Haklı güven

Mahkemece, taraflar arasındaki davaya konu sözleşmenin şekle uyulmadığından «geçersiz» olduğu, «geçersiz sözleşmede» kararlaştırılmış olan «cezai şart» hükmünün de geçersiz bulunduğu, davacının sadece geçersiz sözleşme uyarınca vermiş olduğu ve dava tarihi itibariyle henüz davacıya iade edilmemiş şeylerin iadesini «sebepsiz zenginleşme» hükümlerince talep edebileceği, sözleşme kapsamında ödenen «kapora» ve 38.500 TL değerindeki araç bedelinin dava açıldıktan sonra davacıya ödendiği, diğer aracın usulünce devredilmediği, davacının devir bedelini ödemek için banka kredisi aldığı yönündeki iddiasını ispatlayamadığı, davacının aldığı «teminat mektubunun» süreli olduğu ve süresinde nakde çevrilmediği, teminat mektubu alınması nedeniyle davacının zarara uğramadığı, talep olunan diğer maddi zarar kalemlerinin yeterince açık olmadığı ve bunların isbatına yönelik delil sunulmadığı, davacı taraf 22.09.2011 tarihli dilekçe ile davasını «ıslah» etmiş ise de davacının talebini daralttığı kalemler yönünden davasından «feragat» ettiğinin kabul edildiği ve bu kapsamda taleplerinin değerlendirildiği, tapu «harç» «masrafı» olarak talep edilen 3.500 TL için de harç yatırılmadığı gibi iddianın da ispat edilemediği gerekçesiyle kapora bedeli ile 38.500 TL bedelli araca yönelik talepler konusuz kaldığından bu talepler hakkında karar «verilmesine yer olmadığına», diğer taleplerin reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 23.01.2013 tarihli kararı ile bozulmuştur.

Dairemizin 23.1.2013 gün ve 2012/1126-2013/1500 sayılı bozma ilamında “Geçersiz bir sözleşmeye dayalı olarak «ifa» istenemeyeceği gibi bu sözleşmeden kaynaklanan menfi-«müspet zarar» ya da «cezai şartın» talep edilmesi de mümkün değildir.

2- Dava, «limited şirket» «hisse devir sözleşmesine» dayalı «cezai şartın» ödenmesi, aksi takdirde bu sözleşme uyarınca ödenen bedellerin ve yine bu sözleşme gereğince yapılan «masrafların» tahsili istemine ilişkindir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin aynı zamanda akaryakıt istasyonunun bulunduğu taşınmazında devrini amaçladığından «resmi şekilde» yapılmadığından geçerli bir sözleşme olmadığını, taşınmaz satış vaadinin geçerli olabilmesi için noter ya da Tapu Sicil Müdürlüğünden yapılması gerektiğini, «geçersiz sözleşmenin» hak doğurmayacağını, tarafların aldıklarını iade ile yükümlü olduklarını, davalı yanca da kaporanın iade edildiğini, «ifa» edilmesi gereken bir sözleşmenin olmadığını, tarafların mutabık kalıp sonradan nihai sözleşme imzalamadıklarını, adi kağıda yazılmış geçersiz sözleşme ile tarafların ömür boyu bağlı kalamayacaklarını, niyet sözleşmesinde «sözleşmenin feshi» durumunda «cezai şart» öngörülmediğini, geçersiz sözleşmede öngörülmeyen cezai şartın dava yolu ile istenemeyeceğini, davacının şirket olduğunu ve krediyi hangi amaç için çektiğinin bilinemeyeceğini, davalıya ait akaryakıt istasyonu ve taşınmazın «teminat» olarak gösterilmediğini, iyi niyetle ruhsat işlemlerine başlandığını, sürecin elde olmayan nedenlerden dolayı uzadığını, sözleşmeyi nihai sözleşmeye çevirmenin ken …

A.Ş. isimli şirket kurulduğu, şirket için davacının «masraflar» yaptığı, bu masrafların «menfi zarar» kapsamında değerlendirilebileceği, davacı şirketin sözleşmenin «ifa» edileceğine güvenerek banka kredisi kullandığını iddia etmiş ise de; bu kredinin ... şirket için kullanıldığına dair somut açık bir şekilde irtibat kurulamadığı, kullanılan kredinin 1.500.000,00 TL'sinin şirket ortağı Hanif Pehlivanoğlu'na «havale» edilip aylık faiz geliri elde edildiği, davanın açılmasında ve aşamalarda davacının daha çok menfi tazminat talebi üzerinde durduğu, bu yönde ... deliller «ibraz» ettiği, «son» celsede açıklatıldığı üzere de menfi tazminat talebinden vazgeçtiklerini ve «müspet zarar» taleplerinin bulunduğunu «ikrar» ettiği, müspet zarar ile ilgili ileri sürülen olgunun dava konusu istasyon açılsaydı onun karşısında yer ... kendisine ait diğer benzin istasyonu için Shell'den daha fazla katılım «payı» alabileceği hususu olduğu, ancak bu konuda da dosyaya somut bir delil sunulmadığı gibi varsayımlara dayandırılan bu zarar iddiasının mevcut durumda kabul edilemeyeceği, ayrıca tapulu taşınmazın satışına ilişkin sözleşme resmi biçimde yapılmadığı için hukuken «geçersiz» olacağı, geçerli sözleşmelerde olduğu gibi taraflara hak ve borç doğurmadığı, tarafların verdiklerini haksız iktisap kuralları gereğince geri isteyebileceği, davalı satıcının almış olduğu 100.000,00 TL kaporayı da davacıya iade ettiği, davacı vekili 4.000,00 TL manevi tazminat talebinde bulunduğunu beyan etmiş ise de manevi tazminata hükmedebilmek için davacı şirketin «ticari itibarının» davalının eylemleri sonucunda zedelenmesi gerektiği, taraflar arasında 03.02.2014 tarihinde akdedilen sözleşmenin esasında taraflar arasında satış «ara» sözleşmesi olarak kabul edildiği, davalı tarafın bu sözleşmeye uymamasının davacının ticari itibarını sarsmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

… tasyonunun işletmesinin müvekkili şirkete satılacağını, satımın gerçekleşme şeklinin ise davalı şirket ortaklarının unvanı müvekkil şirket tarafından belirlenmek ve «masrafları» müvekkili şirket tarafından karşılanmak suretiyle ... bir şirket kurmaları ve kurulan bu şirkete sözleşmeye konu taşınmazın üzerinde kain «işletmenin devrini» gerçekleştirerek şirketin tüm paylarını müvekkili şirkete devretmeleri şeklinde gerçekleşeceğini, müvekkili şirket tarafından yapılan sözleşme uyarınca davalı şirkete 100.000,00 TL «kapora» ödendiğini, bakiye bedel olan 3.400.000,00 TL'nin ise ... kurulan şirket hisselerinin müvekkili şirkete devri sonrasında ödenmesinin kararlaştırıldığını, müvekkili şirketin sözleşme edimleri gereği ... kurulacak şirketin masraflarını karşıladığını, ancak buna karşılık davalı şirketin edimlerini yerine getirmediğini, ancak davalının ruhsat alınamamasından kaynaklanan bürokratik engeller nedeniyle sözleşmeyi feshettiğini belirttiğini, kaporanın iade edildiğini, dava konusu taşınmaza daha önceden ruhsat alınabildiğini, ruhsat alınması koşullarına riayet edildiğinde yeniden bu kurulan şirkete ruhsat alınmasının mümkün olabileceğini, davalının bu hususta ileri sürdüğü bürokratik sebeplerin anlaşılamadığını, ayrıca ruhsat alım işlemlerinde uygunluğu sağlamak ruhsat talebinde bulunan şirketin elinde olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme gereği, 36 ay eşit taksitli 3.500.000,00 TL tutarında kredi aldığını, söz konusu kredinin geri ödemesinin 4.160.492,00 TL olup bugüne kadar kredinin 6 taksitinin ödemesinin gerçekleştiğini, ruhsat alımı için 31.656,89 TL masraf yaptığını, davalı tarafın haksız şekilde sözleşmeyi feshettiğini ileri sürerek taraflar arasında akdedilen 03.02.2014 tarihli «satış sözleşmesinin» aynen ifasına, bunun mümkün olmaması halinde müvekkili şirketin karşı yan tarafından sözleşme gereği edimin yerine getirilmemesi dolayısıyla oluşan tüm menfi ve müspet zararları ile maddi ve manevi tazminat talepleri için şimdilik 10.000,00 TL fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak «kaydı» ile bedelin zarar tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile davalı şirketten alınarak müvekkili şirkete verilmesini talep etmiştir.

İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının Shell'den daha fazla bir intifa (katılım) bedeli talebi gelince «kötüniyetli» olarak yeri «teslim» etmediğini, sözleşme konusu akaryakıt istasyonunun karşısındaki akaryakıt istasyonunun müvekkili şirkete ait olduğunu, kendi istasyonunun Shell'e ait olması nedeniyle müvekkili şirketin «intifa hakkı» konusundaki talepleri ve anlaşma zemini Shell tarafından davalı şirkete aktarılınca davalı şirketin bir anda sözleşmeden vazgeçmeye karar verdiğini, yerel mahkeme tarafından olayın tam olarak anlaşılamadığını, çok basit bir alım satım gibi değerlendirildiğini, müvekkili şirketin «kaybının» çok büyük olduğunu, borca aykırı davranış olmasaydı alacaklının «malvarlığının» göstereceği artışın «yoksun kalınan» kâr olarak adlandırıldığını, bu noktada «sözleşmenin ihlali» ile malvarlığında meydana gelecek muhtemel bir artışın engellendiğini, dava konusu olayda sözleşmenin «ifa» edilmemesi hususunda davalının kusurlu olduğunu, yerel mahkeme tarafından buna ilişkin delil sunulmadığı belirtilmekteyse de sözleşme konusu akaryakıt istasyonu hali hazırda ... açılan şirket adı altında işletilmekte olup gelirinin ne olduğu ve müvekkili şirkete devredilseydi elde edilecek gelir ve kârın ne olacağı hususunun yapılacak «bilirkişi incelemesiyle» ortaya çıkacağını, müvekkili şirketin gayesinin her iki istasyonun da sahibi olarak hem bayiliğini yaptığı Shell'deki sözleşmelerde katılım (intifa) payını arttırmak hem de diğer istasyonun potansiyelinden yararlanarak kâr elde edebilmek olduğunu, ayrıca bütün akaryakıt piyasasının müvekkili şirketin söz konusu istasyonu aldığını bildiğini, bunun yerine getirilmemesinin manevi bir yönünün olmadığının düşünülmesinin hak ve hukuk ile bağdaşmadığını, mahkeme tarafından manevi tazminat taleplerinin reddi yönünde karar verilmesinin usul yasaya ve «hakkaniyete» aykırı olduğunu, davada alınacak harcın ve hükmedilecek vekâlet ücretinin maktu olması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmes …

A.Ş. isimli şirket kurulduğu, şirket için davacının «masraflar» yaptığı, bu masrafların «menfi zarar» kapsamında değerlendirilebileceği, davacı şirketin sözleşmenin «ifa» edileceğine güvenerek banka kredisi kullandığını iddia etmiş ise de; bu kredinin ... şirket için kullanıldığına dair somut açık bir şekilde irtibat kurulamadığı, kullanılan kredinin 1.500.000,00 TL'sinin şirket ortağı Hanif Pehlivanoğlu'na «havale» edilip aylık faiz geliri elde edildiği, davanın açılmasında ve aşamalarda davacının daha çok menfi tazminat talebi üzerinde durduğu, bu yönde ... deliller «ibraz» ettiği, «son» celsede açıklatıldığı üzere de menfi tazminat talebinden vazgeçtiklerini ve «müspet zarar» taleplerinin bulunduğunu «ikrar» ettiği, müspet zarar ile ilgili ileri sürülen olgunun dava konusu istasyon açılsaydı onun karşısında yer ... kendisine ait diğer benzin istasyonu için Shell'den daha fazla katılım «payı» alabileceği hususu olduğu, ancak bu konuda da dosyaya somut bir delil sunulmadığı gibi varsayımlara dayandırılan bu zarar iddiasının mevcut durumda kabul edilemeyeceği, ayrıca tapulu taşınmazın satışına ilişkin sözleşme resmi biçimde yapılmadığı için hukuken «geçersiz» olacağı, geçerli sözleşmelerde olduğu gibi taraflara hak ve borç doğurmadığı, tarafların verdiklerini haksız iktisap kuralları gereğince geri isteyebileceği, davalı satıcının almış olduğu 100.000,00 TL kaporayı da davacıya iade ettiği, davacı vekili 4.000,00 TL manevi tazminat talebinde bulunduğunu beyan etmiş ise de manevi tazminata hükmedebilmek için davacı şirketin «ticari itibarının» davalının eylemleri sonucunda zedelenmesi gerektiği, taraflar arasında 03.02.2014 tarihinde akdedilen sözleşmenin esasında taraflar arasında satış «ara» sözleşmesi olarak kabul edildiği, davalı tarafın bu sözleşmeye uymamasının davacının ticari itibarını sarsmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

… tasyonunun işletmesinin müvekkili şirkete satılacağını, satımın gerçekleşme şeklinin ise davalı şirket ortaklarının unvanı müvekkil şirket tarafından belirlenmek ve «masrafları» müvekkili şirket tarafından karşılanmak suretiyle ... bir şirket kurmaları ve kurulan bu şirkete sözleşmeye konu taşınmazın üzerinde kain «işletmenin devrini» gerçekleştirerek şirketin tüm paylarını müvekkili şirkete devretmeleri şeklinde gerçekleşeceğini, müvekkili şirket tarafından yapılan sözleşme uyarınca davalı şirkete 100.000,00 TL «kapora» ödendiğini, bakiye bedel olan 3.400.000,00 TL'nin ise ... kurulan şirket hisselerinin müvekkili şirkete devri sonrasında ödenmesinin kararlaştırıldığını, müvekkili şirketin sözleşme edimleri gereği ... kurulacak şirketin masraflarını karşıladığını, ancak buna karşılık davalı şirketin edimlerini yerine getirmediğini, ancak davalının ruhsat alınamamasından kaynaklanan bürokratik engeller nedeniyle sözleşmeyi feshettiğini belirttiğini, kaporanın iade edildiğini, dava konusu taşınmaza daha önceden ruhsat alınabildiğini, ruhsat alınması koşullarına riayet edildiğinde yeniden bu kurulan şirkete ruhsat alınmasının mümkün olabileceğini, davalının bu hususta ileri sürdüğü bürokratik sebeplerin anlaşılamadığını, ayrıca ruhsat alım işlemlerinde uygunluğu sağlamak ruhsat talebinde bulunan şirketin elinde olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme gereği, 36 ay eşit taksitli 3.500.000,00 TL tutarında kredi aldığını, söz konusu kredinin geri ödemesinin 4.160.492,00 TL olup bugüne kadar kredinin 6 taksitinin ödemesinin gerçekleştiğini, ruhsat alımı için 31.656,89 TL masraf yaptığını, davalı tarafın haksız şekilde sözleşmeyi feshettiğini ileri sürerek taraflar arasında akdedilen 03.02.2014 tarihli «satış sözleşmesinin» aynen ifasına, bunun mümkün olmaması halinde müvekkili şirketin karşı yan tarafından sözleşme gereği edimin yerine getirilmemesi dolayısıyla oluşan tüm menfi ve müspet zararları ile maddi ve manevi tazminat talepleri için şimdilik 10.000,00 TL fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak «kaydı» ile bedelin zarar tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile davalı şirketten alınarak müvekkili şirkete verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 15.02.2019 tarihli duruşmada talebini, sözleşmenin aynen ifası, bunun mümkün olmaması durumunda 6.000,00 TL «müspet zarar» ve kâr «kaybı» ile 4.000,00 TL manevi tazminat olarak belirlemiş, «menfi zarar» talebi olmadığını ifade etmiştir.

Mahkemece, taraflar arasındaki davaya konu sözleşmenin şekle uyulmadığından «geçersiz» olduğu, «geçersiz sözleşmede» kararlaştırılmış olan «cezai şart» hükmünün de geçersiz bulunduğu, davacının sadece geçersiz sözleşme uyarınca vermiş olduğu ve dava tarihi itibariyle henüz davacıya iade edilmemiş şeylerin iadesini «sebepsiz zenginleşme» hükümlerince talep edebileceği, sözleşme kapsamında ödenen «kapora» ve 38.500 TL değerindeki araç bedelinin dava açıldıktan sonra davacıya ödendiği, diğer aracın usulünce devredilmediği, davacının devir bedelini ödemek için banka kredisi aldığı yönündeki iddiasını ispatlayamadığı, davacının aldığı «teminat mektubunun» süreli olduğu ve süresinde nakde çevrilmediği, teminat mektubu alınması nedeniyle davacının zarara uğramadığı, talep olunan diğer maddi zarar kalemlerinin yeterince açık olmadığı ve bunların isbatına yönelik delil sunulmadığı, davacı taraf 22.09.2011 tarihli dilekçe ile davasını «ıslah» etmiş ise de davacının talebini daralttığı kalemler yönünden davasından «feragat» ettiğinin kabul edildiği ve bu kapsamda taleplerinin değerlendirildiği, tapu «harç» «masrafı» olarak talep edilen 3.500 TL için de harç yatırılmadığı gibi iddianın da ispat edilemediği gerekçesiyle kapora bedeli ile 38.500 TL bedelli araca yönelik talepler konusuz kaldığından bu talepler hakkında karar «verilmesine yer olmadığına», diğer taleplerin reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 23.01.2013 tarihli kararı ile bozulmuştur.

Dairemizin 23.1.2013 gün ve 2012/1126-2013/1500 sayılı bozma ilamında “Geçersiz bir sözleşmeye dayalı olarak «ifa» istenemeyeceği gibi bu sözleşmeden kaynaklanan menfi-«müspet zarar» ya da «cezai şartın» talep edilmesi de mümkün değildir.

2- Dava, «limited şirket» «hisse devir sözleşmesine» dayalı «cezai şartın» ödenmesi, aksi takdirde bu sözleşme uyarınca ödenen bedellerin ve yine bu sözleşme gereğince yapılan «masrafların» tahsili istemine ilişkindir.

2- Dava; taraflar arasında düzenlenen «hisse devir protokolüne» dayalı «kapora» bedeli ve sözleşmenin «ifa» edilmemesinden kaynaklanan «cezai şart» tutarına vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki «protokole» göre hisselerin davacı tarafın protokolün 3. ve 4. maddelerindeki edimlerini «ifa» etmesinden sonra davacıya devredileceği, davacının edimini ifa etmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının icra takibinde istediği kalemlerden birisi sözleşmenin 7. maddesinde öngörülen 10.000.- TL «cezai şarta» ilişkin olmakla, kendi edimini sözleşme gereğince öncelikle yerine getirmediğinden davacının cezai şart isteminin reddedilmesi doğrudur.

2- Dava; taraflar arasında düzenlenen «hisse devir protokolüne» dayalı «kapora» bedeli ve sözleşmenin «ifa» edilmemesinden kaynaklanan «cezai şart» tutarına vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki «protokole» göre hisselerin davacı tarafın protokolün 3. ve 4. maddelerindeki edimlerini «ifa» etmesinden sonra davacıya devredileceği, davacının edimini ifa etmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, «müddeabihi» devralan davacı vekili temyiz etmiştir.

Ancak; sözleşmenin imzalanması sırasında yine davacı tarafından 10.000.- TL «kapora» ödenmiş olup, 7. madde de bu ödemenin «cayma parası» olduğu konusunda bir açıklama bulunmamaktadır.