Faydalı model hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2022/7526 E.  ,  2024/3623 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/2116 Esas, 2022/1724 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2017/209 E., 2020/144 K.

BİRLEŞEN DAVA

İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2015/18 E.sayılı dosya

Taraflar arasındaki faydalı modele tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni maddi ve manevi tazminat asıl ve faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü birleşen davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafın faydalı model hakkı müvekkiline ait olan "Asansör Cam Kapaklı Şömine Haznesinde Yenilik" isimli şömineyi üreterek, piyasaya sürerek faydalı model hakkına tecavüz ettiğini, haksız kazanç sağladığını, bunun da mahkemece tespit edildiğini, davalının eylemlerinin dürüstlük ve iyi niyet kaideleri ile basiretli tacir ilkelerine aykırılık ve haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek müvekkiline ait 2012/03443 tescil numaralı "Asansör Cam Kapaklı Şömine Haznesinde Yenilik" isimli faydalı modele tecavüzün durdurulmasını, ortadan kaldırılmasını, tecavüzü konu mamul, yarı mamul ürünlerle kalıplar üzerinde müvekkiline mülkiyet hakkı tanınmasını, mümkün olmadığı takdirde imhasını, haksız rekabetin tespitini, menini, 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın tespit tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya ait faydalı model belgesi içerisinde bir uzmanın onu ortaya çıkarmasına imkân tanıyacak yeterlilikte açık ve tam olarak bir tanımlamanın yapılmadığını ileri sürerek davalı adına tescilli faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunarak davacıya ait faydalı model belgesinde açıklanan asansör cam kapak sistemli şöminenin 1988 tarihli olduğunu uzun yıllar evvel kamu malı haline geldiğini, US 4884 556 numaralı Amerika Birleşik Devletleri patentinde açıklanan asansör cam kapak sistemli şömineye benzer olduğunu, dava konusu faydalı model hakkında hükümsüzlük davası açacaklarını, faydalı modele tecavüzün ispatlanamadığını savunarak öncelikle mahkemenin yetkisizliğine, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında itirazında bulunduklarını, davacı tarafça müvekkili şirkete ait faydalı modelin yenilik vasfına haiz olmadığına dair dayanak olarak gösterilen patent belgelerine konu şöminelerin, müvekkiline ait şöminelerden farklı olup eski sistem olan asansör cam kapak sistemini açıkladığını, bu durumun davacı beyanlarında da yer aldığını, davacının faydalı modelin açık ve tam olarak tanımlanmadığı yönündeki iddiasının gerçeği yansıtmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu faydalı modelin ateş yanarken ateş yakılan açıklığın açık tutulması ya da hareket ettirilmesi için bir sistemi konu edindiği, bu sistemde cam kapağın açıkken dengede durması ve açma ve kapamada bu dengeyi karşı bir ağırlık sistemi ile dengeye getirilmesi gerektiği, dava konusu faydalı model belgesinde bu hususun eksik olduğu, bu belgeye dayalı olarak yapılacak üretimde aynı sonucun ortaya çıkmayacağı, açılan kapağın düşeceği, uygulayıcının belgeyi aşan şekilde kendi bilgisine dayanması gerekeceği ve bu durumda faydalı modelin faydasına ulaşılmayacağı, dolayısıyla faydalı model belgesi konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı sonucuna varıldığı, hükümsüzlük geçmişe etkili sonuç doğuracağı ve faydalı model koruması hiç ortaya çıkmamış olacağı için faydalı modele tecavüzün de söz konusu olmayacağı gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı- birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporları arasındaki çelişkiler giderilmeden karar verildiğini, davalı eylemlerinin dürüstlük ve iyiniyet kuralları ile basiretli tacir ilkelerine aykırılık teşkil etmesinin yanı sıra haksız rekabet eylemi de teşkil ettiğini, bu nedenlerle müvekkilinin maddi ve manevi zararlarının da tahsili gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile faydalı model belgesine konu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı sonucuna varılarak birleşen davanın kabulüyle davacı-birleşen dosya davalısı adına tescilli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesinin isabetli olduğu ve faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmiş olması karşısında hükümsüzlük baştan beri sonuç doğuracağından davacının faydalı modelden doğan haklarına tecavüzün söz konusu olmayacağı, mevcut delillere göre haksız rekabetin de bulunmadığı gerekçesiyle asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüzünün tespiti, men'i, ref'i ve maddi manevi tazminat; birleşen davada ise faydalı modelin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 54 üncü maddesi.

3.551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 144 üncü maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davacı- birleşen davada davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.