Tam ıslah

… içerisinde Ar-Ge Teknoloji Müdürlüğünde kimya mühendisi olarak görev yaptığını, Petlas'ın Ar-Ge ve Teknoloji biriminde 133 personel çalıştığını, bunlardan 12'si ile «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığını, yani davalının kritik bir görevinin bulunduğunu, davalının yaptığı işin niteliği gereği davalı ile müvekkili arasında sır saklama ve rekabet yasağı ile eğitim giderleri sözleşmesi düzenlendiğini, davalının bu sözleşmeye aykırı davranarak işten ayrıldıktan sonra hemen müvekkil şirket ile aynı sektörde faaliyet gösteren başka bir firmada çalışmaya başladığını, bunun üzerine müvekkili tarafından çekilen «ihtarname» ile davalıdan sözleşmede kararlaştırılan «cezai şartın» ödenmesinin istenildiğini, buna rağmen davalının rakip firmada çalışmaya devam ettiğini ileri sürerek, rekabet yasağı sözleşmesine aykırı davranış nedeni ile «haksız rekabet» eyleminin tespitine ve men'ine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığı, davalının davacıya ait işyerinde 25.01.1999 ile 17.02.2017 tarihleri arasında şef olarak çalıştığı, kendi isteği ile işinden ayrılarak 15.03.2017 tarihi itibariyle dava dışı şirkette çalışmaya başladığı, sözleşmedeki yer ve zaman sınırlandırmasının yasaya uygun olduğu, ayrıca şirketlerin yaptığı faaliyet, davalının davacı şirketteki görev süresi ve unvanları dikkate alındığında sözleşmedeki konu bakımından sınırlamanın da uygun bulunduğu, dolayısıyla taraflar arasındaki dava konusu sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 444 üncü ve 445 inci maddelerine göre geçerli olduğu, davalının bu sözleşmeye aykırı olarak dava dışı şirkette çalıştığı ve bu şekilde «sözleşmeyi ihlal» ettiği, sözleşmede «cezai şartı» talep koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 110.400,00 TL ceza şartın 22.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, işçi ile işveren arasında düzenlenen «rekabet yasağı sözleşmesinin ihlal» edildiği iddiasına dayalı olarak «cezai şart» istemine ilişkindir.

Dava, «rekabet yasağının» ihlali nedeniyle «cezai şart» alacağının tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece, davacının uğradığı zararı kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

2.Ayrıca, taraflar arasındaki «rekabet yasağı sözleşmesinde» iş akdinin sona ermesinden sonrası için rekabet yasağının düzenlenmiş olması nedeniyle, iş akdinin sona erdiği 17.09.2014 tarihi itibariyle uyuşmazlıkta 6098 sayılı TBK'nin 445. maddesi tatbik edilecektir.

TBK'nin 445/1 fıkrasında «rekabet yasağı» «kaydı» içeren sözleşmelerde yer, zaman ve işin türü bakımından sınırlama öngörüldüğü gibi, aynı maddenin ikinci fıkrasında da mahkemece aşırı nitelikteki rekabet yasağı hükümlerinin kapsamı veya süresi bakımından sınırlandırılabileceği düzenlenmiştir.

TBK'nin 445/1 fıkrasında «rekabet yasağı» «kaydı» içeren sözleşmelerde yer, zaman ve işin türü bakımından sınırlama öngörüldüğü gibi, aynı maddenin ikinci fıkrasında da mahkemece aşırı nitelikteki rekabet yasağı hükümlerinin kapsamı veya süresi bakımından sınırlandırılabileceği düzenlenmiştir.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde «rekabet yasağının», işçinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağının belirlendiği, hükmün ikinci fıkrasında ise hâkimin, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasındaki 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesinde» davalı işçi için iki yıl süre ile İç Anadolu, Marmara ve Ege Bölgesinde bulunan iller yönünden rekabet yasağı öngörüldüğü, taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin hükmün, 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde belirtilen süre sınırlamasına uygun olmasına rağmen yer bakımından, özellikle davalının çalıştığı lastik üretim sektörünün neredeyse tamamının faaliyet gösterdiği İç Anadolu, Ege ve Marmara bölgelerini kapsaması karşısında, aşırı olduğunun değerlendirildiği, hakimin aşırı nitelikteki rekabet yasağı sözleşmesini sınırlama yetkisi olup, bu kapsamda davalının davacı şirketteki görevinin niteliği, satış ve pazarlama alanında değil, üretim kısmında çalışması, işverenin üstlendiği karşı edim gibi hususlar değerlendirildiğinde, yer yönünden sözleşmenin sınırının, davalının, davacı şirket nezdinde çalıştığı il ile sınırlandırılmasının hakkaniyete uygun bulunduğu, aksinin kabulü halinde davacının Anayasa ile güvence altına alınan çalışma hakkının ihlali sonucunun doğacağı, davalının davacı şirketten ayrıldıktan sonra 2 yıl geçmeden davacı şirketle aynı alanda faaliyet gösteren ve davacı şirkette çalıştığı pozisyona benzer pozisyonda çalışmaya başladığı tespit edilmiş ise de davalının, davacının Kırşehir ilinde bulunan iş yerinde çalıştığı, ayrılarak işe başladığı yerin ise Kaynaşlı/Düzce olduğu, bu itibarla 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinin ikinci fıkrasında verilen «yetki» doğrultusunda yer yönünden kapsamı belirlenen rekabet yasağı sözleşmesinin davalı tarafından ihlal edilmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün «kaldırılmasına, yeniden» esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; «eda davası» açılabilecek hallerde «tespit davası» açılamayacağını, davacının ne tür bir zarar gördüğünü ve kendisine ait ne tür bir mesleki veya ticari «sırrın» kullanıldığını belirtmediğini, Petlas Lastik A.Ş.'nin piyasada hakim marka konumunda olduğunu, müvekkilinin çalışmaya başladığı şirketin ise çoğunlukla başka markaların kullandığı formüller/reçeteler dahilinde çalıştığını, davacı ile müvekkilinin sonradan çalışmaya başladığı şirketin piyasada rakip konumunda olmadıklarını, davacı işverenin önemli bir zarara uğradığını ispat etmesi gerektiğini, «rekabet yasağının» geçerliliği için hizmet ilişkisinin, işçiye «müşteri çevresi» veya «üretim sırları» ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı sağlaması ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelik …

Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; coğrafi açıdan, konu ve süre bakımından sınırlandırıldığını, işçinin «çalışma özgürlüğünün» engellenmediğini, davalının üç bölgede lastik üretimi alanında olmayan birçok işyerinde çalışabileceğini, kimya mühendisi olan davalının başka iş alanında çalışma imkanı bulunduğunu, kimya sektörü gibi bir sınırlama yapılmadığını, kısa süre sonra davalının aynı alanda işe başladığını, «rekabet yasağı sözleşmesinin ihlal» edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

TBK'nin 445/1 fıksarında bu tür sözleşmeler bakımından, yer ve zaman sınırlaması öngörüldüğü gibi, «rekabet yasağının» işçinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek şekilde sınırlayamayacağının düzenlendiği, yine aynı maddenin ikinci fıkrasında da mahkemece aşırı nitelikteki rekabet yasağı hükümlerinin kapsamı veya süresi bakımından, hakimin aşırı nitelikteki rekabet yasağını bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirerek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de hakkaniyete uygun biçimde gözönünde tutmak suretiyle sınırlandırabileceği düzenlenmiştir.

Bu durumda, mahkemece taraflar arasındaki «hizmet sözleşmenin» TBK'nın 445/2. maddesi çerçevesinde değerlendirilip, tartışılarak bir sonuca gidilmesi gerekirken, «rekabet yasağının» yer yönünden sınırlandırılmadığı, bu hususun da Anayasa'da öngörülen «çalışma özgürlüğü» ilkesine aykırılık taşıdığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Şirketi aleyhindeki davanın «husumetten» reddine, davalı işçinin ne tür bir ticari «sırra» vakıf olduğu, bunu ne şekilde üçüncü kişilerle paylaştığı ve davacı şirketin bundan nasıl zarar gördüğü ispatlanamadığı, davacının hakim pozisyonunu kullanarak imzalattığı sözleşmeye dayanarak tazminata hükmedilmesinin «hakkaniyete» aykırı olacağı gerekçesiyle davalı gerçek kişi yönündende esastan davanın reddine karar verilmiştir.

Şirketi aleyhindeki davanın «husumetten» reddine, davalı işçinin ne tür bir ticari «sırra» vakıf olduğu, bunu ne şekilde üçüncü kişilerle paylaştığı ve davacı şirketin bundan nasıl zarar gördüğü ispatlanamadığı, davacının hakim pozisyonunu kullanarak imzalattığı sözleşmeye dayanarak tazminata hükmedilmesinin «hakkaniyete» aykırı olacağı gerekçesiyle davalı gerçek kişi yönündende esastan davanın reddine karar verilmiştir.

2- Davacı vekilinin, davalı ... yönünden temyiz itirazlarının incelenmesine gelince, taraflar arasındaki «hizmet sözleşmesinde» iş akdinin sona ermesinden sonrası için «rekabet yasağının» düzenlenmiş olması nedeniyle, iş akdinin sona erdiği tarih itibariyle uyuşmazlıkta 6098 sayılı TBK'nin 445. maddesi tatbik edilecektir.

Bu durumda, mahkemece taraflar arasındaki «hizmet sözleşmenin» TBK'nın 445/2. maddesi çerçevesinde değerlendirilip, tartışılarak bir sonuca gidilmesi gerekirken, «rekabet yasağının» yer yönünden sınırlandırılmadığı, bu hususun da Anayasa'da öngörülen «çalışma özgürlüğü» ilkesine aykırılık taşıdığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde «rekabet yasağının», işçinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağının belirlendiği, hükmün ikinci fıkrasında ise hâkimin, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasındaki 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesinde» davalı işçi için iki yıl süre ile İç Anadolu, Marmara ve Ege Bölgesinde bulunan iller yönünden rekabet yasağı öngörüldüğü, taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin hükmün, 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde belirtilen süre sınırlamasına uygun olmasına rağmen yer bakımından, özellikle davalının çalıştığı lastik üretim sektörünün neredeyse tamamının faaliyet gösterdiği İç Anadolu, Ege ve Marmara bölgelerini kapsaması karşısında, aşırı olduğunun değerlendirildiği, hakimin aşırı nitelikteki rekabet yasağı sözleşmesini sınırlama yetkisi olup, bu kapsamda davalının davacı şirketteki görevinin niteliği, satış ve pazarlama alanında değil, üretim kısmında çalışması, işverenin üstlendiği karşı edim gibi hususlar değerlendirildiğinde, yer yönünden sözleşmenin sınırının, davalının, davacı şirket nezdinde çalıştığı il ile sınırlandırılmasının hakkaniyete uygun bulunduğu, aksinin kabulü halinde davacının Anayasa ile güvence altına alınan çalışma hakkının ihlali sonucunun doğacağı, davalının davacı şirketten ayrıldıktan sonra 2 yıl geçmeden davacı şirketle aynı alanda faaliyet gösteren ve davacı şirkette çalıştığı pozisyona benzer pozisyonda çalışmaya başladığı tespit edilmiş ise de davalının, davacının Kırşehir ilinde bulunan iş yerinde çalıştığı, ayrılarak işe başladığı yerin ise Kaynaşlı/Düzce olduğu, bu itibarla 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinin ikinci fıkrasında verilen «yetki» doğrultusunda yer yönünden kapsamı belirlenen rekabet yasağı sözleşmesinin davalı tarafından ihlal edilmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün «kaldırılmasına, yeniden» esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

… içerisinde Ar-Ge Teknoloji Müdürlüğünde kimya mühendisi olarak görev yaptığını, Petlas'ın Ar-Ge ve Teknoloji biriminde 133 personel çalıştığını, bunlardan 12'si ile «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığını, yani davalının kritik bir görevinin bulunduğunu, davalının yaptığı işin niteliği gereği davalı ile müvekkili arasında sır saklama ve rekabet yasağı ile eğitim giderleri sözleşmesi düzenlendiğini, davalının bu sözleşmeye aykırı davranarak işten ayrıldıktan sonra hemen müvekkil şirket ile aynı sektörde faaliyet gösteren başka bir firmada çalışmaya başladığını, bunun üzerine müvekkili tarafından çekilen «ihtarname» ile davalıdan sözleşmede kararlaştırılan «cezai şartın» ödenmesinin istenildiğini, buna rağmen davalının rakip firmada çalışmaya devam ettiğini ileri sürerek, rekabet yasağı sözleşmesine aykırı davranış nedeni ile «haksız rekabet» eyleminin tespitine ve men'ine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığı, davalının davacıya ait işyerinde 25.01.1999 ile 17.02.2017 tarihleri arasında şef olarak çalıştığı, kendi isteği ile işinden ayrılarak 15.03.2017 tarihi itibariyle dava dışı şirkette çalışmaya başladığı, sözleşmedeki yer ve zaman sınırlandırmasının yasaya uygun olduğu, ayrıca şirketlerin yaptığı faaliyet, davalının davacı şirketteki görev süresi ve unvanları dikkate alındığında sözleşmedeki konu bakımından sınırlamanın da uygun bulunduğu, dolayısıyla taraflar arasındaki dava konusu sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 444 üncü ve 445 inci maddelerine göre geçerli olduğu, davalının bu sözleşmeye aykırı olarak dava dışı şirkette çalıştığı ve bu şekilde «sözleşmeyi ihlal» ettiği, sözleşmede «cezai şartı» talep koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 110.400,00 TL ceza şartın 22.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Dava, «rekabet yasağı sözleşmesine aykırılığa» dayalı «cezai şartın» tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK’nın 445/2 fıkrasına göre de “Hâkim, aşırı nitelikteki «rekabet yasağını», bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de «hakkaniyete» uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” Bu hükümden ve konuya ilişkin diğer hükümlerden de anlaşılacağı üzere, 6098 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme ile 818 sayılı Kanundan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir «geçersizliğin» öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı ve süresi bakımı …

… lüğe girdiği sırada henüz herhangi bir hak doğurmamış fiil ve işlemlere, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır hükmünü haiz olup, her ne kadar taraflar arasındaki «rekabet yasağı» hükmünü içeren iş akdi 04.11.2010 başlangıç tarihli olsa da, sözleşmede ve «rekabet yasağı sözleşmesinde» iş akdinin sona ermesinden sonrası için rekabet yasağının düzenlenmiş olması nedeniyle, iş akdinin sona erdiği 21.09.2012 tarihi itibariyle somut uyuşmazlıkta 6098 …

… inde bulunduğu başka bir işveren emrinde çalışmayacağını, işvereni ile rekabet halinde bir iş kurmayacağını ve şirket kanalı ile iş yapıp menfaat temin etmeyeceğini «taahhüt» ettiği, bu taahhüdüne uymaması halinde sözleşmenin 17. maddesinde «son» brüt ücretinin 5 katı tutarında «cezai şart» ödeyeceğini taahhüt ettiği, ancak davalının «haksız rekabet» nedeniyle davacı şirketi maddi yönden zarara uğrattığı iddiasının davacı tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK'nın 444. maddesi uyarınca, «fiil ehliyetine» sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle, davacı tarafça dosya kapsamına «ibraz» edilen «deliller değerlendirilerek» «rekabet yasağı» düzenlemesinin geçerli olup olmadığı değerlendirilmeli ve şayet geçerli olduğuna kanaat getirildiği takdirde, davalının rekabet yasağına aykırı faaliyette bulunup …

Dava, «rekabet yasağı sözleşmesine aykırılığa» dayalı «cezai şartın» tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde «rekabet yasağının», işçinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağının belirlendiği, hükmün ikinci fıkrasında ise hâkimin, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasındaki 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesinde» davalı işçi için iki yıl süre ile İç Anadolu, Marmara ve Ege Bölgesinde bulunan iller yönünden rekabet yasağı öngörüldüğü, taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin hükmün, 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde belirtilen süre sınırlamasına uygun olmasına rağmen yer bakımından, özellikle davalının çalıştığı lastik üretim sektörünün neredeyse tamamının faaliyet gösterdiği İç Anadolu, Ege ve Marmara bölgelerini kapsaması karşısında, aşırı olduğunun değerlendirildiği, hakimin aşırı nitelikteki rekabet yasağı sözleşmesini sınırlama yetkisi olup, bu kapsamda davalının davacı şirketteki görevinin niteliği, satış ve pazarlama alanında değil, üretim kısmında çalışması, işverenin üstlendiği karşı edim gibi hususlar değerlendirildiğinde, yer yönünden sözleşmenin sınırının, davalının, davacı şirket nezdinde çalıştığı il ile sınırlandırılmasının hakkaniyete uygun bulunduğu, aksinin kabulü halinde davacının Anayasa ile güvence altına alınan çalışma hakkının ihlali sonucunun doğacağı, davalının davacı şirketten ayrıldıktan sonra 2 yıl geçmeden davacı şirketle aynı alanda faaliyet gösteren ve davacı şirkette çalıştığı pozisyona benzer pozisyonda çalışmaya başladığı tespit edilmiş ise de davalının, davacının Kırşehir ilinde bulunan iş yerinde çalıştığı, ayrılarak işe başladığı yerin ise Kaynaşlı/Düzce olduğu, bu itibarla 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinin ikinci fıkrasında verilen «yetki» doğrultusunda yer yönünden kapsamı belirlenen rekabet yasağı sözleşmesinin davalı tarafından ihlal edilmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün «kaldırılmasına, yeniden» esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

… içerisinde Ar-Ge Teknoloji Müdürlüğünde kimya mühendisi olarak görev yaptığını, Petlas'ın Ar-Ge ve Teknoloji biriminde 133 personel çalıştığını, bunlardan 12'si ile «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığını, yani davalının kritik bir görevinin bulunduğunu, davalının yaptığı işin niteliği gereği davalı ile müvekkili arasında sır saklama ve rekabet yasağı ile eğitim giderleri sözleşmesi düzenlendiğini, davalının bu sözleşmeye aykırı davranarak işten ayrıldıktan sonra hemen müvekkil şirket ile aynı sektörde faaliyet gösteren başka bir firmada çalışmaya başladığını, bunun üzerine müvekkili tarafından çekilen «ihtarname» ile davalıdan sözleşmede kararlaştırılan «cezai şartın» ödenmesinin istenildiğini, buna rağmen davalının rakip firmada çalışmaya devam ettiğini ileri sürerek, rekabet yasağı sözleşmesine aykırı davranış nedeni ile «haksız rekabet» eyleminin tespitine ve men'ine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığı, davalının davacıya ait işyerinde 25.01.1999 ile 17.02.2017 tarihleri arasında şef olarak çalıştığı, kendi isteği ile işinden ayrılarak 15.03.2017 tarihi itibariyle dava dışı şirkette çalışmaya başladığı, sözleşmedeki yer ve zaman sınırlandırmasının yasaya uygun olduğu, ayrıca şirketlerin yaptığı faaliyet, davalının davacı şirketteki görev süresi ve unvanları dikkate alındığında sözleşmedeki konu bakımından sınırlamanın da uygun bulunduğu, dolayısıyla taraflar arasındaki dava konusu sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 444 üncü ve 445 inci maddelerine göre geçerli olduğu, davalının bu sözleşmeye aykırı olarak dava dışı şirkette çalıştığı ve bu şekilde «sözleşmeyi ihlal» ettiği, sözleşmede «cezai şartı» talep koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 110.400,00 TL ceza şartın 22.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

1- Dava, «rekabet yasağı sözleşmesine aykırılığa» dayalı «cezai şartın» tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK’nın 445/2 fıkrasına göre de “Hâkim, aşırı nitelikteki «rekabet yasağını», bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de «hakkaniyete» uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” Bu hükümden ve konuya ilişkin diğer hükümlerden de anlaşılacağı üzere, 6098 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme ile 818 sayılı Kanundan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir «geçersizliğin» öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı ve süresi bakımı …

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalının imzalamış olduğu «rekabet yasağına» ilişkin sözleşmenin tarihsiz olması, tanık beyanlarında bu sözleşmelerin işe girmeden evvel işverence imzalatıldığı yönündeki beyanları, düzenlenen «rekabet yasağı sözleşmesinde» mevcut olan coğrafi alan sınırlamasının işçinin iktisaden mahfına sebep olacak düzeyde geniş bir alanı kapsaması, davalının davacı iş yerinde çalışırken almış olduğu maaş ve bu iş yerinden ayrılma «sebebine» ilişkin tanık beyanları dikkate alındığında işbu «haksız rekabete» ilişkin düzenlemelerin 818 sayılı BK'nın 19.

Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle, davacı tarafça dosya kapsamına «ibraz» edilen «deliller değerlendirilerek» «rekabet yasağı» düzenlemesinin geçerli olup olmadığı değerlendirilmeli ve şayet geçerli olduğuna kanaat getirildiği takdirde, davalının davacı «şirket zararına» yol açacak şekilde rekabet yasağına aykırı faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti ve 6098 sayılı TBK'nun 445/2. maddesi değerlendirilerek sonuca varılması gerek …

6098 sayılı TBK'nın 444. maddesi uyarınca, «fiil ehliyetine» sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

1- Dava, «rekabet yasağı sözleşmesine aykırılığa» dayalı «cezai şartın» tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Yani, «rekabet yasağı» «kaydı» karşısında, işverenin somut bir zarara uğraması gerekmemekte olup, işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri, çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunması aranmaktadır.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde «rekabet yasağının», işçinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağının belirlendiği, hükmün ikinci fıkrasında ise hâkimin, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasındaki 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesinde» davalı işçi için iki yıl süre ile İç Anadolu, Marmara ve Ege Bölgesinde bulunan iller yönünden rekabet yasağı öngörüldüğü, taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin hükmün, 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinde belirtilen süre sınırlamasına uygun olmasına rağmen yer bakımından, özellikle davalının çalıştığı lastik üretim sektörünün neredeyse tamamının faaliyet gösterdiği İç Anadolu, Ege ve Marmara bölgelerini kapsaması karşısında, aşırı olduğunun değerlendirildiği, hakimin aşırı nitelikteki rekabet yasağı sözleşmesini sınırlama yetkisi olup, bu kapsamda davalının davacı şirketteki görevinin niteliği, satış ve pazarlama alanında değil, üretim kısmında çalışması, işverenin üstlendiği karşı edim gibi hususlar değerlendirildiğinde, yer yönünden sözleşmenin sınırının, davalının, davacı şirket nezdinde çalıştığı il ile sınırlandırılmasının hakkaniyete uygun bulunduğu, aksinin kabulü halinde davacının Anayasa ile güvence altına alınan çalışma hakkının ihlali sonucunun doğacağı, davalının davacı şirketten ayrıldıktan sonra 2 yıl geçmeden davacı şirketle aynı alanda faaliyet gösteren ve davacı şirkette çalıştığı pozisyona benzer pozisyonda çalışmaya başladığı tespit edilmiş ise de davalının, davacının Kırşehir ilinde bulunan iş yerinde çalıştığı, ayrılarak işe başladığı yerin ise Kaynaşlı/Düzce olduğu, bu itibarla 6098 sayılı Kanun'un 445 inci maddesinin ikinci fıkrasında verilen «yetki» doğrultusunda yer yönünden kapsamı belirlenen rekabet yasağı sözleşmesinin davalı tarafından ihlal edilmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün «kaldırılmasına, yeniden» esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

… içerisinde Ar-Ge Teknoloji Müdürlüğünde kimya mühendisi olarak görev yaptığını, Petlas'ın Ar-Ge ve Teknoloji biriminde 133 personel çalıştığını, bunlardan 12'si ile «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığını, yani davalının kritik bir görevinin bulunduğunu, davalının yaptığı işin niteliği gereği davalı ile müvekkili arasında sır saklama ve rekabet yasağı ile eğitim giderleri sözleşmesi düzenlendiğini, davalının bu sözleşmeye aykırı davranarak işten ayrıldıktan sonra hemen müvekkil şirket ile aynı sektörde faaliyet gösteren başka bir firmada çalışmaya başladığını, bunun üzerine müvekkili tarafından çekilen «ihtarname» ile davalıdan sözleşmede kararlaştırılan «cezai şartın» ödenmesinin istenildiğini, buna rağmen davalının rakip firmada çalışmaya devam ettiğini ileri sürerek, rekabet yasağı sözleşmesine aykırı davranış nedeni ile «haksız rekabet» eyleminin tespitine ve men'ine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 01.01.2014 tarihli «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığı, davalının davacıya ait işyerinde 25.01.1999 ile 17.02.2017 tarihleri arasında şef olarak çalıştığı, kendi isteği ile işinden ayrılarak 15.03.2017 tarihi itibariyle dava dışı şirkette çalışmaya başladığı, sözleşmedeki yer ve zaman sınırlandırmasının yasaya uygun olduğu, ayrıca şirketlerin yaptığı faaliyet, davalının davacı şirketteki görev süresi ve unvanları dikkate alındığında sözleşmedeki konu bakımından sınırlamanın da uygun bulunduğu, dolayısıyla taraflar arasındaki dava konusu sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 444 üncü ve 445 inci maddelerine göre geçerli olduğu, davalının bu sözleşmeye aykırı olarak dava dışı şirkette çalıştığı ve bu şekilde «sözleşmeyi ihlal» ettiği, sözleşmede «cezai şartı» talep koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 110.400,00 TL ceza şartın 22.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Birinci Bozma Kararı Dairemizin 26.11.2019 tarih, 2018/1961 E. ve 2019/7515 K. sayılı kararıyla "1- Dava, «rekabet yasağı sözleşmesine aykırılığa» dayalı «cezai şartın» tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK’nın 445/2 fıkrasına göre de “Hâkim, aşırı nitelikteki «rekabet yasağını», bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de «hakkaniyete» uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” Bu hükümden ve konuya ilişkin diğer hükümlerden de anlaşılacağı üzere, 6098 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme ile 818 sayılı Kanundan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir «geçersizliğin» öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı ve süresi bakımı …

… n 15.12.2020 tarih, 2020/15 E. ve 2020/676 K. sayılı kararı ile davalının 01.03.2012 tarihinde davacı şirkette satış elemanı olarak işe başladığı, taraflar arasında «rekabet yasağı sözleşmesi» imzalandığı, davalının 01.10.2013 tarihinde işten ayrıldığı, davalının davacı şirketteki işinden ayrıldıktan sonra 21.10.2013 tarihinde dava dışı şirkette satış elemanı olarak işe başladığı, davacı ile davalı arasında akdedilen rekabet yasağı sözleşmesi incelendiğinde, konu yönüyle davacının faaliyet alanı ile sınırlandırıldığı, yer açısından Marmara ve Ege bölgesi ile sınırlandığı, süre açısından 2 yıllık bir sürenin öngörüldüğü, davacı şirket ile davalının işe başladığı dava dışı şirketin aynı sektörde ve aynı bölgede faaliyet gösterdikleri, rekabet yasağı sözleşmesinin tarihsiz olduğu, davalının lehine yorumlanarak rekabet yasağının sözleşmenin kurulduğu anda başlayacağı düşünüldüğünde, 01.03.2012-01.03.2014 tarihleri arasında davalının rekabet yasağına uyması gerekeceği, ancak davalının 01.10.2013 tarihinde dava dışı şirkette aynı pozisyonda belirlenen süre içerisinde işe başladığı dikkate alındığında davacı ile davalı arasındaki rekabet yasağı sözleşmesinin 818 sayılı Kanun'un aradığı «geçerlilik şartlarını» taşıdığı ve geçerli bir sözleşme olduğu, davalının sözleşmeye aykırı olarak davacının aynı iş kolunda, aynı bölgede bir şirkette aynı pozisyonda, 2 yıl içerisinde işe başlayarak rekabet yasağını ihlal ettiği, sözleşme ile belirlenen «cezai şartın» fahiş olduğu, davalının sosyal ve ekonomik durumuna göre %50 indirim uygulanarak 10.000.00 euronun dava tarihinden itibaren Merkez Bankası’nın euro cinsinden döviz …

6098 sayılı TBK'nın 444. maddesi uyarınca, «fiil ehliyetine» sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle, davacı tarafça dosya kapsamına «ibraz» edilen «deliller değerlendirilerek» «rekabet yasağı» düzenlemesinin geçerli olup olmadığı değerlendirilmeli ve şayet geçerli olduğuna kanaat getirildiği takdirde, davalının davacı «şirket zararına» yol açacak şekilde rekabet yasağına aykırı faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti ve 6098 sayılı TBK'nun 445/2. maddesi değerlendirilerek sonuca varılması gerek …

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece hükmedilen «cezai şartın» yüksek olduğunu, davalı işçinin mahvına neden olacak nitelikte bulunduğunu, müvekkilinin davacı şirkette 19 aylık sürede asagri ücretten çok az yüksek bir maaşla çalıştığını, verilen kararın «hakkaniyete» aykırı olduğunu, reddedilen dava değeri üzerinden müvekkili lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini, bozma kararının yerine getirilmediğini, müvekkilinin davacı «şirketin zararına» bir eylemi bulunmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin «kelepçeleme sözleşmesi» olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Birinci Bozma Kararı Dairemizin 26.11.2019 tarih, 2018/1961 E. ve 2019/7515 K. sayılı kararıyla "1- Dava, «rekabet yasağı sözleşmesine aykırılığa» dayalı «cezai şartın» tahsili istemine ilişkin olup mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.