Ticaret Sicil Müdürlüğü kararının iptali | Ticaret sicili işleminin iptali

11. Hukuk Dairesi         2023/4072 E.  ,  2024/5870 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI 2023/131 Esas, 2023/223 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Gaziantep 3. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2022/425 E., 2022/923 K.

Taraflar arasındaki Ticaret Sicil Müdürlüğü kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; ...’ne 20.05.2022 tarihinde mersis sistemi üzerinden 5463404 talep no ile; “Aoh Merkez Bankası Anonim Şirketi” ticaret unvanıyla “Aoh Doları” adında alternatif bir para birimi ve sistemini yöneten merkez bankası olarak faaliyet göstermek üzere bir şirket kuruluş başvurusunda bulunduğunu, talebin Gaziantep Ticaret Sicili Müdürlüğü tarafından 01.06.2022 tarihli 50.110/9175 sayı numaralı yazıya istinaden reddedildiğini ve şirketin ticaret siciline kaydettirilmediğini, kurulması istenilen şirketin merkez bankası olması nedeniyle 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi olmadığını, kuruluşunun bakanlığın iznine tabi şirketlerden olmadığını, anonim şirketlerin kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabileceğini, ticaret unvanında Merkez Bankası ibaresinin kullanılmasına engel bir durumun bulunmadığını, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının sadece Türk Lirası banknotların basımı ve tek elden yönetme yetkisine sahip olduğunun açık bir şekilde ortada olduğunu, Türk Lirası haricindeki para birimlerini yönetmesi, kullanımına engel olması ya da başka bir para birimini yöneten merkez bankasının kurulmasına engel olması ya da alternatif bir para birimini yöneten bir merkez bankasının kuruluşuna engel olunması gibi durumların hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle "AOH Merkez Bankası Anonim Şirketi" unvanıyla AOH Doları adında alternatif bir para sistemini yöneten merkez bankası olarak faaliyet göstermek üzere şirketin kurularak ticaret sicile kaydedilmesi işlemlerinin tamamlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 87 nci maddesi uyarınca para basılmasına ilişkin yetkinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde olduğunu, bu yetkinin banknotlar yönünden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına devredildiğini, Türkiye Cumhuriyeti'nin para biriminin Türk Lirası olup, Türkiye'de banknot ihracı imtiyazının tek elden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına verildiğini, davacı tarafından "dolar" ifadesinin kullanılmasının uluslararası kamu hukuku bakımından kabul edilemez nitelikte olduğunu, davacının iş modelinin tam olarak bilinmemekte olduğunu, davacının ticaret unvanı olarak kullanmak istediği isimde yer alan banka ibaresinin tek başına 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 150 nci maddesinin ikinci fıkrasına aykırılık teşkil ettiğini, gerekli izinler alınmadan kurulacak şirketlerin ünvanlarında "banka", "Merkez Bankası" kelimelerinin kullanılması ve ayrıca faaliyet konuları içerisinde "kredi kullandırma, ödeme hizmetleri, çek hizmeti, merkez bankası faaliyetleri" gibi faaliyetlerin gerçekleşmesinin kanun hükümlerine uygun olmadığını, bu nedenle ticaret sicil müdürlüğüne yapılan başvurunun haklı olarak reddedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 87 nci maddesine göre para basma yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğu, TBMM'nin banknot basma ve ihraç yetkisini süresiz olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına devrettiği, bu bağlamda davacının tescil talebinin yerinde olmadığına yönelik Ticaret Sicil Müdürlüğü red kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; davalı Kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu, kurmak istediği şirketin yasal şartları taşıdığını, Anayasa veya başka kanunlara aykırılık bulunmadığını, Merkez Bankası'nın Türk Lirası basma yetkisi olduğunu, kurulmak istenen şirketin TL değil AOH Doları adlı para birimi oluşturacağını bu nedenle kanuni bir engel bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nu gereğince bankacılık için alınması gerekli izinlerin de alınmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Ticaret Sicil Müdürlüğü işleminin iptali istemine ilişkindir

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 5411 sayılı Kanun'un 6 ncı ve 150 nci maddeleri

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 87 nci maddesi

4. 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.