İstirdat | Çek istirdatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2012/16493 E. 2012/19274 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek istirdadı↗ faktoring sözleşmesi↗ yazılı delille ispat↗ faktoring↗ tahsilat makbuzu↗ finansal kiralama↗ yetkili hamil↗ çek iptali↗ eş rızası↗ ciro↗ hamil↗ istirdat↗ fatura↗ çek↗ ibraz↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin yetkili hamilinin davacı olduğu ve davalının kötü niyetli olduğu hususlarının davacı tarafından yeterli ve inandırıcı yazılı delille ispat edilemediği, bu durumda çekin yetkili hamilinin davalı taraf olduğunun anlaşıldığı, neticeten sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.
Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup davacı, dava konusu çeki dava dışı Algül Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti'nden ciro yoluyla aldığını, ardından çekin rızası dışında elinden çıktığını, açılan çek iptali davasında çekin davalı elinde olduğunun anlaşıldığını bildirmiş ve çeki üzerinde cirosu bulunan Algül Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti'nden aldığına dair tahsilat makbuzu ibraz etmiştir.
Davalı, dava konusu çekin Akın Gıda Temizlik Kimya Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti'nden faktoring sözleşmesine istinaden alındığını ve yetkili hamil olduğunu savunmuştur. Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 22/2 maddesi uyarınca, “Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.” Bu hüküm gereğince davalı, ciro edenin çeki bir ticari ilişkiye dayalı olarak aldığını tevşik eden belgelere dayalı olarak çeki devralmalıdır. Bu durumda mahkemece davacının ibraz ettiği tahsilat makbuzu ve anılan mevzuat hükümleri gözetilerek davalı Faktoring şirketinin yetkili hamil olup olmadığının değerlendirilip tartışılması gerekirken bu hususlarda hiçbir değerlendirme yapılmaksızın yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacılar yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2009/14128 E. 2011/6549 K.
Ortak:çek istirdadı · faktoring · istirdat · fatura · çek
İncelediğiniz karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup davacı, dava konusu çeki dava dışı Algül Yapı Malz.
Şti'nden «ciro» yoluyla aldığını, ardından çekin «rızası» dışında elinden çıktığını, açılan «çek iptali» davasında çekin davalı elinde olduğunun anlaşıldığını bildirmiş ve çeki üzerinde cirosu bulunan Algül Yapı Malz.
Şti'nden «faktoring sözleşmesine» istinaden alındığını ve «yetkili hamil» olduğunu savunmuştur.
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde, müvekkiline ait işyerinde meydana gelen «hırsızlık» sonucunda 250 adet çekin çalındığı ve bu çeklerden iki adedinin davalı «faktoring» şirketinde bulunduğu bildirilerek işbu dava açılmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalının davaya konu olan çekleri «kötüniyetle iktisap» ettiği veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğu yönünde yeterli ve inandırıcı delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 22/2 maddesi uyarınca, “Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş «fatura» veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak al …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · hırsızlık · kötüniyet
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde, müvekkiline ait işyerinde meydana gelen «hırsızlık» sonucunda 250 adet çekin çalındığı ve bu çeklerden iki adedinin davalı «faktoring» şirketinde bulunduğu bildirilerek işbu dava açılmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalının davaya konu olan çekleri «kötüniyetle iktisap» ettiği veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğu yönünde yeterli ve inandırıcı delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 22/2 maddesi uyarınca, “Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş «fatura» veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak al …
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, davalının davaya konu çekleri «kötüniyetle iktisap» ettiği veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğu yönünde yeterli ve inandırıcı delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/3611 E. 2015/1620 K.
Ortak:faktoring · hamil · istirdat · fatura
İncelediğiniz karardaŞti'nden «faktoring sözleşmesine» istinaden alındığını ve «yetkili hamil» olduğunu savunmuştur.
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «yetkili hamilinin» davacı olduğu ve davalının kötü niyetli olduğu hususlarının davacı tarafından yeterli ve inandırıcı «yazılı delille ispat» edilemediği, bu durumda çekin yetkili hamilinin davalı taraf olduğunun anlaşıldığı, neticeten sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup davacı, dava konusu çeki dava dışı Algül Yapı Malz.
Benzer bu karardaDava, kambiyo senedinden kaynaklanan «istirdat» istemine ilişkin olup, mahkemece davaya konu çeklerin «faktoring» şirketi tarafından usulüne uygun olarak «teslim» alındığı, «menfi tespit» davasındaki tahsil hükmüne ilişkin olarak dava dışı şirkete müracaat edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çeki teslim alan ve tahsil eden davalıdan talepte bulunulamayacağı, davalının «kötüniyetli hamil» olduğuna dair delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davaya konu çeklerin «faktoring» şirketi tarafından usulüne uygun olarak «teslim» alındığı, «menfi tespit» davasındaki tahsil hükmüne ilişkin olarak dava dışı şirkete müracaat edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çekleri teslim alan ve tahsil eden davalıdan talepte bulunulamayacağı, davalının «kötüniyetli hamil» olduğuna ve borçlu olmadığını bildiği halde tahsil yoluna gittiğine dair delil olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22/2. maddesi uyarınca «faktoring» şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak «fatura» veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli hamil · temel ilişki · i̇i̇k 167 · menfi tespit davası · tespit davası · def'i · temlik · kötüniyet
Benzer bu karardaOysa, davaya konu olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca, davacı «temlik» edene karşı haiz olduğu bütün «def»' ileri ve itirazları 818 Sayılı BK'nun «167»/1. maddesi gereğince temellük edene («faktoring» şirketine) karşı ileri sürme hakkına sahiptir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davaya konu çeklerin «faktoring» şirketi tarafından usulüne uygun olarak «teslim» alındığı, «menfi tespit» davasındaki tahsil hükmüne ilişkin olarak dava dışı şirkete müracaat edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çekleri teslim alan ve tahsil eden davalıdan talepte bulunulamayacağı, davalının «kötüniyetli hamil» olduğuna ve borçlu olmadığını bildiği halde tahsil yoluna gittiğine dair delil olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan «istirdat» istemine ilişkin olup, mahkemece davaya konu çeklerin «faktoring» şirketi tarafından usulüne uygun olarak «teslim» alındığı, «menfi tespit» davasındaki tahsil hükmüne ilişkin olarak dava dışı şirkete müracaat edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çeki teslim alan ve tahsil eden davalıdan talepte bulunulamayacağı, davalının «kötüniyetli hamil» olduğuna dair delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Nitekim, somut olayda da davacı tarafından açılmış «menfi tespit davası» ile çeklerin akaryakıt alımı için avans olarak verildiği, karşılığında yakıt verilmemesi nedeniyle karşılıksız kaldığı belirlenmiş olup, bu durumda mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca davanın kabulüne karar vermek gerekirken, yanılgılı değerlendirmelerle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2012/16493 E. , 2012/19274 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ SULH HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada Kartal 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 13/04/2010 tarih ve 2006/1655-2010/472 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacıya ait Türkiye İş Bankası Samandıra Şubesi'nin 679 nolu hesabından Algül Yapı Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 20.06.2006 keşide tarihli, 2.500,00 TL bedelli, 2000069 nolu çekin davacının çalışanı ...’in aracından 07.03.2006 tarihinde çalındığını, aynı gün Bostancı polis merkezine müracaat edildiğini, keşideci aranıp çekin çalındığının bildirildiğini, keşidecinin de çekin durumu bankaya bildirdiğini, çekin zayii nedeniyle Kartal 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2006/780 E sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, davalının o davaya müdahale ederek çek aslını ibraz ettiğini, davacının çekin asıl hamili olduğunu, çekin davalı elinde olmasının davalının yetkili hamil olduğunu göstermeyeceğini belirterek dava konusu çekin davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, dava konusu edilen ve davalıda bulunan çekin keşidecisinin Devran Boya Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, davacının ise keşideciyi Algül Yapı Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak bildirdiğini, TTK 702. madde gereğince davacının çekte yetkili hamil olmadığını, ciro silsilesinde de adı bulunmadığını, davalının yetkili hamil olduğu iş bu çekin gerekli araştırmalar yapılarak müşteri Akın Gıda Temizlik Kimya Kozmetik San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 02.03.2006 tarihinde yapılan factoring sözleşmesine istinaden alındığını, davacının iddialarını yazılı delille ispatlaması gerektiğini, çekin hırsızlık neticesi elinden çıktığını ispat edemediğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin yetkili hamilinin davacı olduğu ve davalının kötü niyetli olduğu hususlarının davacı tarafından yeterli ve inandırıcı yazılı delille ispat edilemediği, bu durumda çekin yetkili hamilinin davalı taraf olduğunun anlaşıldığı, neticeten sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.
Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup davacı, dava konusu çeki dava dışı Algül Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti'nden ciro yoluyla aldığını, ardından çekin rızası dışında elinden çıktığını, açılan çek iptali davasında çekin davalı elinde olduğunun anlaşıldığını bildirmiş ve çeki üzerinde cirosu bulunan Algül Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti'nden aldığına dair tahsilat makbuzu ibraz etmiştir.
Davalı, dava konusu çekin Akın Gıda Temizlik Kimya Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti'nden faktoring sözleşmesine istinaden alındığını ve yetkili hamil olduğunu savunmuştur. Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 22/2 maddesi uyarınca, “Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.” Bu hüküm gereğince davalı, ciro edenin çeki bir ticari ilişkiye dayalı olarak aldığını tevşik eden belgelere dayalı olarak çeki devralmalıdır.
Bu durumda mahkemece davacının ibraz ettiği tahsilat makbuzu ve anılan mevzuat hükümleri gözetilerek davalı Faktoring şirketinin yetkili hamil olup olmadığının değerlendirilip tartışılması gerekirken bu hususlarda hiçbir değerlendirme yapılmaksızın yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacılar yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacılar yararına BOZULMASINA,ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 27.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1065725600 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz