Deniz taşımasında hasar ihbarı süresi ve halefiyetle rücu talebi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1494

KARAR NO 2024/229

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 08/02/2024

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava dışı sigortalı ... A.Ş.'nın Ukranya'da yerleşik ... şirketine Kalsiyum Karbonot sattığını, emtianın davalı tarafından işletilen gemi ile İskenderun Limanına getirilerek yüklendiğini, gemi ile Ukrayna'ya sevk edildiğini, varma yerinde emtianın hasarlı olduğunun belirlenmesi üzerine sigortalıya 5.865,75-USD ödeme yapıldığını ileri sürerek ödenen bedelin halefiyete dayalı olarak tahsili için başlatılan Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın iptaline, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin ... isimli geminin işleteni olduğunu, 19/10/2017 tarihinde çarterparti gereği geminin bir sefer için davacı sigortalısına tahsis edildiğini, taraflar arasındaki sözleşme gereği tahkim anlaşmasının bulunduğunu, davacının aktif husumetini ispat edemediğini, müvekkiline emtia hasarına ilişkin usulüne uygun ihbarın yapılmadığını, yükün tam zayii olduğunun ispat edilemediğini ve dava konusu alacağın yargılama gerektirmesi nedeni ile icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece ilk olarak 22/11/2018 tarihli karar ile tahkim itirazının kabulü ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir. Dairemizin 13/02/2020 tarihli kararıyla her iki tarafın Türk uyruklu olması ve çarterpartinin yabancı dilde düzenlenmesi nedeniyle geçersiz bulunduğundan tahkim itirazının kabulüne karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın kaldırılmasına, yargılama devam edilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. Mahkemece devam eden yargılamada; halefiyet koşullarının gerçekleştiği, davalının taşıyan sıfatı nedeniyle pasif husumetinin bulunduğu, ... isimli geminin İskenderun Limanı'ndan yüklediği 2856 Torba Net:

3. 500.000 mt - Brüt:

3. 508.580 mt kalsiyum karbonat cinsi emtianın Ukraynanın ...limanındaki tahliye işlemleri devam eder iken geminin ambarından sızan deniz suyu nedeniyle emtianın ıslanmak sureti ile hasarlandığı, meydana gelen bu olayla ilgili olarak dava dışı alıcı ...adlı firma tarafından gemiye protesto mektubu verildiği ve hasarı gösteren fotoğrafların çekildiği, yapılan ayrıştırma neticesinde toplam 86 (64 adet bigbag ıslak -22 adet bigbag patlak) bigbag kalsiyum karbonat cinsi emtiada hasar meydana geldiğinin tespit edildiği, dosyada mevcut ... Ltd. tarafından 12-21/11/2017 tarihi aralığında Kherson Limanında ... gemisinin tahliyesi esnasında gemi üzerinde yapılan çalışma sonucunda hazırlanan 28/11/2017 tarihli gözetim raporu dikkate alındığında TTK'nın 1184.

maddesi anlamında inceleme ve hasar ihbarının yapıldığı, konşimentonun "Clean on Board", yani tam ve hasarsız olarak tanzim edilmiş olduğu, bu durumda ıslanma kaynaklı zarar ile ambalaj hasarlarının davalı taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiği gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının itirazının 5.865-USD asıl alacak ve 61,82-USD işlemiş faiz bakımından iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca faiz işletilmesine, şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF

Davalı vekili; taraflar arasında akdedilen çarterparti kapsamındaki tahkim sözleşmesinin geçerli olduğunu, TTK'nın 1185. maddesi kapsamında yapılan bir ihbar bulunmadığını, ihbarda hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak bildirilmesi gerektiğini, bu hususu kapsayan bir ihbarname bulunmadığını, bilirkişi heyetince hasar ihbarının TTK m.1184 ve 1185 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş ise de davacının ihbar yükümlülüğünü donatanın kendi adına ... tarafından yük ve tahliye işlemleri için yapılan survey incelemesinin ihbar olarak değerlendirilmesinin doğru olmadığını, survey incelemesinin yükteki hasarın neden kaynaklandığına ve zararın miktarına ilişkin olmadığını, mahkemece 28/11/2017 tarihli gözetim raporunun esas alınarak ihbarın yapılmış olduğu varsayımlarının hatalı bir tespit olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalı taşıyıcılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. TTK'nın 1185/1. maddesi uyarınca; ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şart olup, ziya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede ziya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir. Eşyanın ziya veya hasarı süresinde bildirilmediği takdirde, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir ziya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Ancak bu karinelerin aksinin ispatı mümkündür.TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Her ne kadar davalı tarafça sözleşmede yer alan tahkim kaydı istinaf konusu yapılmış ise de bu husus Dairemizin 13/02/2020 tarihli kararıyla incelenip karara bağlandığından davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Somut olayda davacı ...

tarafından sigortalı firma dava dışı ... A.Ş.'ye ait emtiaların Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile taşıma sırasında meydana gelebilecek nakliyat rizikolarına karşı sigorta teminatı altına alınmıştır. Dosyaya sunulan dekontlara göre davacı ... tarafından 28/12/2017 tarihinde dava dışı sigortalı firmaya 5.865-USD tutarında ödeme yapılarak davacı ... şirketinin halef sıfatını kazandığı, dolayısı ile aktif husumeti haiz olduğu, yine davalının dava dışı sigortalı firmaya ait emtiaları taşımayı üstlendiğinden taşıyan sıfatına sahip olduğu ve pasif husumetinin bulunduğu anlaşılmaktadır. ... isimli geminin İskenderun Limanından yüklediği kalsiyum karbonat cinsi emtianın Ukrayna'nın Kherson limanındaki tahliye işlemleri devam ederken ıslanmak sureti ile hasarlandığı tespit edilmiştir.

Meydana gelen bu olayla ilgili olarak dava dışı alıcı ... adlı firma tarafından gemiye protesto mektubu verildiği ve hasarı gösteren fotoğrafların çekildiği, yapılan ayrıştırma neticesinde toplam 86 bigbag Kalsiyum Karbonat cinsi emtiada hasar meydana geldiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalı tarafça, hasarın süresinde ihbar edilmediği ileri sürülmekte ise de hasarın, ... Ltd. tarafından ... gemisinin tahliyesi sırasında gemi üzerinde 12-21/11/2017 tarihleri arasında yapılan çalışma sonucunda TTK'nın 1184. maddesine uygun olarak tespit edildiği, hasarın taşıyıcının bilgisi dahilinde olduğu, ayrıca alıcı tarafından taşıyıcıya 14/11/2017 tarihli protesto yazısı verildiği anlaşıldığından hasar ihbarının süresinde yapılmadığına ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir.

6102 sayılı TTK'nın 1178. maddesine göre; taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olup taşıyan, eşyanın ziyaı veya hasarından veya geç tesliminden doğan zararlardan, ziya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumludur.Hasarlı emtialardaki ıslaklığın deniz suyundan kaynaklandığına ilişkin test yapılmadığı, İskenderun limanında yükleme operasyonu esnasında yağmur sebebiyle yükleme operasyonun zaman zaman durduğu, ambar tabanın yağmur nedeniyle ıslandığı, gemi personeli tarafından ambar tabanında sağlıklı bir kurutma yapılamadığı, bunun sonucunda da ıslak zemin üzerine yükün konulması neticesinde emtianın ıslandığı, ambalajının yırtılması sonucu ambalaj dışına çıktığı tespit edilen çuvallardaki patlak hasarının, yükün tahliyesi esnasında değil yükleme esnasında ve/veya çuvalların kötü istifinden kaynaklanmış olabileceği ileri sürülmekte ise de konşimentoda "Clean on board" kaydı yer almaktadır.

Bu ifadenin, emtianın taşıyıcıya tam ve hasarsız olarak teslim edilmiş olduğu anlamına gelmekte olduğu da göz önüne alındığında, aksi davalı tarafından ispat edilemediğinden ıslanma kaynaklı zarar ile ambalaj hasarlarının davalı taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ve hasardan davalının sorumlu olduğunun kabulünde isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 1.545,47-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 387‬-TL harcın mahsubu ile kalan 1.158,47‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 22-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/02/2024