Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2023/5529 E.  ,  2024/3022 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2018/173 Esas, 2023/37 Karar

HÜKÜM

Kabul

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığını, takibe konu bononun taraflar arasındaki traktör alım satımına ilişkin olarak teminat amaçlı verildiğini, taraflar arasındaki alım satım nedeniyle davacının davalıya borcu kalmadığını, bu nedenle takip nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, senedin verilen borç para karşılığı alındığını, teminat vasfı taşımadığını, teminat senedi olduğuna ilişkin taraflar arasında sözleşme bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 08.01.2015 tarih ve 2014/158 E., 2015/10 K. sayılı kararı ile bononun teminat senedi olduğu, davalının iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekili temyiz etmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 08.05.2018 tarih ve 2016/19139 E., 2018/2560 K. sayılı kararıyla, bono üzerindeki "m" harfinin bononun malen ahzolunduğu şeklinde yorumlanamayacağı, ispat külfetinin davacıda olduğu, buna göre delillerin toplanarak bir karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, ispat külfetinin davacı üzerinde olduğu ve bononun bedelsiz kaldığını ispatlaması gerektiği, bu hususta Nallıhan Asliye Ceza Mahkemesi 2019/288 Esas sayılı dosyası ile görülen ceza davasında davacının dava konusu icra takibi dayanağı olan imzaladığı senedin karşılığının davacı tarafından ödenmiş olduğu kabulüyle işbu dosyada davalı olan sanığın bedelsiz senedi kullanmak suçundan cezalandırıldığı ve kararın kesinleştiği, gerekçeli karar ve kesinleşme şerhleri dosyada mevcut olup Hukuk Mahkemesi olarak Mahkemenin Ceza Mahkemesinin maddi vakıa kabulleri yönünden bağlı olduğu gözetilerek, diğer bir deyişle Ceza Mahkemesindeki senedin karşılığının ödenerek bedelsiz kaldığı yönündeki maddi olay kabulü bu dava açısından kesin delil niteliği taşıdığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğini, bu kararın hukuk hakimini bağlamayacağını, bozma ilamına uyulmasına karşın deliller toplanmadan karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, bono nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi

3. Değerlendirme

Dava, takibe konu bononun teminat olduğu iddiasına yönelik menfi tespit istemine ilişkindir. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 08.05.2018 tarih ve 2016/19139 E., 2018/2560 K. sayılı bozma ilamında açıkça belirtildiği üzere bononun teminat senedi olduğunu ispat yükü davacıya aittir. Senedin miktarı itibariyle de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu iddianın yazılı delille ispatı gerekir. Mahkemece ispat külfetinin davacı tarafta olduğu kabul edilmekle ceza yargılamasında senedin karşılığının davacı tarafından ödenmiş olduğunun tespit edildiği, sanığın bedelsiz senedi kullanmak suçundan cezalandırıldığı, mahkemenin ceza mahkemesinin maddi vakıa kabulleri yönünden bağlı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan ceza yargılaması sonucu davalı (sanık) hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesin bir mahkûmiyet kararı değildir. Bu nedenle ortada ceza hukuku anlamında kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunmadığından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 74 üncü maddesi uyarınca hukuk hâkimini bağlamayacaktır. Hukuk Genel Kurulunun 01.02.2012 tarihli ve 2011/19-639 E., 2012/30 K., 31.01.2019 tarihli ve 2017/13-681 E., 2019/46 K. sayılı kararlarında da değinildiği üzere, kesinleşmiş bir ceza hükmü olmaması nedeniyle, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının maddi olgunun belirlenmesi yönünden de hukuk hâkimini bağlamayacağının kabulü gerekir.

Somut olayda tanık dinlenmesi ve beyanlarının nazara alınması mümkün olmadığı gibi ceza mahkemesince verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının ceza mahkemesince verilmiş mahkumiyet hükmü gibi bağlayıcı olmadığı dikkate alındığında dosya kapsamı itibariyle dava konusu senedin teminat senedi olduğunu davacı taraf usulüne uygun ispatlayamadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

18.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.