Zarar görene değil, akdi taşıyıcıya yapılan ödeme halefiyet sağlamaz

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/1742

KARAR NO 2023/1835

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 14/06/2023

NUMARASI 2022/786 Esas - 2023/569 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 23/11/2023

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket nezdinde nakliyat blok sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan ... tarafından Türkiye-Almanya nakliyesi gerçekleştirilen pres makinesi cinsi emtianın meydana gelen trafik kazasında hasarlandığını, yapılan ekspertiz çalışmaları sonucunda meydana gelen zararın 46.683,12-Euro olarak belirlendiğini, sigortalının muvafakati ile zarar bedelinin 03.04.2019 tarihinde ... firmasına ödendiğini, hasarın ödenmesi ile TTK'nın 1472. maddesi hükmüne göre müvekkilinin sigortalıya halef olduğunu, dava konusu taşımanın davalı tarafından düzenlenen nakliyat taşıyıcı sorumluluk sigorta (...) poliçesi ile teminat altına alındığından davalının ödenen tazminattan sorumlu olduğunu, davalının İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına yaptığı itiraz sebebiyle takibin durduğunu belirterek, davalının takibe yönelik itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının, sigortalı ... firmasına ödediği hasar bedelini, yine kendi sigortalısının nakliyat sorumluluk sigortacısı olan müvekkilinden talep ettiğini, CMR'nin 32. maddesine göre davanın zaman aşımına uğradığını, davacının ödeme yaptığı ... firmasının müvekkilinin sigortalısı olduğunu, bu durumda davacının ... şirketine yaptığı ödemeyi sorumluluk sigortacısı olan müvekkilinden talep hakkı bulunmadığını, zira sigortalıdan talep edilemeyecek bir hasarın, mali sorumluluk sigortacısından talep edilemeyeceğini,iddia edilen hasarın meydana gelmesinde taşıyanın kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını,her ne kadar araç devrilmişse de, kazaya yükün etkisinin araştırılması gerektiğini, ödeme yapılan ...

firmasının alıcı ve davacının sigortalısı da olmadığını, ödemenin ... firmasına yapılmadığını, davacının ödemeyi zarar gören mal sahibine yaptığını ve mal sahibinin de sigortalısı olduğunu ispatlaması gerektiğini,poliçede her bir hasar için 5.000-USD muafiyet bulunması nedeniyle davacının ödediğinin tamamını talep edemeyeceğini, ayrıca taşımanın alt taşıma olarak yapıldığını, poliçede alt taşımalardaki hasarların teminat dışı bırakıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; İstanbul BAM 12. HDnin kaldırma kararı doğrultusunda, satıcı ... firması tarafından; ilk gönderilen ve kaza sırasında hasar gören makine için alıcı ... firması tarafından kendilerine 07.05.2018 tarihinde 15.330-Euro, 12.07.2018 tarihinde 35.770-Euro ödeme yapıldığı, kaza sonrası yeniden sipariş verilerek 02.08.2018 tarihinde 15.330-Euro ve 08.11.2018 tarihinde 35.770-Euro olmak üzere ikinci kez ödeme yapıldığı, davanın taraflarınca veya akdi ve alt taşıyıcı tarafından yapılan bir ödeme olmadığının belirtildiği, teslim şeklinin EXW kararlaştırıldığı, satıcının hasardan sorumluluğunun, emtianın uygun şekilde ambalajlanarak taşıyıcıya teslimi ile son bulduğu, taşıyıcıya teslimden sonra oluşan hasara alıcının katlanacağı, satıcı ...

tarafından emtia taşıyıcıya teslim edildikten sonra hasarın meydana geldiği, satıcının sorumluluğu sona ermiş olup, hasar riskinin de alıcı ... firmasına geçtiği, hasar bedeli davacı sigortacı tarafından akdi taşıyıcı ... firmasına ödenmiş olup, ... tarafından alıcı ... firmasına ödenmediğinin bu firmaya yazılan müzekkere cevabından anlaşıldığı, mal bedelinin alıcı ... firması tarafından satıcıya ödendiği, davacının, taşıma nedeni ile zarara uğrayan alıcı ... firması yerine akdi taşıyıcıya ödeme yaptığı, somut olayda olayda zarar gören alıcı firma olup, mal için 2 defa ödeme yapmak zorunda kaldığı, alıcının zararının akdi taşıyıcı tarafından karşılanmadığının bozma öncesi yazılan müzekkere cevabından anlaşıldığı, bozma sonrası yazılan müzekkerelere verilen cevabi yazılara göre de mal bedelinin satıcıya ...

firması tarafından ödendiğinin, davanın taraflarınca veya akdi taşıyıcı veya alt taşıyıcı tarafından satıcı firmaya herhangi bir ödeme yapılmadığının anlaşıldığı, davacının yaptığı ödeme hatır ödemesi vasfında olup davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı alt taşıyıcı ... tarafından taşınan emtianın meydana gelen trafik kazası sonucunda hasarlandığını, hasar bedelinin sigortalı ...'un talebiyle üst taşıyıcı ... firmasına ödendiğini, yargılama sırasında mahkemece ...'den gelen yazı cevaplarının sisteme taranmayarak taraflarına tebliğ edilmediğini, yazı cevaplarından suret alınırken de zorluklar çıkarılarak hukuki dinlenilme haklarının engellendiğini, ... tarafından ... firmasınca kendilerine mal bedelinin ödendiğinin bildirildiğini, müvekkilinin ödemeyi ... firmasının talebiyle ... firmasına yaptığını, ancak zarar görenin ... firması olduğunu, bu durumda ... firmasına yazı yazılarak taşıma nedeniyle uğradığı zararın giderilip giderilmediğinin, giderilmiş ise kim tarafından ödeme yapıldığının sorulması gerektiğini, bu nedenle eksik inceleme sonucunda davanın reddine karar verildiğini, müvekkilince ödeme yapılan ...

tarafından bu bedelin zarar görene ödenmesi halinde müvekkilinin aktif husumet ehliyetini haiz olacağını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı tarafından nakliyat blok sigorta poliçesi ile sigortalanan fiili taşıyıcı tarafından taşınan emtianın, tek taraflı trafik kazasında hasarlanması sonucunda akdi taşıyıcıya ödenen hasar bedelinin, fiili taşıyıcının taşıyıcı sorumluluk sigortacısı olan davalıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için, sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka, ödediği bedel oranında halef olacaktır.

Somut olayda; dava dışı satıcı ... tarafından Almanya'da yerleşik ... firmasına satışı yapılan emtianın, akdi taşıyıcı ...'in alt taşıyıcısı olan fiili taşıyıcı ... tarafından taşınması sırasında sürücünün karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucunda hasara uğradığı, fiili taşıyıcının nakliyat blok sigortacısı olan davacı tarafından tespit edilen 46.663-Euro hasar bedelinin, fiili taşıyıcı sigortalının muvafakatı ile akdi taşıyıcı ... firmasına 03.04.2019 tarihinde ödendiği, davacının ödediği hasar bedelinin tahsili istemiyle fiili taşıyıcının nakliyat taşıyıcı sorumluluk sigortacısı olan davalı şirket aleyhine ilamsız takibe itirazı nedeniyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Gümrük beyannamesinde teslim şekli EXW, ödeme şekli ise mal mukabili olduğu kayıtlıdır.

Mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcıya tesliminden sonra satım bedeli ödenmektedir. Bu tür satışta, satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden, taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde, gönderenin sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır. Ancak exworks teslim satışlarda ise satıcının hasardan sorumluluğu, emtianın uygun şekilde ambalajlanarak taşıyıcıya teslimi ile son bulmakta olup, teslimden sonra oluşacak hasara alıcı katlanacaktır. Satıcı ... tarafından emtia taşıyıcıya teslimi ile satıcının sorumluluğu sona ermiş olup, malın taşıyıcıya tesliminden itibaren hasar riski de alıcı ...'e geçmiştir. Hasar bedeli davacı sigortacı tarafından akdi taşıyıcı ...

firmasına ödenmiş olup, ... tarafından ise hasar riski üzerinde bulunan alıcı ...'e ödenmediği verilen cevapdan anlaşılmaktadır. Bu durumda taşınan emtianın satış bedeli veya hasar bedelinin satıcı gönderici ...'ya ödenip ödenmediği önem taşımaktadır. Zira bu firmaya ödeme yapılmış ise hasar riski alıcı ... firması üzerinde, ödeme yapılmamış ise hasar riski ... üzerinde kalacaktır. ...'ya ödeme yapılması halinde, davacının yaptığı ödemenin lütuf ödemesi olarak kabulü mümkün olmayıp, davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun kabulü gerekecektir. Dairemizin 2022/1717 esas 2022/1309 karar sayılı kararıyla, satıcı ... firmasına satış bedelinin ödenip ödenmediğinin tespiti istenilmiş,mahkemeye ...

tarafından verilen yanıtta; ilk gönderilen ve kaza sırasında hasar gören makine için alıcı ... firması tarafından kendilerine 07.05.2018 tarihinde 15.330-Euro, 12.07.2018 tarihinde 35.770-Euro ödeme yapıldığı, kaza sonrası yeniden sipariş verilerek imal edilen makine için ise 02.08.2018 tarihinde 15.330-Euro ve 08.11.2018 tarihinde 35.770-Euro olmak üzere ikinci kez ödeme yapıldığı, makinenin yeniden imal edilerek ilgili firmaya gönderildiği, davanın taraflarınca kendilerine ödeme yapılmadığı bildirilmiştir. Hasarlı emtianın satış bedelinin alıcı ... firması tarafından satıcı ...'ye ödendiği anlaşılmasına göre, hasar riski alıcı ... firması üzerindedir. ... firması tarafından da kendilerince alıcı ...

firmasına ödeme yapılmadığı bildirilmiştir. Bu durumda zarara neden olan sigortalı fiili taşıyıcı ... veya akdi taşıyıcı ... firması tarafından zarara uğrayan ... firmasına bir ödeme yapılmadığı anlaşılmakla, davacının kendi sigortalısı taşıyıcıya yaptığı ödeme nedeniyle kanuni veya akdi halef sıfatını kazanamayacağından işbu davada aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, istinaf sebepleri yerinde görülmeyen, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 23/11/2023