CMR taşımasında hasarın boşaltmadan kaynaklandığının kabulü

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1180

KARAR NO 2024/48

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 15/10/2020

NUMARASI 2018/536 Esas 2020/677 Karar

DAVA

İtirazın İptali

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili tarafından sigortalısı ...A.Ş.'ne ait taşyünü cephe ve çatı panelleri emtiasının, taşıma rizikolarına karşı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, emtianın, ... / ..., ... / ..., ... / ... ve ... / ... plakalı 4 araç ile Düzce'den Kazakistan'a taşındığını, emtiaların Kazakistan'a vardığında bir kısmının hasarlı bulunduğunun tutanaklarla imza altına alındığını, hasar nedeniyle sigortalı tarafından dava dışı nakliyeci ...Ltd Şti'ye ihtarname gönderildiğini, dava dışı ...Ltd. Şti.'nin sigortalıya Düzce'den Kazakistan'a gerçekleşecek taşıma için navlun faturası kestiğini, ancak taşıma işinin plakaları yazılı araç sahibine devredildiğini, 1 no'lu davalı ...Ltd.

Şti. firmasının taşımanın yapıldığı araçların maliki olup"işleten" sıfatıyla sorumlu olduğunu, ayrıca taşımalar için CMR Belgesi düzenleyerek taşımayı fiilen gerçekleştirdiğini, CMR uyarınca "taşıyan" sıfatıyla da meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, 2 no'lu davalı ... Sigorta A.Ş.'nin 1 no'lu davalının sigortacısı olduğunu, hasar sonrasında sigortalı tarafından müvekkiline hasar bildiriminde bulunulduğunu, müvekkili tarafından sigortalıya kendi payına düşen oranda 6.450,07-USD tutarında ödeme yapıldığını, 6102 sayılı TTK'nun 1472. maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olduğunu, hasarlı panellerin sigortalı tarafından 400-USD karşılığında satıldığını, bu tutarın hasar bedelinden düşüldüğünü, borçlular aleyhine İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası ile başlattıkları takibe borçluların itiraz ettiklerini belirterek davalıların itirazının iptaline, davalılar aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

1-Davalı ...Ltd. Şti vekili; talebin zamanaşımına uğradığını, TTK'nın 855/3. Maddesinde düzenlenen 3 aylık sürenin dolduğunu, meydana gelen zarardan taşımayı yapan müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını, müvekkili fiili taşıyıcı firmanın malın yüklenmesi, istiflenmesi ve boşaltılmasından sorumlu olmadığını, müvekkili taşıyıcının sorumlu olabilmesi için malın taşınması sırasında taşıyıcıdan kaynaklanan sebeplerle hasar görmesi gerektiğini, tutanaklarda da açıkça belirtildiği gibi firma şoförünün hasarı kabul etmediğini, dosyaya ibraz edilen resimlerden açıkça görüleceği üzere taşınan malların nizami durduğunu, ... plakalı araç sürücüsünün tutanağa şerh düşmüş olup malzemenin boşaltma sırasında boşaltmakla yükümlü malı teslim alan firmanın forklift sürücüsünün zarara sebep olduğunu ifade ettiğini, resmi yapılan bir hasar tespiti olmadığını, CMR konvansiyonu 17/4-c maddesinde;

malların gönderici alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından alınması, yüklenmesi, istif edilmesi veya boşaltılması nedeniyle oluşan hasarlardan dolayı taşıyıcının sorumlu tutulamayacağının öngörüldüğünü, zarar yükün tahliyesi sırasında meydana meydana gelmesi nedeniyle eksper raporunu kabul etmediklerini belirterek zamanaşımı nedeniyle ve davalı taşıyıcıya kusur atfedilemeyeceğinden davanın reddine, davacının %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili; cevap süresinden sonra sunduğu beyan dilekçesinde iddia edilen hasarın vukuunda taşıyanın kusuru ve sorumluluğu olmadığını, davacının hasar gördüğü iddia edilen malın malikinin sigortalısı olduğunu ispat etmesi gerektiğini, talebin fahiş olduğunu ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; bilirkişi raporu doğrultusunda emtianın hasara uğramasında 22.06.2017 tarihinde ..., ..., ... ve ... araç sürücülerinin imzasını taşıyan tutanaklarda "...aracın üzerinde bulunan malzemelerde sorun olduğu görüldüğü, sorun oluşan malzemelerin balya ürün numarası, boyları ve fotoğrafları ekte düzenlenmiş olup şahitler huzurunda..." ifadelerinin yer aldığı, sadece ... plakalı araç sürücüsünün "... araçta olan malzeme indirirken forkliftçinin vermiş olduğu hasardır..." şerhi yer aldığı, dosyadaki mevcut fotoğrafların incelenmesinden meydana gelen hasarın taşımayı yapan kamyonlara ait olduğunu gösteren herhangi bir bulguya rastlanmadığı ve ... plakalı araç sürücüsünün şerhinin de dikkate alındığında hasarın boşaltma sırasında boşaltmayı yapan forklift operatöründen kaynaklandığı kanaati oluştuğu, dolayısıyla taşıma sırasında taşıyıcının kusurunun olmadığı gerekçesiyle davanın reddine, koşulları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalının sadece taşımadan değil yüke nezaret sorumluluğunun da bulunduğunu, davalı taşıyanın yük teslim edilinceye kadar yükte meydana gelecek zarardan dolayı sorumlu olduğunu, yükleme ve boşaltma üçüncü kişiler tarafından yapılsa bile işletme güvenliğine uygun bir şekilde yapılmasından taşıyanın sorumluluğunun bulunduğunu, mahkemece taşıyıcının yüke nezaret yükümlülüğünün incelenmeden karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından sigortalanan emtianın davalı taşıyıcı tarafından taşınması sırasında hasara uğraması nedeniyle, sigortalıya ödenen bedelin rücuen tahsili istemine ilişkindir. Taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu hususlarında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.

Sigortalıya ait taş yünü emtiasının Düzce'den Kazakistan'daki alıcıya nakli akdi taşıyıcı ...Ltd Şti tarafından üslenilmiş,davalı fiili taşıyıcı tarafından 4 farklı araçla her bir araç için ayrı CMR belgesi düzenlenerek gerçekleştirilmiştir... plaka sayılı aracın davalı ...Ltd Şti firmasına ait olduğu ve 30/05/2017 tarihli 916 sayılı CMR belgesi tahtında taşımanın fiilen bu davalı tarafından gerçekleştirildiği, diğer araçların ise davada ve icra takibinde taraf sıfatı olmayan ..Ltd Şti firmasına ait olduğu ve diğer CMR belgelerinde fiili taşıyıcının....Ltd Şti olduğu, 4 aracın 22/06/2017 tarihinde teslim yerine vardığı, yapılan kontrollerde emtiaların toplamda 628,42 m2 kısmında hasar bulunduğunun tespit edildiği ve tutanak altına alındığı, bahsi geçen tutanaklarda araç sürücülerinin de imzasının bulunduğu, davacı sigorta şirket tarafından dava dışı sigortalıya % 30 koasürans hissesine düşen 6.450,07-USD hasar ödemesi yapıldığı, ödemeyi alan sigortalı firma tarafından hakların davacı sigorta şirketine temlik edildiği, satışın DAP teslim şartı ve ödemenin mal mukabili kararlaştırıldığı, hasar bedelinin yükte menfaati bulunan ...A.Ş.

firmasına yapılması nedeniyle halefiyet koşulunun gerçekleştiği ve davacının aktif husumetinin bulunduğu anlaşılmaktadır. CMR nin 17/1. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya, gecikme ve hasardan sorumludur. CMR'nin 17/2 maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz. CMR’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2 maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir.

Yine CMR'nin 30. maddesi gereğince, hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden itibaren yedi gün içinde ziya veya hasarın taşıyıcıya ihbar edilmemesi halinde, taşıyıcının emtiayı sağlam olarak teslim ettiği hususunda karine oluşacaktır. Somut olayda emtianın varış tarihinde davalı fiili taşıyıcının araç şoförünün de imzasının bulunduğu tutanak ile emtiadaki hasar tespit edilmiştir. Davalının araç şoförünün imzasını taşıyan hasar tutanağı karşısında, davalıya süresinde hasar ihbarının yapıldığı sabittir. Yukarıda belirtildiği üzere CMR'nin 17/2 maddesinde, Yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip, sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcı sorumlu tutulamayacağı öngörülmüş olmakla birlikte, ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğunun bulunduğu yerleşik yargı uygulamasıdır.

Taşınacak emtianın ambalajsız veya ambalajının kifayetsiz olması ya da araca ve güzergaha uygun olmayan şekilde sabitlenmesi halinde taşıyıcı göndereni uyarmadan ve CMR'nin 8 ve 9. maddelerine uygun olarak taşıma senedine çekince koymadan yükü teslim alır ve yükte bu sebepten hasar meydana gelirse, öncelikle zarara sebep olan hatayı taşıyıcının nezaret borcu esnasında kendi bilgisiyle fark edip edemeyeceğinin tespiti gerekecektir. Fark edebileceği durumlarda, hasar kifayetsiz ambalaj veya istif hatasından ya da yükün usulüne uygun bir şekilde sabitlenmemesinden kaynaklansa da zararın taşıyan ve gönderen arasında paylaştırılması ve taşıyıcıya müterafik kusur atfı gerekmektedir. Yükleme ve istif hatasının açıkça göründüğü hallerde, kusurun ağırlıklı bölümü gönderenin üzerinde bırakılır.

Somut olayda, 22.06.2017 tarihinde ..., ..., ... ve ... araç sürücülerinin imzasını taşıyan tutanaklarda "...aracın üzerinde bulunan malzemelerde sorun olduğu görüldüğü, sorun oluşan malzemelerin balya ürün numarası, boyları ve fotoğrafları ekte düzenlenmiş olup şahitler huzurunda..." ifadeleri ile ... plakalı araç sürücüsünün "... araçta olan malzeme indirirken forklifçinin vermiş olduğu hasardır..." şeklindeki açıklaması yer almaktadır. Bilirkişi tarafından yapılan incelemede meydana gelen hasarın taşımayı yapan kamyonlara ait olduğunu gösteren herhangi bir bulguya rastlanmadığı, taşınan malzemenin uzunluğu nedeniyle paletlerin araç üzerinden yan yana konumlanan iki forkliftin eş zamanlı bıçaklarını palet altına yerleştirmesi ve paleti araç üzerinden alarak tahliye etmesi gerektiği, forkliftler arasındaki senkronizasyonun kaybolması nedeniyle özellikle paletin en altında bulunan emtianın hasarlanmasının mümkün olduğu, hasarlı ürünlerin fotoğraflarının incelenmesi sonucunda hasarın alıcının adamları tarafından yapılan tahliye hatasından kaynaklandığı, dolayısıyla taşıyıcıların kusurunun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Taşınan emtianın üretici korumundaki gönderen tarafından ambalajlanıp paletlere istiflenmek suretiyle sevk aracına yüklendiği, parsiyel yük sözkonusu olmayıp komple kamyon hamulesi yük olarak taşındığı anlaşılmakta olup hasarın sevkiyat sürecinde aracın mutat salınımlarından etkilenip sürtünme nedeniyle gelmiş olduğu kabul edilse bile taşıyıcının bu hususu önceden fark etmesi mümkün olamayacağından yüke nezaretten kaynaklanan müterafik kusurunun oluşmayacağı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 368,3‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.08/01/2024