Faydalı model hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2023/4348 E.  ,  2024/1295 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İstanbul 3. Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2014/130 Esas, 2014/151 Karar

DAVACI-BİRLEŞEN DAVADA

DAVALI-BİRLEŞEN DAVADA

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ 14.04.2003 (Asıl dava), 26.10.2005 (Birleşen dava)

HÜKÜM

Asıl davanın kısmen kabulü, birleşen davanın kısmen kabulü

BİRLEŞEN DAVA

İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2005/503 E.

Taraflar arasındaki faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davada taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Dairemizce yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkeme tarafından Dairemiz ilamına karşı direnilmiştir.

Direnme kararının davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2018 tarih, 2017/11-104 E. ve 2018/1363 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının kaldırılmasına ve yerel mahkemenin ilk kararına yönelik temyiz incelemesinin usulüne uygun olarak tamamlanabilmesi için dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; asıl davada müvekkilinin uzun yıllardır koltuk, kanepe, sandık mekanizmaları üretim ve pazarlama işiyle iştigal ettiğini, davalı şirketin ise yenilik özelliği bulunmayan, iki yöne hareketli kanepe mekanizması başlıklı, iki adet faydalı modeli kendisi adına tescil ettirdiğini ileri sürerek davalı adına tescilli 1998/00259 Y ve 1998/01177 Y sayılı faydalı model belgelerinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalının müvekkili adına tescilli ürünleri taklit ettiğini ileri sürerek davalı adına tescilli 2004/01919 Y sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının hükümsüzlük talep hakkı bulunmadığını, müvekkili adına tescilli faydalı model belgelerinin yenilik vasfını taşıdığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 31.01.2012 tarih, 2006/511 E. ve 2012/12 K. sayılı kararıyla; alınan bilirkişi raporuna göre asıl davada hükümsüzlüğü istenen 1998/1177 sayılı faydalı model belgesinin incelenen tüm istemlerinin yenilik özelliği taşımadığı, hükümsüzlüğü istenen 1998/259 sayılı faydalı model belgesinin ise 1 no.lu isteminin açık ve anlaşılır yazıldığı, teknik özellikleri itibariyle yeni olduğu gibi 2 ve 3 no.lu istem dışındaki diğer istemlerin de yenilik özelliğinin bulunduğu ancak 2 ve 3 no.lu istemlerin birinci isteme göre yeni bir teknik unsur belirtmediği ve usul ve yöntem istemi mahiyetinde olduğu, birleşen dosyadaki hükümsüzlüğü talep edilen 2004/1919 sayılı belge yönünden yapılan incelemede ise 1, 2, 3 ve 4 no.lu istemlerin yenik özelliğinin bulunmadığı, 5 ve 6 no.lu istemlerin ise yeni olduğu hususunun bildirildiği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile davalı adına tescilli 1998/1177 sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, yine aynı davalı adına tescilli 1998/259 sayılı faydalı model belgesinin 2 ve 3 no.lu istemlerinin hükümsüzlüğüne, birleşen davada ise davanın kısmen kabulü ile davalı adına tescilli 2004/1919 sayılı faydalı model belgesinin 1, 2, 3 ve 4 no.lu istemlerinin hükümsüzlüğüne karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 15.05.2013 tarih, 2012/10877 E. ve 2013/9972 K. sayılı ilamı ile "1–Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı-birleşen davanın davacısı vekilinin asıl davaya yönelik tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

2– Davacı-birleşen davanın davalısı vekilinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; hükümsüzlük davasına konu 1998/1177 ve 1998/259 sayılı faydalı model belgelerinin yargılama sırasında on yıllık koruma süresinin dolduğu anlaşılmaktadır. 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 165inci maddesi uyarınca, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü koruma süresince ileri sürülebilir. Yargılama sırasında koruma süresi sona erdiğine göre, işbu hükümsüzlük davasının esası hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.

3– Bozma sebep ve şekline göre asıl dava bakımından davacı-birleşen davanın davalısı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir…” gerekçesiyle bozulmuştur. Davalı birleşen davanın davacısı vekilinin karar düzeltme istemi Dairemizin 21.01.2014 tarih, 2013/16008 E. ve 2014/1268 K. sayılı ilamı ile reddedilmiştir.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki gerekçelerle ve asıl davada hükümsüzlüğü istenen davalı adına tescilli 1998/01177 Y sayılı ve 1998/00259 Y sayılı faydalı model belgelerinin davanın açıldığı tarih olan 14.04.2003 tarihinde davalı adına tescilli olup dava tarihinde her iki faydalı model belgesinin de koruma süresinin devam ettiğinin sabit olduğu, davaya konu 1998/00259 Y sayılı faydalı model belgesinin koruma süresinin 18.02.2008 tarihinde, 1998/01177 Y sayılı faydalı model belgesinin koruma süresinin ise 22.06.2008 tarihinde sona erdiği ve 2008 yılında yargılamanın devam ettiği, her iki belgenin de koruma süresinin dava açıldıktan 5 yıl gibi süre sonra tamamlanmış olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen ilk kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davada davacı Eksan... Ltd.Şti vekili ile davacı/birleşen davada davalı Gavazoğlu Mak. San. Metal Ahşap Mobilya Dekorasyon İnş. Taah. Nakliye Tic. Ltd. Şti. vekli temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı/birleşen davada davalı Gavazoğlu Mak. San. Metal Ahşap Mobilya Dekorasyon İnş. Taah. Nakliye Tic. Ltd. Şti. vekli temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu 1998/01177 ve 1998/00259 faydalı modellerin birbirine tıpatıp benzediğini, ancak mahkemece 1998/01177 no.lu fayadalı modelin hükümsüzlüğüne karar verildiğini, diğer faydalı modelin 2 ve 3 no.lu istemlerinin hükümsüzlüğüne karar verildiğini, tümüyle hükümsüzlüğe karar verilmemesinin hatalı olduğunu, çok sayıda firmanın davalı aleyhine hükümsüzlük davası açtığını ve Faydalı Modellerin hükümsüzlüğüne karar verildiğini, bu davaların davalıdan sorulmasını, 1998/00259 FM belgesinin de tümüyle hükümsüzlüğü yönünde kararın bozulmasını, kararın diğer yönlerden onanmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı/birleşen davada davacı Eksan Mekanizma Makas Sist. İml. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda karar verildiğini, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, kararın hatalı olduğunu, birleşen davada davalı adına tescilli 2004/01919 Y sayılı faydalı model belgesinin tümden hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, zira davalıya ait bu faydalı modelin yeni olmadığını, müvekkili adına tescilli faydalı modellerin ise yenilik niteliğine haiz olduğunu, aleyhlerine açılan davanın ise reddine karar verilmesini taleple kararın bozulmasını istemiştir.

C.Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D.Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.09.2018 tarihli ve 2017/11-104 E., 2018/1363 K. sayılı ilâmı ile Özel Daire bozma kararının kendi içinde çelişkili değerlendirmeler içerdiği, bu çelişkilerden anlaşıldığı üzere bozma ilamının açık bir hataya dayalı olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 297 nci ve devamı maddelerine uygun olarak tesis edilmiş bir bozma kararı bulunmadığından, ilk karara karşı dile getirilen temyiz itirazlarının karşılanmadığı, Özel Daire kararındaki gerekçelere direnilerek verilen ısrar kararının da hüküm ifade etmeyeceği, yerel mahkemenin ilk kararına yönelik temyiz incelemesinin usulüne uygun olarak tamamlanabilmesi için Özel Daire bozma ve yerel mahkeme direnme kararlarının kaldırılmasına ve temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl ve birleşen dava, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

551 sayılı Patent Hakların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 154 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı/birleşen davada davacı Eksan Mekanizma Makas Sist. İml. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin birleşen davaya yönelik tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı/birleşen davada davacı Eksan Mekanizma Makas Sist. İml. San. Ve Tic. Ltd. Şti.vekilinin asıl davaya yönelik temyiz itrazlarının incelenmesine gelince; dava konusu faydalı modellerin koruma süresi yargılama devam ederken 22.06.2008 tarihinde sona ermiştir.

551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 165 inci maddesi uyarınca, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü koruma süresince ileri sürülebilir. Yargılama sırasında koruma süresi sona erdiğine göre hükümsüzlük talebi konusuz kalmıştır. Bu durumda konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 331 inci maddesi hükmü uyarınca davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği hükmü gözetilerek mahkemece dava tarihi itibari ile tarafların haklılık durumunun belirlenip buna göre yargılama giderlerine hükmedilmemiş olması bozmayı gerektirmiştir.

3. Davacı/birleşen davada davalı Gavazoğlu Mak. San. Metal Ahşap Mobilya Dekorasyon İnş. Taah. Nakliye Tic. Ltd. Şti. vekilinin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; davacı vekilinin temyiz dilekçesinde belirttiği 1998/00259 numaralı faydalı modelin de koruma süresi yargılama sırasında sona ermiştir. Buna göre temyiz konusu edilen söz konusu faydalı model hakkındaki talep de konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilerek, az yukarıda belirtildiği şekilde 6100 sayılı Kanun'un 331 inci maddesi gereğince davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumu dikkate alınarak yargılama giderlerine hükmedilmemiş olması doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı/birleşen davada davacı Eksan Mekanizma Makas Sist. İml. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin birleşen davaya yönelik tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.