Ticari dava niteliği

11. Hukuk Dairesi         2023/623 E.  ,  2024/4193 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/1558 Esas, 2022/1996 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Karaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla)

SAYISI 2017/21 E., 2019/154 K.

Taraflar arasındaki tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, sonuçlarının ortadan kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin gıda sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili adına tescilli 2016/081866-1, 2, 3 ve 4 numaralı ambalaj deseni endüstriyel tasarım kaydının bulunduğunu, davalı şirketin bu tasarımlarla iltibas, tecavüz ve haksız rekabet yaratan ürün ve ambalajları kullandığını internet sitesinde ilan ve tanıtım yaptığını, davalının, müvekkilinin merkez ve ana üretim tesislerinin bulunduğu Karaman ilinde aynı gıda sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin ürün ve tasarımdan haberdar olmadığı yönündeki savunmaların inandırıcı olmayacağını, davalının eylemlerinin haksız rekabet de oluşturduğunu ileri sürerek davalının eylemlerinin tasarıma tecavüz ve haksız rekabet yarattığının tespitine ve dava dilekçesinde sayılan tüm sonuçlarının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı davaya süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmamış 16.10.2018 tarihli beyan dilekçesi ile davacı şirketin endüstriyel tasarımına tecavüzün söz konusu olmadığını, müvekkiline ait ambalaj görsellerinin davacı şirketin endüstriyel tasarımı ile benzerlik göstermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına tescilli ambalaj tasarımları ile davalı tarafından kullanılan ambalaj tasarımları arasında ortalama tüketici ve dolayısıyla bilgilenmiş kullanıcı algısında iltibasa yol açabilecek düzeyde bir benzerlik bulunmadığı, tasarımların net olarak birbirlerinden ayrılmış sözcük ve grafik unsurları taşıdığı, bütünsel açıdan ve bıraktıkları algı yönünden farklılaştıkları, benzerlik olarak addedilen renk kullanımlarının sektörde mutat olduğu, davacı adına tescilli ambalaj tasarımları ile davalı tarafından üretilen AZRA DARK AND WHİTE” marka ürün ambalajlarının, "aynı" veya "ayırt edilemeyecek kadar benzer" olmadıkları, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 81 inci maddesinde düzenlenen koşulların gerçekleşmediği, davalı tarafından üretilen ürünlerde kullanılan ambalaj tasarımlarının, davacı adına tescilli tasarımdan doğan haklara tecavüz teşkil etmediği, davacının ürünlerinde kullanılan tescilli ambalaj tasarımları ile davalı tarafından üretilen ürünlerde kullanılan tescilsiz ambalajların karıştırılma ihtimali bulunmadığı için davalının kullanımının haksız rekabet de teşkil etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ve aşamalardaki iddialarını tekrar ederek davalının eylemlerinin tasarıma tecavüz ve haksız rekabet yarattığını, mutlak yenilik kriterinin nazara alınmadığını, bu yönde araştırma ve değerlendirme yapılmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalının eylemlerinin tasarıma tecavüz ve haksız rekabet yaratıp yaratmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 54 ve 55 inci maddeleri, 6769 sayılı Kanun'un 55, 58, 59, 81 inci vd. maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Dava, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, sonuçlarının ortadan kaldırılması istemine ilişkindir. 6769 sayılı Kanun'un 55 inci maddesinde tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü olarak tanımlanmıştır. Anılan Kanun'un 58 inci maddesinde, korumanın kapsamı ve koruma dışı hâller düzenlenmiştir. Buna göre tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

2.6769 sayılı Kanun'un "Tasarım hakkının kapsamı ve sınırları" başlıklı 59 uncu maddesinde de tasarımdan doğan hakların münhasıran tasarım sahibine ait olduğu, üçüncü kişilerin tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemeyeceği, piyasaya sunamayacağı, satamayacağı, ithal edemeyeceği, ticari amaçlı kullanamayacağı veya bu amaçlarla elde bulunduramayacağı ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamayacağı düzenlenmiştir.

3.Tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller ise 6769 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinde düzenlenmiş olup anılan maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde "Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak" tasarım hakkına tecavüz olarak sayılmıştır.

4.Yine 6102 sayılı Kanun’da haksız rekabet kuralları, ticari nitelik taşısın taşımasın tüm haksız rekabet hâllerini kapsayacak şekilde ve son derece ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinde haksız rekabete ilişkin amaç ve genel hükme yer verildikten sonra, aynı Kanun’un 55 inci maddesinde ticari hayatta karşılaşılan ve dürüstlük kurallarına aykırı sayılan bazı davranış ve fiil örnekleri sayılmıştır. 6102 sayılı Kanun'un 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) bendine göre; "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" dürüstlük kuralına aykırı haksız rekabet hâli olarak belirtilmiştir. Bu durumda, kişinin bir başkasının haklı olarak kullandığı mal veya iş ürününün ya da ticaret unvanı veya markasının-tasarımının aynısını ya da benzerini kendi iş ve faaliyetinde ticari amaçla kullanması, ilgili malı veya iş ürününü piyasaya sunması iltibasa yol açar ve haksız rekabet teşkil eder.

5.Somut olaya gelindiğinde ise yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere davacı vekili, müvekkilinin 2016/081866-1, 2, 3 ve 4 numaralı ambalaj deseni ibareli endüstriyel tasarım tescil belgesinden doğan haklarının davalı tarafından ihlal edildiğini, davalının üretip piyasaya sunduğu, internet sitesinde yayınladığı ürün ve ürün ambalajlarının tasarıma tecavüz ve haksız rekabet yarattığını iddia ederek davalının eylemlerinin tasarıma tecavüz ve haksız rekabet yaratığının tespiti ve tüm sonuçlarının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalının eylemlerinin tasarıma tecavüz ve haksız rekabet yaratmayacağı belirtilmiş ise de davacıya ait tasarım tescil belgesine konu görseller ile davalının ambalaj kullanım örneklerindeki renk kombinasyonlarının, grafik tasarımlarının, ambalaj üzerine ürün yerleşiminin görünümünün bütünü itibarıyla benzer olduğu görülmektedir.

6769 sayılı Kanun hükümlerine göre tecavüzün varlığının belirlenmesi için yapılacak değerlendirmede dava konusu tescilli tasarım ile davalının kullanımlarının farklılıklardan çok ortak noktalarına ağırlık verilmesi gerekir. Dava konusu tasarımın kullanıldığı ve kullanılacağı ürünlerin kek-çikolata gibi ürünler olup yoğun şekilde tüketilen, ucuz sayılabilecek ürünler olmakla ortalama alıcılarının ağırlıklı olarak çocuklar da dahil olmak üzere geniş bir tüketici kitlesini kapsayacak olması ve bu tür ürünler alınırken yeterli dikkat ve özenin gösterilmeyecek olması nazara alınarak sonucuna göre karar verilmek gerekirken yetersiz bilirkişi raporuna göre yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.