Parsiyel taşımada delil eksikliği nedeniyle kararın kaldırılıp gönderilmesi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/1051

KARAR NO 2025/1229

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 24/09/2024

NUMARASI 2023/114 Esas - 2024/614 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ 17/02/2023

İSTİNAF KARAR TARİHİ 18/07/2025

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Müvekkili şirketin ,01.07.2021 -2022 tarihleri arasında geçerli nakliyat sigorta poliçesi emtea-kamyon poliçesi sigortalı ...AŞ nin Almanya'da mukim satıcıdan toplam 18 .../22.500 kg/net/ 23.490 kg/brüt gliserol emtiası satın aldığını,emtiaların 23.05.2022 tarihinde gönderici firmanın Hollanda'da bulunan tesislerinden davalı sorumluluğunda ... plakalı araca parsiyel olarak yüklenerek İzmir'e sevk edildiğini, İzmirde gümrük işlemlerinin 09.06.2022 tarihinde tamamlanarak emtianın aynı gün ...-... plakalı araca aktarılarak sigortalı tesislerine sevk edildiğini, aynı gün içinde sigortalının fabrikasına ulaşan dahili nakliye aracının kapakları açılarak yapılan kontrolünde 1 adet tankın delinmesi neticesinde emtianın bir kısmının döküldüğü ve bu nedenle tankın yatık vaziyette getirildiğinin tespit edildiği, hasar tespit tutanağı düzenlendiğini, ekspertiz çalışmasında 308 kg emtianın aktığı, geriye kalan 942 kg emtianın ise kontamine olması nedeniyle üretimde kullanılamayacağı bilgisi alındığını,hasarın 2.347,25 EUR olduğunu, sigorta tazminatının 01/08/2022 tarihinde sigortalıya ödendiğini, yapılan ödemeden %10 poliçe ilave bedeli düşülerek 2.133,87 EUR tazminat için TTKnın1472 madde hükümleri gereğince sigortalının haklarına halef olunduğunu ödemenin rücusu için, İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyada başlatılan takibe davalı tarafından itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının öncelikle, emtia üzerindeki menfaatini ve aktif husumet ehliyetini ispatlaması gerektiğini,zararın müvekkili şirkete ihbar edilmediğini, taşımacının sorumluluğunun ortadan kaldıran özel hallerin düzenlendiği CMR 17/4-c maddesinde yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması, taşınması, yüklenmesi, yığılması veya boşaltılmasından kaynaklanan hasarlar nedeniyle taşımacının sorumlu tutulamayacağı açıkça hüküm altına alındığını, gönderenin sorumluluğunda olan ambalajlama, yükleme, boşaltma ve istifleme işlemindeki eksiklik nedeniyle meydana gelen hasar için müvekkili şirkete sorumluluk atfının Konvansiyona aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; uyuşmazlık konusu taşımanın CMR Konvansiyonu kapsamında yapıldığı,hasar notu düşülmediğinden ürünlerin taşıyıcıya tam ve sağlam teslim edildiği, hasarın yükleme, istifleme ve araç içi sabitleme işlemleri sırasında kaba bir cismin tankı delmesi sonucu oluştuğu, taşımanın parsiyel yapıldığı, parsiyel taşımada yükleme, istifleme ve araç içi sabitleme işlerinin taşıyıcıya ait olduğu, CMRnin 17/1 ve 17/4 ile sayılan sebepler ve bunların zarar oluşumunda katkısı bakımından ortak eylem veya karşılıklı fiiller olmadığından 17/5 madde kapsamında müterafik kusur değerlendirmesi yapılamayacağı,ihbarın süresinde yapıldığı, davalı taşıyıcının "taşıyıcının sınırlı sorumluluk" ilkesinden yararlanabileceği, davacının takip tarihi itibariyle alacağının 2.133,87 EUR olarak hesaplandığı,sorumluluk üst sınırının 14.019,14 EUR olduğu , davalının takipten önce temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle 2.133,87- EURO alacak bakımından itirazın iptaline, 3095 sayılı Kanun madde 4/a uyarınca yıllık %3,50 oranında ve değişen oranlarda faiz uygulanmasına ,alacak likit olduğundan takip tarihindeki kurdan hesaplanan %20 oranda icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline,fazla istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili;emtianın tamamen göndericinin kontrolünde yüklenip, istiflenmiş, elleçlenmiş ve boşaltılmış olduğu,müvekkil şirkete kusur atfı mümkün olmadığını ,CMR nin 17/4-c maddesinde yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması, taşınması, yüklenmesi, yığılması, aktarılması veya boşaltılmasından kaynaklanan hasarlar nedeniyle taşımacının sorumlu tutulamayacağı açıkça düzenlendiğini emtianın uygunsuz ambalajlama ile taşınması hali, taşıyanın önleyemeyeceği bir hal olduğunu, hasar, tamamen taşıyan tarafından önlenemeyecek nedenlerden ve taşıtanın yükümlülüklerine aykırı davranmasından kaynaklı olarak meydana geldiğinden halefiyet koşullarının oluşmadığını ,bir an için müvekkilin sorumlu olduğu düşünülse dahi bu halde, davacı göndericinin (yükleme işini gerçekleştiren) ile davalı taşıyıcılar arasında müterafık kusurun tespit edilmesi gerektiğini , en fazla %25 oranda sorumlu olabileceğini,zararın gerçek bedelinin belirlenmesi gerektiğini sovtaj hesaplaması yapılmadığını , müvekkil şirket lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafça nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında hasarlanması nedeniyle, davacı tarafça sigortalıya ödenen tazminatın davalı taşıyıcıdan rücuen tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Taşımanın güzergahı itibariyle davaya CMR hükümleri uygulanacaktır..Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konusunda TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; Sigortacı; ancak, sigortalının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Sigortalının satın aldığı gliserol emtiasının Hollanda'dan Türkiye'ye kara yolu ile taşınması işinin davalı tarafından üstlenildiği, emtianın sigortalıya tesliminde 1 kap(tank) emtianın hasarlı olduğuna ilişkin sürücünün imzası bulunan 09.06.2022 tarihli hasar tutanağı düzenlendiği, davacı tarafından yaptırılan ekspertiz raporunda;

parsiyel taşıma yapıldığı,nakliye süreci içinde ... numaralı tankın yükleme veya aktarma elleçlemeleri esnasında fortklift bıçağı ve benzeri sert bir cisimle delinmek suretiyle içindeki emtianın 308 kg'ın dökülerek zayi olduğu kalanın kontamine olması nedeniyle hasar oluştuğu ,hasar bedelinin 2.133,87-euro olduğu poliçe şartları gereği ,%10 ilave bedel ile birlikte ,2.347 euro zararın davacı tarafından 01.08.2022 tarihinde sigortalıya ödendiği anlaşılmaktadır. CMR Konvansiyonunun 17/1. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen sürede uğranılan ziya, gecikme ve hasardan sorumludur. CMR'nin 17/2 maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz.

Yine CMR'nin 30. maddesi gereğince, hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında,görülmediği hallerde teslimden itibaren yedi gün içinde ziya veya hasarın taşıyıcıya ihbar edilmemesi halinde, taşıyıcının emtiayı sağlam olarak teslim ettiği hususunda karine oluşacaktır.Teslim anında davalı taşıyıcının temsilcisi sürücünün imzaladığı tutanak ile hasar tespit edildiğinden hasar ihbarı yapılmış sayılacaktır. CMR'nin 17/2 maddesinde yazılı hallerde taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı öngörülmekle birlikte, ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi bulunmaktadır.Bu hallerde de, CMR'nin 8,9. madde hükümleri gereği gözlem ve nezaret etme yükümlülüğü devam etmektedir.

Parsiyel taşımalarda ise ; bilirkişi kök ve ek raporunda belirtildiği üzere ; parsiyel yöntemle taşınacak emtianın taşıma aracına ilk yüklemesi dava dışı gönderici tarafından yapılmış olsa dahi aynı araca birden fazla göndericinin ürünleri yüklenmektedir.Bu nedenle taşınacak emtiayı taşıma aracının dava dışı göndericiden alıp çıkmasından sonra taşıma aracına diğer göndericiler veya taşıma şirketinin deposunda farklı emtialar yüklenmektedir.Diğer göndericiler veya taşıma şirketinin deposunda kendi personeli tarafından aynı araçta taşınacak diğer emtialar taşıma aracına yüklemesi yapılırken araçta bulunan emtianın yerleri değiştirilebilir veya bu yüklemeler sırasında taşıma aracında bulunan emtialara yükleme araçları(forklift gibi )temas edebilir, araca önceden yüklenen emtialara zarar verebilir.Bu halde yükleme ,araç içi istifleme,sabitleme görevi taşıyıcıya aittir.Zarar oluşumuna katkısı bakımından ortak eylem veya karşılıklı fiiller emtiaya etki edecek taşıyıcıdan başka süje olmadığından müterafik kusur değerlendirilmesi yapılamamaktadır.Yazıldığı üzere taşımanın komple veya parsiyel yapılması taşımacının sorumluluğuna etki etmektedir.Taşımanın parsiyel taşıma olduğu eksper raporunda yazılıdır.Dosyada ;

yük miktarının komple taşıma olabilecek miktarda (23.490-kg olduğu ) , navlun bedelinin rayice göre düşük olmasının parsiyel taşıma olduğunu işaret ettiği bilirkişi raporunda belirtilmiştir.İtiraz üzerine alınan bilirkişi kurulu ek raporunda "dava dosyasında bulunan evraklardan taşımanın komple veya parsiyel taşımacılık olup olmadığının tesbit edilemediği ,taşımayı gereçekleştiren ... plakalı aracın 09.06.2022 tarihinde yükle aracın giriş yaptığı Pendik Gümrük Müdürlüğü'nden sorularak tesbit edilmesi gerektiği belirtilmiş ,davalı vekilinin bu yolda ki talebine rağmen sorulmadan taşımanın parsiyel taşıma olduğu ihtimaline dayalı hazırlanan rapor ve ek rapora göre karar verilmesi doğru olmamıştır.Ayrıca uzmanlık alanlarında olmadığından sovtaj değerlendirmesi yapamadıkları belirtilmesine rağmen kalan emtianın sterilize edilip kullanılma imkanı olup olmadığı,sovtajın araştırılmaması da doğru görülmemiştir.Hesaplanan sorumluluk üst limiti gerçek zarar miktarını aştığından davalı vekilinin sınırlı sorumluluk , kötüniyet tazminatı talebine,nakliyat hasarlarını teminat altına alan geçerli bir poliçeye göre ödeme yapıldığından halefiyete,değer tesbitine ilişkin istinaf nedenleri yerinde değildir.Talep olunan alacak likit olmadığı halde davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesi ,CMR nin 27 madde hükmüne göre yabancı para alacağına ilişkin taleplerde %5 oran geçmemek üzere faiz işletilebileceği halde sınır koymadan 3095 sayılı kanun gereği faiz işletilmesine karar verilmesi istinaf edilmediğinden kaldırma sebebi yapılmamıştır.

Açıklanan nedenlerle hükme tesir edecek derece delillerin toplanıp değerlendirilmediği sonucuna varıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılmasına,dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 13 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/09/2024 Tarih 2023/114 Esas 2024/614 Karar sayılı kararın HMK 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 732,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 18/07/2025