Sözleşmenin feshi

11. Hukuk Dairesi         2008/13099 E.  ,  2010/8305 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Zonguldak 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 18.03.2008 tarih ve 2006/543-2008/76 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 13.07.2010 gününde davalı-birleşen davada davacı TTK avukatı ...geldi, davetiye tebliğine rağmen davacı-birleşen davada davalı vekili duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin, taraflar arasındaki 31.07.2001 tarihli rödovans sözleşmesinin 2. maddesinde sınırları belirtilen ve çalışma derinliği + 300 kotu üzeri olan maden sahasında işletilebilir rezervin kalmadığını görmesi üzerine, 15.04.2002 tarihli yazı ile üretim çalışma kotunun + 300 kotundan + 200 kotuna çekilmesi talebinde bulunduğunu, davacının bu talebine olumlu veya olumsuz bir yanıt vermeyen davalının 255.443.498.380 TL rödovans bedeli tahakkuk ettirdiğini ve sözleşmeye aykırı olarak müvekkilince verilen teminat mektuplarını nakde çevirme girişiminde bulunduğunu, müvekkilinin karşılıklı fesih talebi karşısında davalının sözleşmeyi feshederek fiilen üretilmeyen ve sevk edilmeyen kömür için rödovans bedeli talep ettiğini ileri sürerek, davalı feshinin haksız olduğunun tespiti ile 66.937.500.000 TL ve 98.532.000.000 TL.lık 2 adet kesin teminat mektubunun davacıya iadesine karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, işletilebilir rezervi kalmadığı iddiasının doğru olmadığını, 31.07.2001 tarihli sözleşmenin feshedilmediğini ve 31.07.2006 tarihine kadar yürürlükte olduğunu, müvekkilinin muaccel hale gelen 255.443.498.400 TL alacağı olup, teminat mektuplarının iade talebinin yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiş, birleşen dava ile de, muaccel hale gelen 255.443.498.380 TL rödovans alacağının 15.11.2000 tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece dava konusu 13 nolu sahada rödovans sözleşmesine konu miktarda üretim yapılabilecek rezervin bulunmadığının saptandığı, üretim imkansızlığı nedeniyle davacı şirketin sözleşmenin sona erdirilmesini talep etmekte haklı olduğu, bu geçen sürede yapılan çalışmaların işin niteliği gereği olup TTK.nun bu döneme ilişkin rödovans bedeli talebinde haksız olduğu, üretim imkansızlığı nedeniyle sözleşmenin sonlandırılmasının sözleşme ve yasaya uygun olduğu, sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle davalı TTK.nın yaptığı fesih işleminin haksız olduğu gerekçesiyle, davacı TTK Genel Müdürlüğü’nün davasının neddine, davacı ... Ltd. Şti. nin davasının kabulü ile davalı TTK.nın 31.12.2002 tarihli fesih işleminin usulsüz olduğunun tespiti ile davacı şirket tarafından verilen 2 adet teminat mektubunun davacı şirkete iadesine dair verilen karar, davalı (birleşen davacı) vekilinin temyizi üzerine “davalı vekilinin gerek tespit raporuna, gerekse işbu dava dosyasında alınan 31.05.2004 tarihli bilirkişi raporuna karşı olan itirazları üzerinde durularak, dava konusu sahada yeterli rezerv olup olmadığının ve sözleşmenin feshedilmesinde kusurlu olan tarafın kim olduğunun, mahallinde keşif yapılmak suretiyle araştırılması gerekirken,bunun yapılmadığı” gerekçesiyle,davalı (birleşen davacı) yararına bozulmuştur.

Mahkemece, bozmaya uyulmuş, bozma sonrası alınan ve benimsenen bilirkişi raporunda sözleşmenin 10/c, 13/b, müteferrik hükümler başlıklı 23/e maddeleri uyarınca birleşen davanın davalısı ... Madencilik San.ve Tic. Ltd. Şti.' nin 2002 yılına ait kalan rödovans borcunun hesaplandığı gerekçesiyle, asıl davanın açılmamış sayılmasına, birleşen davanın kabulü ile; taleple bağlı kalınarak 216.477,50 YTL alacak, 38.965,95 YTL KDV. Ve dava tarihi olan 05.02.2003 tarihine kadar işlemiş faizi olan 28.646,30 YTL' nin davalı ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.' nden alınarak TTK Genel Müdürlüğü' ne verilmesine, asıl alacak olan 216.477,50 YTL' ye dava tarihinden tahsil tarihine kadar avans faizi uygulanmasına karar verilmiştir.

Kararı, asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Asıl davanın açılmamış sayılmasına ilişkin karara yönelik olarak davacı ... Ltd.Şti.vekilinin temyiz itirazı ileri sürmemiş bulunmasına, esasen anılan kararın verilmesinde bir usulsüzlük de bulunmamasına, bu durumda temyiz dilekçesinde asıl davanın esasına yönelik temyiz itirazlarının incelemesinin olanaklı olmadığının kuşkusuz bulunmasına göre, asıl davada davacı ... Ltd.Şti.vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Birleşen davada davalı ... Ltd.Şti. vekilinin temyizine gelince; birleşen davanın davacısı TTK Genel Müdürlüğü yararına bozmanın gereği kapsamında, bozma sonrasında mahallinde keşif yapılması ve birleşen davada davacı vekilinin değişik iş tespit bilirkişi raporuna ve dava sırasında alınan bilirkişi raporuna itirazları üzerinde durularak, yeterli rezerv olup olmadığının ve sözleşmenin feshedilmesinde kusurlu olan tarafın kim olduğunun tespiti gerekirken, bozmanın bu gerekleri yerine getirilmemiştir. Kaldı ki, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının dava konusu sahadan çekilmesi sonrasında ihaleyi alan dava dışı ... firmasının ödediği rödovans bedelleri ve ihaleye veren kuruma bu firmanın bildirdiği kömür miktarları esas alınıp, buna göre davacının rödovans bedelini hak ettiği sonucuna varılmıştır.Davalı vekili, bu rapora itirazında,keşif yapılmadığını ve rezerv olmadığı görüşünü bildiren değişik iş tespit raporundaki tespitler ile rezerv olduğuna yönelik bozma öncesi alınan bilirkişi raporundaki tespitlerin birbirleriyle karşılaştırılmasının yapılmadığını bildirdiği halde, bu itiraz üzerinde de durulmadığı gibi ihaleyi alan ...

firmasının kömür çıkardığı sahanın farklı kodlarda olduğuna ilişkin son celsede yapılan itiraz üzerinde de, durulmamıştır.

Bu durumda mahkemece bozmanın gerekleri yerine getirilmeden, üstelik dava dışı firmaya ihale edilen sahanın dava konusu saha ile tamamen örtüşen bir yer olup olmadığı dahi keşfen belirlenmeden buna yönelik davalı itirazı üzerinde dahi durulmadan,eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, birleşen davada verilen hükmün davalı ... Ltd.Şti. yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarıdaki (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı ... Ltd.Şti.vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, birleşen davada davalı ... Ltd.Şti vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile birleşen davada verilen hükmün davalı bu şirket yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.07.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.