedeli için de iade kararı verilmiştir. Söz konusu ürünlerin mahiyeti (1 yıl genişletilmiş garanti, data kablo, bluetooth mouse, notebook çantası ve microsoft office programı) gözetildiğinde davaya konu bilgisayar satın alınmasaydı, satın alınmayacak ürünler olduğu dikkate alındığında onların da bedelinin iadesine karar verilmesi gerekmektedir. Ne var ki dosya kapsamında bilgisayarın davalıya iade-teslim edildiği anlaşılmakta ise de, diğer ürünlerin teslim edildiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır.

Bu nedenle her ne kadar bilgisayar bedeli için talep gibi dava tarihinden itibaren temerrüt faizine hükmedilmesi doğru olsa da sözleşmeden dönme halinde birlikte ifa kuralı gereğince, bilgisayar ve onarım bedeli ile "1 yıl genişletilmiş garanti" bedelleri açısından faiz başlangıç tarihi olarak dava tarihinin, 22/09/2017 tarihli faturadaki diğer 4 ürün bedelleri açısından davalıya fiilen iade edildikleri tarihin esas alınması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle; bilgisayar, onarım bedeli ve garanti ödemesi dışındaki diğer 4 ürün için davalı vekilinin faiz başlangıç tarihine yönelik istinaf sebebi yerinde olduğundan istinaf başvurusunun kabulüne, belirtilen hata yeniden yargılama gerektirmediğinden, kararının kaldırılarak yeniden karar verilmesine, davanın kabulüne karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/11/2020 Tarih 2019/968 Esas 2020/800 Karar sayılı kararının HMK m.353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulüne;

6. 799-TL "... Notebook (Seri/IMEI No:...)" cihaz bedeli ve 770-TL "1 yıllık genişletilmiş garanti" bedeli olmak üzere toplam 7.569-TL'nin ve 2.098-TL onarım masrafının dava tarihinden; 22/09/2017 tarihli ve ... numaralı satış faturasındaki cihaz ve garanti dışındaki 4 kalem ürünün [59-TL bedelli ... Kablo, 109-TL bedelli ... Mouse-siyah, 69,90-TL bedelli ... Notebook Çantası ve 449-TL bedelli ESD-... Ev ve Öğrenci 2016 (Seri/IMEI No: ...)] davalıya fiilen iade edildiği tarihten itibaren bedellerinin işleyecek reskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine" İlk derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 707,21-TL nispi karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 176,81-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 530,40-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafın posta ve tebligat gideri 116-TL, bilirkişi ücreti 100-TL, olmak üzere toplam 216-TL yargı giderine, peşin harç 176,81-TL eklenerek toplam ‬392,81-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Davacı lehine takdir olunan 3.400-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine" Davalı tarafından yatırılan 177-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine, Davacı tarafından yapılan 11-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.06/07/2023