Süresinde hasar ihbarı yapılmaması taşıyan lehine karine oluşturur

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/764

KARAR NO 2023/1868

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 02/02/2021

NUMARASI 2019/214 Esas - 2021/46 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 28/11/2023

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili nezdinde ... sayılı sigorta sözleşmesi ve ... sayılı nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı olan dava dışı sigortalı ... Tic. Ltd. Şti'ye sevk edilmek üzere gemiye yüklenen çimento emtiasının nakliye işinin davalı tarafından üstlenildiğini, emtiaların alıcısına tesliminden sonra yapılan incelemelerde 12.000 kg. emtianın ıslanmak suretiyle taşlanarak hasarlandığını, emtiayı taşıyan konteynerin fotoğraflarının incelenmesi sonrasında konteynerin yırtık kısımlardan su alarak emtianın hasarlanmasına yol açtığının tespit edildiğini, olayın davacıya ihbarı üzerine ekspertiz incelemesi yapıldığını, dava konusu hasarlanma olayının nakliye sırasında gerçekleştiğinin belirtildiğini, oluşan hasara ilişkin detaylı hesaplamanın yapıldığını, raporun rücu yorumu başlıklı bölümünde meydana gelen hasarda nakliyeci firmanın sorumluluğunun bulunduğunu, rücu merci bilgilerinin belirtildiğini, nakliyat sigorta poliçesi ile sigorlalı olan dava dışı sigortalıya davacı tarafından ekspertiz raporu doğrultusunda 03.08.2018 tarihinde 52.580,20-TL tazminat ödendiğini, müvekkili şirkete nakliyat poliçesi ile sigortalı emtiaların hasarlanması sonucu davacı tarafından dava dışı sigortalısına ödenen hasar tazminatından doğan rücuen tazminat alacağının tahsili amacı ile davalı aleyhinde İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; konşimentolarda uygulanacak hukukun Fransız Hukuku ve yetkili Mahkemelerin de Fransız Mahkemeleri olarak belirlendiğini, yetki itirazında bulunduklarını, konşimentoda taşıyanın ... adlı dava dışı yabancı bir şirket olduğunu, davalıya doğrudan husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, ilgili yüklerin gönderilene 31.05.2018 tarihinde teslim edildiğini, yüklerdeki hasarın aynı gün belli olmasına karşın sigortalı tarafından davalıya 12.06.2018 tarihinde hasar ihbarının yapıldığını, zamanında usulüne uygun yapılmış bir hasar ihbarının bulunmadığını, sigorta poliçe şartlarına göre hasar gerçekleştiğinde derhal bildirim sorumluluğunun olduğunu, sigortalı tarafından bu yapılmadığından sigorta şirketinin tazminat ödemek yükümlülüğünde olmadığını, taşıyana süresinde hasar ihbarının yapılmadığını, yüklemenin istifinin yükleten tarafından yapıldığını, taşıyana konteynerlerin kapalı olarak verildiğini, konteynerlerde herhangi bir hasar veya delik bulunmadığını, konteynerlerin boşaltılıp taşıyana geri teslim edildiğini, konteynerlerle ilgili herhangi bir şikayet veya delik tespitinin söz konusu olmadığını, ıslaklığın tatlı su ıslaklığı mı deniz suyu ıslaklığı mı olduğunun gümüş nitrat tespiti ile belirlenebileceğini, bu tespitin yapılmadığını, hasar bedeli belirlenirken sigorta eksperi tarafından % 10 ilave bedel eklenerek hasar bedeli tespit edildiğini, % 10 ilave bedelden taşıyanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine, takibin haksız olması nedeniyle davacı aleyhinde tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; konşimentoya davalının taraf olmaması ve davalının Türkiye'de mukim bir şirket olması nedeniyle yabancı mahkemenin yetkili olduğunun ileri sürülmesinin MK'nun 2. maddesine aykırı olduğunu, davacı şirket tarafından sigortalısına 03/08/2018 tarihinde 52.580,20-TL tutarında tazminat ödemesi yapıldığı, davada TTK m.1472 uyarınca davacı sigortacının halefiyet hakkının doğduğu, davalı "..." tarafından dava dışı alıcı sigortalı "... Tic. Ltd. Şti." adına düzenlenmiş bulunan 29/05/2018 tarihli fatura ile dava konusu taşımanın davalı tarafından üstlenildiği, fatura üzerindeki bilgilerin konşimentodaki bilgiler ile örtüştüğü, davalının defterleri üzerinde yapılan inceleme ile davalının deniz taşımasına ilişkin taşıma işleri komisyoncusu sıfatı ile hareket ettiği, davalının dava konusu taşımayı üstlendiği, bu sebeple taşıyan sıfatını haiz olduğu, davaya konu yükün 27/05/2018 tarihinde .../İzmit Limanına vardığı, 31/05/2018 tarihinde ...

plakalı araca yüklenerek karayolu ile sigortalının Kurtköy Sabiha Gökçen Havaalanı inşaatı şantiyesine sevk edildiği, aynı gün konteynerden yapılan tahliye işlemleri esnasında bir kısım emtiada ıslanmaya bağlı taşlaşma olduğunun araç şoförü ile alıcı firma yetkilisi tarafından 31/05/2018 tarihli bir tutanakla tespit edildiği, 12/06/2018 tarihinde ... Ltd. tarafından davalı taşıyana noter kanalıyla ihtarname gönderildiği, alıcı tarafından hasar tespitinin yükler taşıyan tarafından limanda teslim edildiği tarihten 4 gün sonra tespit edildiği ve ayrıca hasar ihbarının da davalı taşıyana ilk kez yükler teslim edildikten yaklaşık 12 gün sonra 12/06/2018 tarihinde yapıldığı, dosya kapsamında usule uygun ve süresi içerisinde yapılmış bir hasar ihbarı bulunmadığı, bu nedenle hasarın deniz yolu ile taşıma sırasında meydana geldiğini ve davalının kusur ve sorumluluğunun bulunduğunu davacının ispatlaması gerektiği, emtiadaki taşlaşma hasarının ilk defa gönderilenin şantiyesinde yapılan incelemede ortaya çıktığı, ancak emtiadaki hasara yol açan olayın taşımanın hangi safhasında meydana geldiğinin tespit edilemediği, ekspertiz raporunda dava konusu konteynır üzerinde fiili bir inceleme yapılmadığı, emtiadaki ıslaklığın deniz suyu mu yoksa tatlı su mu olduğunu gösteren gümüş nitrat testinin tatbik edilmediği, konşimentolarda nihai varış yeri belirtilmediğinden taşımanın limandan limana yapıldığı, bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğunun malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başladığı, tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona erdiği, dava dosyasında sigortalı emtianın taşındığı konteynerin dış yapısında herhangi bir fiziki hasar olduğuna dair, yükleme ve tahliye limanlarında yetkililer ve gemi görevlileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağı bulunmadığı, emtianın hangi aşamada ve nasıl ıslandığının, hasarın davalının sorumluluğunda meydana geldiğinin davacı tarafça ispat olunamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; deniz taşımacılığı işini organize eden davalının kara taşımasını da organize edip etmediği araştırılmadan, hasarın hangi safhada geldiğinin ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı ile dava dışı karayolu taşımacısı ...A.Ş. Arasında taşıma işleri komisyonculuğu anlaşmasının bulunup bulunmadığının, bu firmanın davalı tarafından ifa yardımcısı olarak kullanılıp kullanılmadığının bilirkişi incelemesi ile tespit edilmesi gerektiğini, davalının cevap dilekçesinde emtianın tesliminden sonra konteynerlerin deniz taşıyıcısına kendileri tarafından iade edildiğinin belirtildiğini, bu şekilde karayolu taşımasına dahil olduklarını itiraf ettiklerini, mahkemece taleplerine rağmen bu konuda inceleme yapılmadığını, dava konusu çimento emtiasının karayolu taşımasını oluşturan İzmit-Pendik arasında taşlaşmasının mümkün olmadığını, emtianın niteliğine uygun olarak taşlaşmanın davalının sorumluluğunda gerçekleştiğini kabul etmek gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan, sigortalı tarafından satın alınan çimento emtiasının, Fransa'dan Türkiye'ye taşınması sırasında konteynerin delik olması sonucu emtiaların ıslanarak taşlaşması nedeniyle ödenen hasar bedelinin TTK'nun 1472. maddesine göre halefiyete dayalı olarak davalıdan tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. 31/05/2018 tarihinde alıcı firma yetkili ve araç şoförü ile birlikte düzenlenen teslim tutanakta, alıcı firmaya ait ürünleri getiren ... plaka sayılı araçla gelen bigbagler halinde gelen çimentoların bir çoğunun taşlaşmış olduğu tespit edilmiştir. Hasarın meydana geldiği konteynerin Fransa'da Fos Sur Mer limanında ...

isimli gemiye yüklendiği, 18/05/2018 tarihinde yola çıktığı, 279/05/2018 tarihinde .../İzmit Limanı'nda tahliye edildiği, buradan 31/05/2018 tarihinde ... plaka sayılı araç ile sigortalının Sabiha Gökçen Havalimanı inşaatı şantiyesine getirildiği taşımanın bu şekilde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.TTK m.1185/1 uyarınca, zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir, TTK'nın 1185/2.

maddesi uyarınca, eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla, mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Hasara ilişkin 31/05/2018 tarihli tutanak, sadece alıcının yetkilisi ile kara taşıyıcısı şoförün imzasını içermektedir. Davalıya hasar ihbarı ise 12/06/2018 tarihinde yapılmııştır. Davacı, davalının komisyoncu sıfatı ile sadece deniz taşımasını değil karayolu taşımasını da üstlendiğini, dava dışı karayolu taşımasını gerçekleştiren ...A.Ş.'nin davalının ifa yardımcısı olduğunu, bu nedenle karayolu taşımacısının çalışanına yapılan bildirim ile ihbar yükümlülüğünün süresinde yerine getirildiğini ve TTK'nın 1185.

maddesi gereğince hasarın davalının sorumluluğunda meydana geldiğine dair karinenin oluştuğunu ileri sürmektedir. Davalı tarafından dava dışı alıcı sigortalı "... Tic. Ltd. Şti." adına düzenlenen 29/05/2018 tarihli faturanın incelenmesinde, dava konusu taşımaya ilişkin deniz navlunu 9.150-Euro karşılığı 49,191,32-TL tutarında ücret yansıtıldığı, fatura üzerindeki bilgilerin konşimentodaki bilgiler ile örtüştüğü görülmektedir. Bunun dışında davalı şirket tarafından fiili taşıma işinin ... ve ... firmasına yaptırıldığı, dava dışı ... tarafından davalı adına 27/05/2018 tarihli 2.100-USD ve 27/05/2018 tarihli 6.150-Euro bedelli faturaların düzenlendiği, kayıtlara göre bu fatura bedellerinin fiili taşıma şirketine 29/06/2018 tarihinde banka havalesiyle ödendiği, dava dışı ...

tarafından davalı adına 19/05/2018 tarih 334-Euro bedelli faturanın düzenlendiği, fatura bedelinin 11/07/2018 tarihinde banka vasıtasıyla ödendiği tespit edilmiştir. Dosyaya ibraz edilen faturadan da anlaşılacağı üzere davalı tarafından sigortalıya düzenlenen 29/05/2018 tarihli fatura deniz taşımasına ilişkin olup, sigortalıya karşı bunun dışında karayolu taşımasının da üstlenildiğine dair taşımanın karayolu ayağı ile ilgili herhangi bir fatura ibraz edilmemiştir. Davalının davacı adına düzenlediği deniz navlunu faturasına ait bedeli kendi kârını düşerek ... ve ... firmasına aktardığı anlaşıldığından somut olayda davalının karayolu taşımasına ilişkin komisyoncu sıfatıyla sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu durumda 31/05/2018 tarihli tutanakta deniz taşıyanının yahut bir temsilcisinin veya ifa yardımcısının imzası bulunmamaktadır. TTK 1185.madde gereği taşıyana süresinde hasar ihbarı yapılmadığının, bu nedenle hasarın taşıyanın sorumluluğu dışında meydana geldiğine ilişkin davalı taşıyan lehine karine mevcut olduğunun kabulü gerekmektedir. 11/08/2017 tarihli Ekspertiz raporuna göre konteynerin tavanında bulunan delik kısımdan içeri giren suyun emtiaları ıslatması ile oluştuğu şeklinde görüş bildirilmiştir. Emtianın limana varmasından 4 gün sonra gümrük işlemlerinin tamamlanmasına müteakip 31/05/2018 tarihinde teslim edilmesine rağmen davalı firmaya ihbar 12 gün sonra yapılmıştır. ... numaralı konteynerin delinmesinin denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine yahut konteynerın baştan itibaren elverişsiz olduğuna dair, gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemide düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağı bulunmamaktadır.

Bu durumda hasarın deniz taşıma sürecinde olabileceği gibi sonrasında da olabileceği, konteynerdeki hasarın neden ibaret olduğunun taşımanın hiç bir evresinde incelenip bir tutanağa bağlanmadığı anlaşılmakla davacı tarafça karinenin aksinin yasal delillerle ispatlanamadığı sonucuna varıldığından mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 269,85-TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 210,55-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 28/11/2023