Önemli menfaat

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/8920 E. 2017/7468 K.

Ortak:önemli menfaat · portföy tazminatı · acentelik sözleşmesi · acentelik · hakkaniyet · fesih

İncelediğiniz kararda

Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 19.01.2023 tarih, 2019/172 E. ve 2023/44 K. sayılı ilamı ile; davacının feshinin haklı sebeplere dayandığı, «acentenin» bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da «önemli menfaatler» elde ettiği ve «acentenin, sözleşme» ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybettiği mahkemece benimsenen bilirkişi raporu ile de sabit görüldüğü, taraflar arasında «acentelik ilişkisinin» devam ettiği süre, davalının elde ettiği menfaat, «haklı fesih» nedeni gibi somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, denkleştirme tazminatının ödenmesinin 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi gereğince «hakkaniyete» uygun olduğu ve aynı maddede «portföy tazminatı» için ön şart olarak düzenlenen üç şartın birlikte gerçekleştiği gerekçesi ile; davanın kısmen kabulü ile 456.539,00 TL denkleştirme tazminatının dava tarihinden itibaren işleyen «avans faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin (15.461,00 TL) reddine hükmedilmiştir.

Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmede trafik branşında belirlenen «komisyon» oranının %10 olduğunu, kaldı ki sözleşme ile müvekkilinin komisyon oranlarını tek taraflı olarak tespit etmeye ve değiştirmeye yetkili kılındığını, davacının sözleşmede yazan orandan daha fazlasını bir hak olarak ileri sürmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını, dava dosyası kapsamında bu hususun ispat edilemediğini, davalı ... merkezinde yapılan inceleme sonucunda elde edilen bilgilerin hatalı değerlendirildiğini, bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen davacı «acentenin» üretmiş olduğu poliçe sayılarının ve müvekkili sigorta şirketi tarafından «yenilen» poliçe sayısının eksik tespit edildiğini, davalının yenilen poliçeler üzerinden menfaat sağlamadığını, verilerin hatalı olduğunu, sigorta şirketinin davacının portföyünden çok az sayıda bir yenileme yaptığını, bu sayının acentenin bir yılda ürettiği poliçe sayısının neredeyse %3'üne tekabül ettiğini, 3026 yenileme poliçesi ile şirketin menfaat sağladığının «hakkaniyetli» bir tespit olmadığını, «önemli menfaatlerin» ne olduğu hususunun tespit edilmediğini, menfaat elde etme ihtimaline göre hesaplama yapıldığını, «acentenin sözleşmeleri» başka sigorta şirketleri üzerinden yenileme hakkına sahip olduğunu, buna engel bir durumun bulunmadığını, davacının poliçelerini başka sigorta şirketlerinden düzenleyip düzenlenmediğinin incelenmediğini, sözleşmede yazılı komisyon oranını kabul etmeyen, sözleşmeyi haksız yere fesheden, davalı şirket dışında 6 ayrı sigorta şirketinin daha acenteliğini yapan ve poliçeleri o şirketlerden yenileme imkanı bulunan, «fesih» «sebebi» ile zarara uğraması söz konusu olmayan davacının denkleştirme tazminatı isteme hakkının bulunmadığını, müvekkilinin acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, «sözleşmenin feshi» nedeni ile ücret isteme hakkını kaybetmiş ise davacının kendi müşterilerini başka sigorta şirketlerine yönlendirmemesi nedeni ile davalının prestijinden faydalandı …

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «acentelik sözleşmesinin feshi» nedeniyle denkleştirme tazminatının tahsili istemine ilişkindir.

Benzer bu kararda

Ayrıca, «fesih» tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve uyuşmazlığa uygulanması gereken 5684 sayılı Sigorta Kanunu'nun 23/16. maddesi uyarınca sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra sigorta şirketi «sigorta acentesinin» faaliyeti sonucu «önemli menfaatler» elde ediyor ve «hakkaniyet» gerektiriyorsa, sigorta acentesinin sigorta şirketinden tazminat talep edebileceği düzenlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 122. maddesinde “Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra; a) Müvekkil, «acentenin» bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da «önemli menfaatler» elde ediyorsa, b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve c) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi «hakkaniyete» uygun düşüyorsa, «acente» müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.” hükmü düzenlenmiş olup, denkleştirme tazminatı talep koşulları belirlenmiştir.

Ancak davalının «defterleri» üzerinde inceleme yapılarak davacının ne kadar poliçe ürettiği hususunun tespit edilmesi mümkün olmasına rağmen alınan bilirkişi raporunda davacı «acentenin», davalı adına ne tür poliçeler düzenlediği, bu poliçelerin süreleri, davacının acentenin faaliyetleri nedeniyle ne gibi «önemli menfaatler» elde edeceği ve «hakkaniyet» ilkesi gereği denkleştirme tazminatı verilmesinin gerekip gerekmediği hususları tartışılmamıştır.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:sigorta acentelik sözleşmesi · sigorta acenteliği · ticari defter ibrazı · acente · uyuşmazlık konusu · ihbar · ticari defter · eksik inceleme

Ttk 122

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/5952 E. 2022/2986 K.

Ortak:sözleşmenin feshi

İncelediğiniz kararda

Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmede trafik branşında belirlenen «komisyon» oranının %10 olduğunu, kaldı ki sözleşme ile müvekkilinin komisyon oranlarını tek taraflı olarak tespit etmeye ve değiştirmeye yetkili kılındığını, davacının sözleşmede yazan orandan daha fazlasını bir hak olarak ileri sürmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını, dava dosyası kapsamında bu hususun ispat edilemediğini, davalı ... merkezinde yapılan inceleme sonucunda elde edilen bilgilerin hatalı değerlendirildiğini, bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen davacı «acentenin» üretmiş olduğu poliçe sayılarının ve müvekkili sigorta şirketi tarafından «yenilen» poliçe sayısının eksik tespit edildiğini, davalının yenilen poliçeler üzerinden menfaat sağlamadığını, verilerin hatalı olduğunu, sigorta şirketinin davacının portföyünden çok az sayıda bir yenileme yaptığını, bu sayının acentenin bir yılda ürettiği poliçe sayısının neredeyse %3'üne tekabül ettiğini, 3026 yenileme poliçesi ile şirketin menfaat sağladığının «hakkaniyetli» bir tespit olmadığını, «önemli menfaatlerin» ne olduğu hususunun tespit edilmediğini, menfaat elde etme ihtimaline göre hesaplama yapıldığını, «acentenin sözleşmeleri» başka sigorta şirketleri üzerinden yenileme hakkına sahip olduğunu, buna engel bir durumun bulunmadığını, davacının poliçelerini başka sigorta şirketlerinden düzenleyip düzenlenmediğinin incelenmediğini, sözleşmede yazılı komisyon oranını kabul etmeyen, sözleşmeyi haksız yere fesheden, davalı şirket dışında 6 ayrı sigorta şirketinin daha acenteliğini yapan ve poliçeleri o şirketlerden yenileme imkanı bulunan, «fesih» «sebebi» ile zarara uğraması söz konusu olmayan davacının denkleştirme tazminatı isteme hakkının bulunmadığını, müvekkilinin acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, «sözleşmenin feshi» nedeni ile ücret isteme hakkını kaybetmiş ise davacının kendi müşterilerini başka sigorta şirketlerine yönlendirmemesi nedeni ile davalının prestijinden faydalandı …

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «acentelik sözleşmesinin feshi» nedeniyle denkleştirme tazminatının tahsili istemine ilişkindir.

Benzer bu kararda

… .4 maddesi gereğince feshedilmiş olup 6102 Sayılı TTK'nın 122/3 maddesi uyarınca sözleşmenin haksız feshinden bahsedilemeyeceği ve sözleşmenin 11.5 maddesi uyarınca «sözleşmenin feshi» halinde davacının denkleştirme tazminatı isteyemeyeceği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:istinaf yoluna başvurulabilirlik

Denkleştirmede önemli menfaati ispat yükü acentededir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/6992 E. 2024/2864 K.

Sonuç: 🔶 iki emsal

Farklı:ispat yükü · müşteri portföyü

Benzer bu kararda

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra, sigorta şirketinin «sigorta acentesinin» portföyü sayesinde «önemli menfaatler» elde etmesi koşulu bakımından, davacının «acente» olarak temin ettiği sigorta müşterilerinin, acenteliğin feshinden sonra da davalı ... şirketinden sigorta yaptırmaya devam ettirdiklerinin kanıtlanması gerekmekte olup, «ispat yükünün» davacı acente üzerinde olduğu, ancak davacı tarafça, kendi kazandırdığı müşterilerin «acentelik sözleşmesinin» feshinden sonra davalı ... şirketi nezdinde poliçelerini «yeniledikleri», bu sayede davalının sözleşmenin feshinden sonra önemli menfaatler elde ettiği konusunda herhangi bir delil «ibraz» edilmediği, bu nedenle davalının, davacının «müşteri portföyünü» kullandığı, davacının portföyü sayesinde «fesih» sonrasında da önemli ölçüde menfaat elde ettiği iddiasını kanıtlanamadığı, diğer yandan davacının, davalının net poliçe üretimine katkısının ve satışlarının yıllar itibariyle düştüğü, davacının fesihten sonraki dönemde davalı dışında 10'un üzerinde sigorta şirketiyle de «acentelik ilişkisini» devam ettirdiği hususları dikkate alındığında, denkleştirme talebi «hakkaniyete» de uygun olmadığı, bu nedenle denkleştirme tazminatı talep koşulları oluşmamış olup, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik gö …

Noterliğinin 17.02.2017 tarihli «ihtarnamesi» ile gerekçesiz ve nedensiz olarak sözleşmenin feshedildiğini, davalının, sözleşmenin feshedilmesinden sonra müvekkilinin tüm müşteri bilgilerini bildiğinden ve öğrendiğinden dolayı bu müşteriler ile iş yapmaya, poliçe düzenlemeye devam ettiğini bu sayede müvekkilinin kendisine kazandırmış olduğu «müşteri portföyü» üzerinden iş yapmaya halen de devam ettiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL denkleştirme tazminatının dava tarihinden itibaren «ticari faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe

Benzer Kararlar

Karar metni

İNCELENEN KARARIN

HÜKÜM

I. DAVA

II. CEVAP

IV. TEMYİZ

V. KARAR