CMR kapsamında taşıma sırasında hasarlanan emtia için rücuen tazminat

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/349

KARAR NO 2023/1154

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 17/12/2020

NUMARASI 2019/124 Esas - 2020/717 Karar

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 13/07/2023

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ve dava dışı sigortalı ...ltd.şti lehine 22/02/2019 başlangıç, 22/02/2020 bitiş günlü, ... poliçe numaralı emtia abonman sigorta poliçesi tanzim edildiğini, uyuşmazlığa konu taşıma için ise işbu abonman poliçesine bağlı olarak 09/04/2019 günlü zeyil tanzim edildiğini, dava dışı sigortalı ...'a ait, 26 palette brüt 21.500-kg taze çilek emteasının Mersin-Moskova taşıması, davalı tarafından ifa edildiğini, davalının bu taşıma için, 09/04/2019 gün ... nolu hamule senedi tanzim ettiğini, hamule senedinde taşımayı yapan araç ... olarak kayıtlandığını, hasarın, ... taşımasının, talimatlandırılan +2 derecede yapılmaması, nakliye süresinde taşıma ısısının +0,6 ila +7,3 dereceler arasında dalgalanmasına bağlı olarak meydana geldiğini, ...

şirketi deposunda yapılan 17/04/2019 günlü eksper incelemesinde çilek emtiasının %48' ini oluşturan 9.091 kilogramlık kısmının bozulduğunun tespit edildiğini, emtia sigorta poliçesine dayalı, hasar ödemesi yapan müvekkili davacı sigortacının TTK'nın 1472 ve TBK'nın 183. maddelerine göre kanuni ve akdi halef sıfatı ile hasardan sorumlu olan davalı nakliyeciden 72.489-TL' nin 18/07/2019 ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacı tarafın halefiyetini ispat etmesi gerektiğini, hasar miktarının yüksek belirtildiğini ve ispata muhtaç olduğunu, malın nakliyesinin yapılabilmesi için ön soğutmanın yapılmış olması gerektiğini, taşımayı yapan aracın yola çıkmadan bakımının yapıldığını, herhangi bir arızasının olmadığını,kötü ambalaj ve istif hatasından nakliyecinin sorumlu olmadığını, CMR belgesinde hasar notu olmadığını, süresi içinde yapılmış bir hasar ihbarı olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, hasar dosyasının içinde emtianın alıcıya teslimi sırasında sağlam teslim alındığına ilişkin evrakın alıcı tarafından imzalanmadığı, her ne kadar davalı taraf imza olduğuna ilişkin beyanda bulunmuş ise de davalı tarafça sunulan evrak fotokopisinin de okunaklı olmadığı,sağlam teslim edildiği hususunun ispat edilemediği, davalı tarafça hasarın ambalaj hatasından kaynaklandığı iddia edilmiş ise de davalının emtiayı teslim alırken ambalaja ilişkin bir çekince koymadığı anlaşılmakla davalının ambalaj nedeniyle hasarın meydana geldiği yönündeki savunmasına CMR 9/2 maddesinde, taşıyıcının taşıma senedine çekince koymaması halinde yükün ve ambalajın iyi durumda olduğu kabul edileceğinden itibar edilmediği, davalının taşıdığı ve hasarlanann toplam 10.341,50 -kg çilek ürünü yönünden davalı taşıyıcının sorumluluğu, 09/04/2019 tarihi itibariyle TCMB kuruna göre 1 SDR 7.8675-TL' ye tekabül etmekte olup buna göre 10.341,50- kg meyveX 8,33-SDRX 7.8675=677.743,38-TL olduğu zararın 72.489,06-TL olduğu,gerçek zararın üst sınırı aşmadığından davanın kabulüne, 72.489-TL alacağa 18/07/2019 tarihinden itibaren ticari faiz işletilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, bilirkişilerin cevap dilekçesinde dosyaya sundukları savunmaları incelemediğini ve rapor hazırlarken değerlendirmediğini, ekspertiz raporunun evrak üzeri incelemeye dayandığını, davacının malın iyi kalitede olduğunu ispatlayamadığını, malın nakliye için ön soğutmasının yapılıp yapılmadığının bilirkişilerce incelenmediğini, emtia Rusya'ya sağlam teslim edilmiş olup resimler çileklerin sağlam olduğunu ispatlar nitelikte olduğunu, alıcı yükü satamamış ve depoya boşaltmadan sonra bekleyince yükün hasarlanmış olduğunu, taşımayı yapan aracın yola çıkmadan bakımının yapıldığını, CMR belgesinde hasar notu olmadığını, süresi içinde yapılan bir hasar ihbarı bulunmadığını, kötü ambalaj ve istif hatasından nakliyecinin sorumlu olmadığını, malların gönderici firma elemanlarınca yüklendiğini belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Açılan dava Uluslararası taşıma sözleşmesi kapsamında hasarlanan emtia bedelinin sigortalıya ödenmesi sebebi ile bedelin rücuen tazmini istemine ilişkindir. Taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığa CMR Konvansiyonu hükümleri uygulanacaktır.Davacının sigortalısı tarafından 09/04/2019 tarihli ... no'lu irsaliyeli faturada 26 palet 4.680 kasada brüt 21.500- kg taze çilek emtiası 29.106-USD bedel ile Moskova'da yerleşik ... firmasına satışı yapılmış ,davalıya ait frigorik araç ile taşıması yapılmıştır. Teslim anında yaptırılan Rusya menşeili bağımsız denetim firmasınca yapılan tesbitler ekspertiz ve mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde doğrulanmış,yapılan kontrollerde çilek emtiasında çürüme, yumuşama ve küflenme olduğu görülerek 17/04/2019 tarihinde ...

firması tarafından survey çalışması yapıldığı,alıcı firmanın sebze hali 54. Nolu deposuna gidilerek, taze çilek emtiasından numuneler alındığı ve inceleme yapıldığı, ... model ... nolu termostat kayıt cihazına göre; ölçüm aralığının +1 ile +3 derece arası ısı ve %80 ile %90 arası nem olması gerektiği, fakat 09.04.2019 günü saat 22:26 'dan itibaren her 30 dakikada alınan ölçümlerde: ısının maksimum +7,3 C dereceye çıktığı ve minimum +0,6 C dereceye kadar düştüğü, nemin ise maksimum % 97 'ye çıktığı ve minimum % 73'e düştüğünün tespit edildiği, çilek emtiasının %51,9'unun sağlam, %48'1 inin ise çürük durumda olduğu, sevkiyat boyunca ısının yükselip alçalması ve dorse içindeki nemin yüksek olması nedeniyle çilek emtiasının olgunlaşma ve yumuşama sürecine girdiği, nemden kaynaklı terleme ve yumuşamaya bağlı ezilmelerden dolayı küflenmelerin meydana geldiğinin tespit edildiği, netice itibariyle hasarın özellikli taşıma koşullarına uyulmaması nedeniyle meydana geldiği sabittir.

Sigortalı gönderen şirket tarafından emtianın +2 derecede direk taşımasının yapılması gerektiği talimatı şöförün imzasını taşıyan çeki listesinde yazılıdır. Çeki listesinde ve hamule senedinde davalı taşıyıcı tarafından yükleme, istifleme ve ambalaja dair hiçbir çekince konulmamıştır.Davalı vekili malın nakliye için ön soğutmasının yapılıp yapılmadığı hususunun bilirkişilerce incelenmediğini iddia etmiş ise de ek raporda itiraz 3 ve 4'e karşılık yapılan inceleme de çilek emtiasının gerek taşımadan önce kontrolden geçirilmesi ve gerekse teslim anında çağrılan denetim firmasının numuneler üzerinde inceleme kapsamına ve ısı kayıt cihazı verilerine göre , taşıma sırasında taahhüt edilen ısıda taşıma yapılmadığından kaynaklandığı belirlenmiştir.

CMR Konvansiyonunda öngörülen sorumluluk sistemine göre taşıyan eşyayı varış yerinde teslim aldığı haliyle alıcıya teslim etmekle yükümlü olup;yükleme yerinden varış mahalline kadar eşyaya gelecek zarardan mesuldür. Davalı taraf aracın bakımının yapıldığına dair 05/04/2019 tarihli ... Oto Tamiri tarafından kesilmiş fiş ile bunu kanıtlandığını ileri sürmüş ise de,sörvey incelemesinde araçtan alınan frigorik ısı kayıtları karşısında davalının hasardan sorumlu olmadığına yönelik savunması yerinde görülmemiştir. CMR Konvansiyonu 30. md.'ye göre alıcı, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden veya zarar ve ziyan hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden yedi gün içinde (pazar günleri ve resmi |tatiller hariç) durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde aldığına kanıt oluşturur.

Somu olayda ,yük henüz teslim alınmadan araç içinde sörvey incelemesi yapıldığı ,hasarın ve sebebinin belirlendiği CMR.nin 30. maddesi uyarınca davalı taşıyana uygun şekilde bildirim yapılmamış olması dava hakkını ortadan kaldırmayacağı, yalnızca ispat külfetinin yer değiştirmesine neden olacağından aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. CMR Konvansiyonunun 23. maddesi "(1) Bu sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. (2) Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eger böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır.

Eger ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır." hükmünü haizdir.23(3) maddesinde tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33-SDR hesap birimini aşamayacağı belirtilmiştir.Hasarın ,muafiyet indiriminden sonra 12.600-USD karşılığına tekabül ettiği,gerçek zararın sınırlı sorumluluk üst limitinin altında kaldığının tespit edilmiştir. Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık konusu hasarın davalı şirket tarafından yapılan taşıma sırasında (bilgisi dahilindeki özellikli taşıma şartlarını gerçekleştirmemiş olması sonucunda) kendi kusuru ile meydana geldiği, davada CMR.nin 17/2 ve 17/4. maddelerindeki sorumsuzluk hallerinin mevcut olmadığı, taşımayı fiilen gerçekleştiren davalı taşıyanın meydana gelen hasardan CMR.nin 17/1.

maddesi uyarınca sorumlu olduğu, halefiyetin bütün koşullarının oluştuğu,taşıma sırasında davalı taşıyanın kusurlu olduğu ispat edildiğinden CMR.nin 30.maddesine göre tutanak düzenlenmemiş olmasının tek başına sorumsuzluk sebebi sayılmayacağı, sunulan kanıtlarla davalı taşıyanın hasardan sorumlu olduğunun belirlendiği anlaşılmakla istinaf sebepleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 4.951,73-TL istinaf karar harcından, peşin yatırılan 1.237,93‬-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.713,80-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 16,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan istinaf giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 13/07/2023