Haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi | Faydalı model hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2023/1731 E.  ,  2024/4260 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2021/190 Esas, 2022/282 Karar

HÜKÜM

Asıl dava kısmen kabul, karşı dava karar verilmesine yer olmadığına

Taraflar arasındaki faydalı model belgesine tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece asıl davada davanın kısmen kabulüne, karşı davada ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak ... vekili tarafından duruşmasız olarak ... vekili temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 21.05.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı-karşı davalı Avukat ... ile davalı-karşı davacı vekili ... vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl davada dava dilekçesinde; müvekkilinin 1999 yılından beri morg üniteleri, kadavra ekipmanları alanında faaliyet gösterdiğini, 2009/0003 nolu “... Ünitesi” isimli faydalı model belgesi bulunduğunu, davalı ... Ltd. Şti.'nin ürettiği, diğer davalının satışını yaptığı morg ünitesinin faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüz ettiğini, aynı zamanda haksız rekabete neden olduğunu ileri sürerek, faydalı modele tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, menini, hükmün ilanını talep etmiştir.

2.Davacılar vekili karşı davada dava dilekçesinde; 2009/0003 nolu fayda model belgesine konu ürünün yenilik vasfının bulunmadığını ileri sürerek faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar vekilleri asıl davada cevap dilekçelerinde; müvekkillerinin eylemlerinin tecavüz oluşturmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı vekili karşı davada cevap dilekçesinde; faydalı modelin yeni olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 28.01.2015 tarih ve 2011/111 E., ve 2015/11 K. sayılı kararı ile davacı/karşı davalının faydalı modelinin 13 adet isteminin bulunduğu, 1 ve 8 nolu istemlerin bağımsız, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 11, 12, 13 nolu olanların ise 1 nolu isteme bağımlı istemler olduğu, faydalı modelin 2, 4, 7, 9 nolu istemlerin yenilik vasfını taşıdığı, davalı/karşı davacıların morg ünitesinin davacının 2, 4, 7 ve 9 nolu istemlerine tecavüz ettiği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulüne, faydalı modelin 2, 4, 7, 9 nolu istemlerinde açıklanan haklara tecavüz ve haksız rekabet edildiğinin tespitine, menine, hükmün ilanına, karşı davanın kısmen kabulüne, faydalı modelin 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, 12, 13 istemleri yönünden hükümsüzlüğüne, 2, 4, 7, 9 nolu istemler yönünden talebin reddine karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. (Birinci) Bozma Kararı

Dairemizin 15.03.2016 tarih, 2015/6216 E., 2016/2834 K. sayılı kararıyla davacı/karşı davalı vekilinin asıl ve karşı davaya yönelik tüm temyiz itirazlarının reddine, faydalı model belgesinin 2, 4, 7, 9 nolu istemlerinin, 551 sayılı KHK hükümleri gereğince, korunması gerekip gerekmediği konusunda yeterli incelemeye dayanmayan bilirkişi raporuna göre karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 07.12.2016 tarih ve 2016/196 E., ve 2016/434 K. sayılı kararı ile dava konusu faydalı modelin yenilik ve tescil edilebilirlik koşulunu taşıdığı tespit edilen 2, 4, 7 ve 9 no.lu istemlerindeki unsurların teknik etki ortaya çıkardığı ve basit çözüm sağladığı, bu nedenle söz konusu istemlerin küçük/faydalı buluş vasfına sahip olacak nitelikte bir yeniliği içerdiği gerekçesiyle karşı davanın kısmen kabulüne, davacı-karşı davalıya ait 2009/3 sayılı faydalı model belgesinin 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, 12 ve 13. istemler yönünden hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, 2,4,7,9 sayılı istemler yönünden davanın reddine, asıl davanın kısmen kabulüne, davalıların üretim ve satışını gerçekleştirdiği morg ünitesi ürününün davacının hukuki varlığını sürdüren 2009/3 sayılı faydalı model belgesinin 2, 4, 7, 9 sayılı istemlerinde açıklanan faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet yarattığının tespitine, faydalı model belgesinden doğan haklara yönelik tecavüz ve haksız rekabetin men ve önlenmesi ile durdurulmasına, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, FMB'nin anılan istemlerinden doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen ve ticaret mevkiine çıkarılan ürünler ile bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulmasına, el konulan ürünlerin ve araçların tecavüz oluşturan şekillerinin değiştirilmesine ve eğer tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhasına, kararın kesinleşmesinden sonra özetinin ilanına, sair istemler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davalılar-karşı davacılar ... San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili ve ... Servis Tıb. Malz. İt. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz etmiştir.

D. Onama Kararı

Dairemizin 10.01.2019 tarih, 2017/1335 E., ve 2019/238 K. sayılı kararıyla Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir. Dairemiz onama ilamına karşı davalılar-karşı davacılar ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

E. Karar Düzeltme Kararı

Dairemizin 15.04.2021 tarih, 2019/1432 E., 2021/3687 K. sayılı kararıyla bozma sonrası alınan bilirkişi raporunda uyuşmazlık kapsamında kalan 2, 4, 7 ve 9 no’lu istemlerin küçük buluş niteliğinde yenilik unsuru içerdiği ifade edilmiş ise de, 2 no’lu istemde bahsi geçen poliüretan malzemenin tekniğin bilinen durumuna göre daha önce yalıtım malzemesi olarak kullanılıp kullanılmadığı, 4 no’lu istemde yer alan kayar ruloların morg ünitelerinde veya aynı mahiyette çekmecelerde kullanılıp kullanılmadığı, 7 no’lu istem yönünden kapı ile panel arasında daha önceki teknikte sızdırmazlığın ne şekilde sağlandığı ve dava konusu 7 no’lu istemde sızdırmazlığın ne şekilde sağlandığı ve küçük buluşun varlığını tespit bağlamında 7 no’lu istemde tarifnamede sızdırmazlığın hangi mekanizma ve/veya malzeme kullanılarak sağlandığı hususunda açıklık ilkesine uyulup uyulmadığı, 9 no’lu istemde geçen ünite içerisinde fan ve lamba, ünite dışında fan motoru yönünden de, kapalı ünitelerde ve morglarda fan kullanımının daha önceki teknikte olup olmadığı ve sağlanan unsurların işlevinin ne olduğu ve hangi teknik ilerlemelerin sağlandığı hususlarında bilirkişi raporuna hiçbir bilginin yer almadığı ve soyut bir şekilde dava konusu istemlerdeki buluşların yeni olduğunun ifade edildiği, bu haliyle bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı, davalı tarafça, davaya konu morg ünitesinin daha önce Konya Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne satıldığı ve kurulduğu ileri sürülmüş olup, bu hususta Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Başkanlığı'ndan gelen 19.03.2012 tarihli cevabi yazı da davalı tarafça satıldığı ve kurulduğu öne sürülen morg ünitesinin özelliklerinden bahsedilmiş olmakla, dosyanın içlerinde sektör bilirkişisinin de bulunduğu üç kişilik bir heyete tevdiinin sağlanarak, söz konusu morg ünitesinde gerektiğinde keşif yapılması veya yerinde inceleme yetkisi verilerek ve 19.03.2012 tarihli yazı da değerlendirilerek, bahsi geçen morg ünitesinin hangi tarihte kurulduğu, davaya konu 2, 4, 7 ve 9 no’lu istemlerin bu ünitede yer alıp almadığı hususları ile ayrıca 1 no’lu bentte yer alan hususlarda denetime ve hükme elverişli rapor alınarak hüküm kurulması gerekirken, bozmaya uyulduğu söylendiği halde bozmanın gerekleri yerine getirilmeksizin ve davalı/k.davacı tarafın rapora ciddi itirazları değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisinin doğru olmadığı gerekçesi ile Dairemizin 10.01.2019 tarih ve 2017/1335 E., 2019/238 K.

sayılı onama ilamının kaldırılarak, hükmün davalı-karşı davacılar yararına bozulmasına karar verilmiştir.

F. Mahkemece (İkinci) Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Anatomi Ana Bilim Dalı Başkanlığında yer alan morg ünitesinin 2008 yılında kurulmuş olabileceği kanaatini oluşturduğu, ancak ünitenin hangi tarihte kurulduğuna ilişkin kesin bir tespit yapılmasının teknik olarak mümkün olmadığı; 2009/00003 numaralı faydalı modelin 2,4,7,9 numaralı istemlerinin yerinde incelemesi gerçekleştirilen morg ünitesi ile karşılaştırıldığında yeni olduğu; karşı dava bakımından, usul ve yasaya uygun bilirkişi raporuna göre faydalı modelin 2,4,7,9 nolu istemlerin dışındaki istemler için hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiği ancak faydalı modelin koruma süresi yargılama esnasında sona erdiğinden bilirkişi raporları doğrultusunda karşı davanın konusuz kalması nedeniyle hükümsüzlük konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, dava tarihi itibariyle 2,4,7,9 nolu istemlerin dışındaki istemler yönünden hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiği ancak karar tarihi itibariyle faydalı modelin koruma süresinin dolduğu, asıl dava yönünden tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile ilgili dava tarihi itibariyle karar verilmesi gerektiği ve dava açılmasında davacının hukuki yararı bulunduğu, ancak dava devam ederken faydalı modelin koruma süresinin dolması dikkate alındığında davacının men, ref ve diğer taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile asıl davada davanın kısmen kabulüne, karşıda davada ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalılar-karşı davada davacılar vekilleri ayrı ayrı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı-karşı davacı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili vekili temyiz dilekçesinde özetle; karşı davada konusuz kalma sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin hatalı olduğunu, bozma kapsamı dışında kalan kısımların kesinleştiğini, patentin hükümsüzlüğünün koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava edilebileceğini, asıl dava yönünden ise bozmaya uygun karar verilmediğini, 19.03.2012, 13.11.2021 ve 14.01.2022 tarihli yazı içeriklerinin dikkate alınmadığını, keşif sonrası hazırlanan bilirkişi raporunun ciddi çelişkiler içerdiğini, morg ünitesinin 2008 yılında kuruduğunu tevsik eden faturalar bulunduğunu, raporda 1 nolu isteme dayalı inceleme yapılmış ise de bu istemin daha önceki karar ile hükümsüz kılındığını, modülerliğin daha önceki karar ile çelişir şekilde algılandığını, morg ünitesi ve bazı unsurları üzerinde 2007-2008 tarihlerinin yer aldığını i gerekçeli kararda dahi bu hususa yer verildiğini, sonrasında varsayımsal yorum yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı-karşı davacı ... Servis Tıb. Malz. İt. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilamı hilafına inceleme yapıldığını, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın zımnen davanın reddi anlamı taşıdığını, faydalı model belgesinde belirtilen istemlerin yeni olmadığını, 1 nolu istem hükümsüz kılınmasına rağmen referans alınarak inceleme yapıldığını, müzekkere cevabının dikkate alınmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava; faydalı modele tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men’i ve hükmün ilanı istemlerine, karşı dava ise; faydalı modelin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl davada davalılar-karşı davada davacılar vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl davada davalılar-karşı davada davacılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılar-karşı davacılardan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalılar-karşı davacılara ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.