CMR taşımasında hasar sorumluluğu, ispat yükü ve eksik bilirkişi incelemesi nedeniyle kaldırma

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/2063

KARAR NO 2024/845

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 27/05/2021

NUMARASI 2019/146 Esas - 2021/424 Karar

DAVA

Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/05/2024

Davanın reddine ilişkin verilen kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... Ltd. Şti.'ye ait 25 palet muhtelif &100 Polipropilen kumaş emtiasının davalı tarafından altı adet araç ile taşındığını, teslimden sonra alıcı firma tesislerinde araç içinde 08/06/2018 tarihinde yapılan incelemede 252 balya E100M kodlu 350 gr/m2 %100 polipropilen boyalı kumaş cinsi emtianın ıslak ve hasarlı olduğunun tespit edildiğini ve bu hususun CMR üzerine not edildiğini, akabinde düzenlenen ekspertiz raporunda emtianın sağlam yüklendiğini ve hasarın taşımanın bir aşamasında meydana gelmiş olabileceğinin tespit edildiğini ileri sürerek, müvekkilince sigortalıya ödenen 5.554-EURO+1.186,37-TL ekspertiz ücretinin 17/08/2018 tarihinden işleyecek itibaren avans faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, nakliye işleminin kendileri tarafından gerçekleştirildiğini, 10/07/2018 tarihli e-posta yazışmalarında taşınan paletlere uygulanan yağmur simülasyonunda paketlerin gayet sağlam şekilde paketlendiğinin tespit edildiğini, bu simülasyondan anlaşılacağı üzere, nakliye esnasında iddia edildiği gibi kapalı kasa tır dorsesinin içine su girmiş olsa bile paletlerin içerisindeki emtiaların su almasının mümkün olmadığını, paletlerin su almadığının tespit edildiğini, ürünün tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini ve hasarın ne zaman meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, 21/03/2016 havale tarihli bilirkişi raporunda, dosyanın mevcut haliyle davalı taşıyıcının sorumluluğundan bahsedileceği, kusurun paylaştırılması bakımından takdirin mahkemede olduğu, davacının rücu hakkının kabul edilebileceği, ekspertiz raporu ile yapılan tespitin kadri marufunda olduğu görüşünün belirtildiği itiraz üzerine, yeni bilirkişi heyeti oluşturularak inceleme günü belirlendiği, davacı tarafın bilirkişi ücretini süresinde yatırmadığından mevcut dosya durumuna göre karar verildiği ve kusur tespiti yapılamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, CMR 17 gereğince davalı taşıyıcının kendi kusurundan kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat etmedikçe hasardan sorumlu olduğunu; davalının kusursuzluğunu ispat edemediğini; ekspertiz raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taşıma kapsamında zayi olduğu iddia edilen emtiadaki zararı tazmin eden sigortacının taşıyıcıya açtığı 6102 sayılı TTK'nın 1472. maddesi gereği halefiyete dayanan rücuan tazminat davasıdır. Taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir.CMR Konvansiyonu'na tabi taşımalarda da kural olarak taşıyıcı, malları teslim aldığı andan malları usulüne uygun şekilde teslim ettiği ana kadar meydana gelen hasar, kayıp ve gecikmeden sorumludur. Ancak taşıyıcı CMR’de yazılı nedenleri ispat ederek bu sorumluluktan kurtulabilir. CMR’nin 30. maddesinde taşıyıcı lehine düzenlenmiş karinenin aksi ispat edilebilir. Bu halde, ispat yükü tekrar davalı taşıyıcıya geçer (Yargıtay 11.

HD'nin 2008/13060 Esas, 2010/4432 Karar sayılı ve 26/04/2010 tarihli ilamı). CMR'nin aynı maddesi uyarınca, hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden itibaren 7 gün içinde ziya veya hasarın taşıyıcıya ihbar edilmemesi halinde, taşıyıcının emtiayı sağlam olarak teslim ettiği hususunda karine oluşacaktır. Malların alıcının deposundaki tahliye sırasında alıcı tarafından CMR belgesi üzerine malların ıslandığı yani hasarlı olduğuna dair el yazısı ile şerh düşülmüştür. Buna göre, davalıya süresinde hasar ihbarının yapıldığı sabittir. CMR'nin 23. maddesinde, malların kısmen veya tamamen “kaybından” dolayı talep edilebilecek tazminat miktarının hesaplama şeklini şu şekilde düzenlemiştir "Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.

2. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır.

3. Bununla beraber, tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır.

4. Yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemelerde, malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödenir. Kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar oranında ödeme yapılır. Bunlar dışında başka tazminat ödenmez".Somut olayda, dava dışı sigortalı şirketin sattığı 25 kap boyalı kumaş emtiasının Çek Cumhuriyeti'ne davalı şirket tarafından taşıması sırasında 6 palet (252 balya) ... ve 1 rulo ... emtiasının ıslanmak suretiyle hasarlandığı, 30/05/2018 tarihli CMR belgesi üzerine not düşüldüğü, 11/06/2018 tarihli e-postayla alıcı şirket tarafından sigortalı şirkete hasarın bildirildiği ve 25/07/2018 tarihli e-postayla alıcının sigortalı şirketten 7.684,80-Euro hasar bedeli istediği anlaşılmıştır.

26/07/2018 tarihli ekspertiz raporunda, hasarın nakliyenin bir aşamasında meydana geldiğinin anlaşıldığı, emtianın nakliye aracına ıslak bildirildiğine dair bir kayıt olmadığından sağlam yüklendiğinin anlaşıldığı ve hasardan nakliyecinin sorumlu olduğu belirtilmiştir. Dosyadaki makbuz ve ibranameye göre davacı sigorta şirketi, dava dışı sigortalıya söz konusu hasar için 17/08/2018 tarihinde 5.554-Euro ödeme yapmıştır. CMR'nin 30. maddesine göre davalı taşıyıcı, kendisine sağlam teslim edildiği anlaşılan taşımaya konu 6 palet (252 balya) ... ve 1 rulo ... kumaş emtiasında meydana gelen ıslaklık hasarından dolayı sorumlu olmadığını ispat edememiştir. Bu nedenle, söz konusu hasardan davalının kural olarak sorumlu olduğunun kabulü gerekir.Yargılama aşamasında bilirkişi raporu alınmışsa da, söz konusu rapor gerekli teknik inceleme ve sonuçları ortaya koymaktan uzak olduğundan hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu nedenle kendi sorumsuzluğunu ispatlayamamış olan davalının hasardan sorumlu olduğu kural olarak kabul edilerek hasar değerinin tespiti yapılması gerekirken, mahkemece belirlenebilecek hukuki bir konu olan davalının kusurunun ispat edilemediği gerekçesiyle mevcut delil durumuna göre davanın reddine karar verilmiş olması yerinde bulunmamıştır.Mahkemece yapılacak iş, CMR'nin 23. maddesindeki tazminat miktarının hesaplanmasına ilişkin düzenleme nazara alınarak, hasarlı olduğu belirlenen kumaş emtiasının rayiç değeri ve sınırlı sorumluluk ilkesine göre davacının talep edebileceği zarar hesabının yapılması için emtianın niteliğine göre, hasar miktarının belirlenmesi için dosya kapsamına uygun bir bilirkişi inceleme ara kararı oluşturulmadığından ,usule uygun olmayan ara kararına dayalı olarak kesin mehil verildiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.(Yargıtay 11.

HD'nin 2022/4242 E., 2023/6342 K. sayılı ve 01/11/2023 tarihli ilamı). Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/146 Esas - 2021/424 Karar sayılı 27/05/2021 tarihli kararının, HMK 353(1)a-6 maddesi gereği KALDIRILMASINA;"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.03/06/2024