Gizli ayıpta satıcının ağır kusuru ve ihbar süresine etkisi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1031

KARAR NO 2023/1779

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 17/02/2021

NUMARASI 2018/189 Esas - 2021/113 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/11/2023

Davanın reddine ilişkin kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirketten 440 kg pul payet malzemesi satın aldığını, ürünler için 13/12/2017 tarihli 33.748-TL bedelli faturanın kesildiğini, müvekkilinin de 08/12/2017'de 11.000-TL ve 29/12/2017'de 10.000-TL olmak üzere 21.000-TL ödeme yaptığını; sonrasında pul payetlerde ... A.Ş.'ye yaptırılan testler sonucunda 202 kg üründe insan sağlığına zararlı "..." maddesinin tespit edildiğini, bunun üzerine davalıya 25/01/2018 tarihinde keşide edilen ihtarnameyle 15.493,40-TL değerinde 202 kg testten geçmeyen ayıplı malın bildirildiğini, ürünün iadesine ilişkin 23/01/2018 tarihli 15.493,40-TL'lik iade faturasının ve ayıplı ürünün geri alımının sağlanarak müvekkilinin 12.748-TL fatura alacağından mahsup edilmesini ve ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içinde kalan 2.745,40-TL'nin ödenmesinin istenildiğini;

buna karşın davalının 30/01/2018 tarihli cevabi ihtarnameyle numune testi yapılmadan teslimat istenildiğinden bahisle ürün iadesi ile iade faturasının kabul edilmediği ve ürün satışından kalan 15.493,40-TL'nin ödenmesinin istenildiğini; müvekkilinin numune üzerinde test yapılmadan kabul edileceğine dair bir taahhüdünün bulunmadığını, üründe halk sağlığını tehdit eden "..." maddesi yer aldığından davalının TBK m.225'e göre ağır kusurlu olduğunu ve durumun davalıya derhal bildirildiğini; ileri sürerek, müvekkilinin davalıya 15.493,40-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin satışlarda izlediği normal prosedürün numunelerin test edilmesinden sonra üretim yapılması şeklinde olduğunu ancak somut olayda davacının acil ihtiyacı sebebiyle test sonucu beklenmeden teslimat yapılmasını istediğini, bu nedenle de ayıp iddiası ileri sürülerek bedel iadesinin istenemeyeceğini; bu hususta sorumluluğun davacıya ait olduğunu, davaya konu pul payetlerin davacı adına pulları tişörtler üzerine işleyecek ... (...) isimli şahsa 08/12/2017'de teslim edildiğini, aynı tarihte davacının 11.000-TL ödeme yaptığını, faturanın 13/12/2017'de düzenlendiğini ve davacının 29/12/2017'de 10.000-TL daha ödediğini; davacının cayma hakkını yasal sürede ileri sürmediğini ve faturaya süresinde itiraz etmediğini;

pulların davacı adına ... tarafından bir giyim firması için üretilen 51.500 adet tişört üzerine işlendiğini ve tişörtlerin firmaya teslim edildiğini, davacının gerçeği yansıtmayan iddialarının kötüniyetli olduğunu; ürünlerin teslimini yapan müvekkili şirket çalışanı ... ve ürünleri tişörtlere işleyen ...'nin tanık olarak dinlenmesini, dava dışı giyim firmasına müzekkere yazılarak kaç adet tişört satın alındığının sorulmasını ve bilirkişi tarafından üretilen tişört sayısına göre kaç kg pul kullanılması gerektiğinin tespitini istediklerini ve bu şekilde söz konusu pulların davacı tarafından kullanıldığının sabit olacağını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının davaya konu ürüne ilişkin 13/12/2017 tarihli faturayı ticari defterlerine kayıt ettiğininden malların belirtilen günde teslim aldığının kabulünün gerektiğini, davacının test ve analiz işlemlerinin 16/01/2018'de başlattığı, dolayısıyla davacının TTK m.23/1-c'ye aykırı olarak 2-8 günlük ayıp ihbar süreleri geçtikten sonra, muayene külfetini geç yerine getirdiğini, ticari satım sözleşmesinde gizli ayıp da olsa 8 gün içinde muayene edilip karşı tarafa bildirim yapılmasının şart olduğunu, teknik inceleme raporunda ayıbın gizli olduğuna işaret edilmişse de, davacının talep hakkının hak düşürücü süreye uğradığını; ayrıca davalı satıcının herhangi bir iğfal edici veya sahtecilik eylemi bulunmadığı gibi bilakis davacının kendi kusuru ile ürünleri geç test ettirdiğinin sabit olduğunu, TBK m.221'e göre ağır kusurun şartlarının oluştuğunun da söylenemeyeceği ve gizli ayıp var olsa dahi bunun her durumda hile ve sahteciliğe delalet teşkil etmeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkmayacak bir ayıp için 8 günlük inceleme ve ihbar süresinin söz konusu olamayacağını, Yargıtay kararlarında da ağır kusur (iğfal) halinde ticari satımdaki ayıp ihbar sürelerine uyulmaksızın kanundan doğan hakların kullanılabileceğinin belirtildiğini; bilirkişi raporunda yetkili test merkezinde yapılmış analiz sonucunda pul payetlerde yüksek oranda kansere sebep olacak fitalat maddesinin tespit edildiğini, bilirkişi raporunun hüküm vermeye elverişli olduğunu; bu durumda davalı-satıcının ağır kusurlu olduğundan müvekkilince bildirim yapılmadığının ileri sürülemeyeceğini, laboratuvarda test yapılmadan kanserojen maddeler tespit edilemeyeceğinden bunun ayıp süresi ile de sınırlandırılamayacağını ve eksik incelemeyle karar verildiğini belirterek,kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesine konu ürünlerin ayıplı olduğundan bahisle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Tacirler arası satış sözleşmelerinde 6102 sayılı TTK’nın 23. maddesi ile, bu madde yollamasıyla 6098 sayılı TBK’nın satış sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanacaktır. Davacı tarafça sunulan ve uluslararası akreditasyona sahip test kuruluşu olarak kabul edilen firma tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda, davaya konu ürünlerden alınan numunelerde sınırın üzerinde ve bilirkişi raporuna göre kanserojen etkisi olan fitalat (phthalates) maddesi tespit edilmiş olup, bu durumda söz konusu ürünlerin gizli ayıplı olduğunun kabulü gerekmiştir. Gizli ayıp söz konusu olduğundan ayıp ihbar süreleri bakımından TTK’nın 23.

maddesi hükmü değil, TBK’nın 223. ve 225. madde hükümleri dikkate alınacaktır. TBK’nın 225. maddesi "(1) Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. (2) Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir." şeklinde düzenlenmiştir. Davalı, gerekli testleri yaptırdıktan sonra ürünleri satmış olsaydı veya insan sağlığı için tehlike teşkil edecek bir hususta bu işi meslek edinmiş firma olarak daha dikkatli davransaydı, ürünlerin sınırın üzerinde kanserojen madde içerdiğini tespit edebilecek olan, dolayısıyla ağır ihmali bulunan davalı satıcının ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir ki;

bu durumda TBK 225. maddesi uyarınca davalı, ayıp ihbar süresine uyulmadığı yönündeki savunması ile sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamayacaktır (Yargıtay 19. HD’nin 2015/579 E., 2015/14060 K. sayılı ve 05/11/2015 tarihli emsal ilamı). Öte yandan TBK’nın 221. maddesi "Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür." şeklinde düzenlenmiş olup, davacının acil ihtiyacı sebebiyle ürünlerin testinin yapılamadan davacıya teslim edildiği iddiası da davalının sorumluluktan kurtulmasında etkili olmayacaktır. Somut olayda davacı, numune ürünlerde kanserojen madde tespit edilmiş olan test sonucunda 202 kg ürünün ayıplı olduğunu, iade faturasına konu bu miktardaki ürüne karşılık gelen 15.493-TL kadar davalıya borçlu olmadığını talep ederek, TBK m.227 ve m.229 kapsamında belirtilen ürün miktarı kadar sözleşmeden dönme hakkını kullanmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere,test sonuçlarına göre ürünün gizli ayıplı , davalının ağır kusurlu olduğu gözetilerek kanunda öngörülen süre içinde ayıp ihbarı gerekmeyip 25/01/2018 tarihli ayıp ihbarının geçerli olduğu kabul edildikten sonra, mahkemece söz konusu test sonucuna göre davacının iddia ettiği gibi ayıplı yani kanserojen madde ihtiva eden 202 kg ürünün davacının uhdesinde bulunup bulunmadığı,kullanılıp kullanılmadığının tespiti için bilirkişi heyetinden ek rapor veya gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak davacının talebinin değerlendirilip varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu açıklamalardan olarak, yanılgılı değerlendirme ile gerekli araştırma yapılmadan yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi yerinde olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/02/2021 Tarih 2018/189 Esas 2021/113 Karar sayılı kararın HMK'nın 353(1)a-6 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.17/11/2023