Tecavüzün ref'i | Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2022/5838 E. 2024/2295 K. ·
Kısmen onandı, kısmen bozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
sözleşmesel sorumluluk↗ kusur sorumluluğu↗ emredici hüküm↗ hakkaniyet↗ tazminat davası↗ mirasçılık↗ kâr dağıtımı↗ maddi ve manevi tazminat↗ esastan ret↗ taahhütname↗ ihtarname↗ harç↗ yetkisizlik kararı↗ kusur↗ fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi↗ teslim↗ istinaf yoluna başvurulabilirlik↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzurum 3.Asliye Hukuk Mahkemesi
(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2018/33 E., 2019/416 K.
Taraflar arasındaki tecavüzün ref'i, tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı programlarında kullanılmak üzere 2016-2017 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Prof.Dr. ... ve Prof. Dr. ... editörlüğünde yazdırılan telif hakları, telif hakkı devir sözleşmeleri ile devir alınan Türk Dili I kitabını %100'e yakın benzerlikle Grafiker Yayınevinden bastırdıkları tespit edildiğini, davalıların telif hakkını devrettirdiği kitabı davacının izni ve onayı olmadan bastırıp yayınlamasının hukuka aykırı bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun)'nun 70'... maddesinin birinci fıkrası uyarınca, davalılardan Grafiker Yayımcılık tarafından yayımlanan Türk Dili 1 El kitabından edinilen kâr olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmesini, 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca üç ... tazminat talebine karşılık şimdilik 1.000,00 TL’nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek müvekkili davacıya verilmesine karar verilmesini, 5846 sayılı Kanun'un 67 nci ve 70 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ihlal edilen manevi haklara karşılık toplam 20.000,00 TL'nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikle davalılardan müştereken ve mütesellilen tahsil edilerek müvekkili davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen dava dilekçesinde ise; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı programlarında kullanılmak üzere 2016-2017 eğitim-öğretim güz yarıyılında Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... editörlüğünde yazdırılan ve telif hakları, telif hakkı devir sözleşmeleri ile devir alınan Türk Dili I kitabi için Prof. Dr. ...'ün 27.09.2017 tarihli dilekçesi ile kitabın farklı formatlarda başka alanlarda kullanılmak üzere Açıköğretim Fakültesinden ... istediğini ancak bu talebe ... verilmediğini, Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ...'in ise Açıköğretim Fakültesi cevabını beklemeden %100'e yakın benzerlikle Grafiker yayınevinden dava konusu kitabı bastırdıklarının tespit edildiğini, Grafiker Yayınlarından yayınlanan Ekim 2017 tarihli 1. Baskı Türk Dili I El Kitabı incelendiğinde editörlerinin Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... olduğu, yazarlarının da Prof. Dr. ..., Prof. ..., Yrd. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç, Dr. ..., Doç. Dr. ..., Yr. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç. Dr. ... Doç. Dr. ... ve Okutman (kitapta unvanı Yrd. Doç. Dr. Olarak gösterilmiş) Bahatin ... olarak görüldüğünü, bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla müvekkili davacının maruz kaldığı tecavüzün ref'ine karar verilmesini talep etmiştir.
Karşı dava açan davalılar; ..., ..., ... ve ... davacı tarafça telif hakkı alınarak yazdırılan kitabın basımının yapılmaması ve sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi zararın davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Asıl davada davalı Grafiker Grafik Ofset Matbaacılık Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ... sahibi ... ile telif hakları sözleşmesi imzaladığı, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitap ... 2017 ayında baskıya girdiği, bir kısmının yazarlara verildiği, bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de dağıtıma verildiği, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisinin olmadığı, bu nedenle herhangi bir kusur ve sorumluğunun bulunmadığını, müvekkil şirketin bastığı kitabın bire bir aynı olduğu davacı iddiası olduğu, davacı yönünden herhangi bir maddi ve manevi zarar doğmadığı, davacının bastığı, dağıttığı, okuttuğu kitapla müvekkilin bastığı kitabın farklı olduğu belirtilmek suretiyle haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.
Asıl davada davalılar ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından hukuki bir ... olmaktan uzak, çelişkilerle ve gereksiz tekrarlarla dolu cevabi yazıları hukuki dayanaktan yoksun ve öznellik taşımadığı, karşı tarafın sözleşmesindeki maddelerin, iddialarının ve savunmasınaki ifadelerin ilgili kanunların ya da yönetmeliğin maddelerine uygun olması gerektiği, aksi takdirde bunların herhangi bir hukuki temelinin olamayacağını, AÖF, editörler ve yazarlarla imzaladığı sözleşmeyi hazırlarken ilgili kanunların ve yönetmeliklerin emredici nitelikte olduklarını göz ardı edildiği ve söz konusu kanunların yazar ve editörlerin haklarını koruyan ilgili maddelerini de kendi lehine sonuçlar doğuracak biçimde görmezden geldiklerini önemli bölümünde AÖF yerine halen okutulan Türk Dili I ve II müelliflerinin savunmasını anımsatır ifadelerin yer aldığı açıklamalar başlıklı yazılarındaki iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtmek suretiyle idarenin davasının reddini istemiştir.
Asıl davada davalılar ..., ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinden özetle; aleyhe açılan davanın hukuki bir dayanağı bulunmadığı, davacının maddi ve manevi tazminat davası açtığı, davacı idare ile aralarında yapılan sözleşmeyi uymayarak hiçbir ihtarname ve sözlü uyarıda bulunmadan, gerekçe göstermeden sözleşmenin bütün hükümlerini ortadan kaldırdığını ve sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmeler sorumluluk doğuran ve sözleşmeyi yapan tarafları bağlayan kapsamlı ve bağlayıcı akitler olduğu, sözleşmeyi dikkate almayarak ... bir heyet kurarak kendilerine yazdırılan kitabın aynısını başka yazarlara yazdırıp yürürlüğü sokması idarenin iyi niyetli olmadığını ortaya koyduğu ve sözleşmeyi zımni olarak feshettiğin de gösterdiğini belirtmek suretiyle haksız ve gerekçesiz açılan davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada davalı Grafiker Grafik Ofset Matbaacılık Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti. vekili, müvekkili şirket ... sahibi ... ile Türk Dili 1 adlı kitabının basımı yayımı ve dağıtımı konusunda 07/10/2017 tarihinde Basım Yayım ve Telif hakları sözleşmesi imzalandığını, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitabın ... 2017 ayında baskıya girdiğini ve bir kısmı yazarlara verildiğini, Bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de dağıtıma verildiğini, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisi olmadığını, bu nedenle herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını ve haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu Türk Dili 1 isimli kitabın 5846 sayılı Kanun'un 1 ... maddesinin (b) fıkrası uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu, söz konusu eserlerin davacı tarafından iletilmediği, 5846 sayılı Kanun'un 1-2/B maddesi ve 8 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... sahibi olmadığı, ancak davalı yazarlar ile bu eserler hakkındaki tasarruflara ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, davaya konu olan davalı Grafiker...Ltd.Şti. tarafından yayınlanan "Türk Dili 1 el kitabı" isimli kitap ile davacı tarafa ait Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi (AÖF) tarafından yayınlanan kitabın bilirkişi raporunda karşılaştırıldığı, buna göre kitaplarda ünitelerin, konu başlıklarının, konu anlatımlarının, konu açıklamalarında yer ... örnekler ve soruların birebir aynı olduğu, kitaplar arasındaki benzerliğin %100'e yakın olduğunun tespit edildiği, davacı T.C. ... ile davalı yazar arasında imzalanan telif hakkı devir sözleşmelerinde yazar tarafından ... üzerindeki tüm hakların sözleşmedeki koşullarla yayıncıya devredildiğinin karşılaştırıldığı ve yazarın söz konusu eserde yer ... bölümleri başka başlık altında veya ayrı kitaplar halinde yayınlatmamayı taahhüt ettiği, sözleşmede baskı adedi ya da süre sınırı bulunmadığı, taraflar arasında imzalanan ve belirli bir süre tayin etmeksizin dava konusu eserin çoğaltma ve yayma haklarını kullanma yetkisinin devrini içeren sözleşmeler uyarınca davacının devraldığı hakların kapsam ve sınırı belirlendiğinde söz konusu taraflar arasındaki sözleşmenin 2016-2017 (güz-ilkbahar) eğitim öğretim yılını kapsadığı, davacı idarenin eserleri 2016 yılında teslim almasına rağmen eserin basımını yapmadığı, davalı yazarlara ait kitap 2017-2018 yılı güz yarı yılında okutulmadığı, davalı yazarların ... sahibi olduğu Türk Dili 1 isimli eserin davacı tarafça eğitim aracı olarak kullanılmadığı, taraflar arasındaki telif hakkı devir sözleşmesi ile davacıya sonsuz ve sınırsız bir şekilde yayma ve çoğaltma hakkı verilmesinin 5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca hakkaniyete aykırı olacağı, bu çerçevede davalı yazarların başka bir yayınevi ile yayın sözleşmesi imzalamak suretiyle eserleri çoğaltmasının ilgili kanun hükümleri uyarınca üniversitenin hakkını ihlal eden bir durum olmadığı, bu çerçevede hem asıl davada hem birleşen davada davacının ortada bir tecavüz olmadığından hem tazminat hemde tecavüzün men'i taleplerinin yerinde olmadığı, bir kısım davalıların açmış olduğu karşı davalarında ise; maddi manevi tazminat talep ettikleri, davalıların davacı idarenin sözleşmeye aykırı hareket ettiğini ve eserlerin başka birimlerde kullanıldığını iddia etmelerine rağmen, bu iddialarına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunmadıkları, ayrıca dava konusu eserlerin davacı idare tarafından 2017/2018 yıllarına ait dönemde kullanılmaması sebebiyle karşı davacı yazarların bu kapsamda her hangi bir zararlarının bulunmadığı, keza yine manevi tazminat taleplerinin de yerinde olmadığı gerekçeleriyle asıl davanın, karşı davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5846 sayılı Kanun'un 48 ... maddesine göre, ... sahibinin veya mirasçılarının kendilerine kanunen tanınan mali haklarını, süre, yer ve muhteva itibariyle sınırlı ya da sınırsız, karşılıklı ya da karşılıksız olarak başkalarına devredilebileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasında bulunan telif hakkı devir sözleşmesine göre ... sahibinin eserdeki tüm haklarını yayıncı olan davacıya devrettiğini, asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arsındaki telif hakkı devir sözleşmesinde mali hakların açıkça belirtilmediği, eserin tüm haklarının devir edildiği, yayın süresi ve baskı adetine ilişkin bir belirlenme yapılmadığı, yayın sözleşmelerinde süre ve/veya baskı adetinin kararlaştırılmış olmasının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 491 ... maddesinde açıkça düzenlendiği, basım sayısının belirtilmemiş olması halinde yayıncının ancak bir baskı yapabileceği, davacının kitabı elektronik kitap olarak 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında okuttuğu, 2017-2018 yılında ise farklı bir kitap okutulmasına karar verildiği, davacı tarafın 2017-2018 yılında da davaya konu kitabın ders kitabı olarak okutulmasına karar verilecek olsaydı davalılara yeniden bir ödeme yapılacağını da beyan ettiği, davacının 5846 sayılı Kanun'a göre talep edeceği bir tazminat hakkının bulunmadığı ve davalı Grafiker Grafik Ofs. Ltd. Şti.'nin ref'i gereken bir tecavüzünün olmadığı, dolayısıyla asıl ve birleşen davanın reddedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle, telif hakkı müvekkiline devredilen kitabın müvekkilinin bilgi ve onayı olmadan yayınlandığını, kitapların yazarlarının ve içeriğinin kelimesi kelimesine aynı olduklarını, davalı şirket tarafından basılan 2.000 adet kitabın tanesi 30,00 TL'den satışa sunulduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı yayın evi tarafından yayınlanan ve diğer davalıların yazarı olduğu Türk Dili I kitabının yayınlanmasının telif hakkı devir sözleşmesi kapsamında davacının mali haklarını ihlal ... etmediği noktasındadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.
2.5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/7216 E. 2023/1880 K.
Ortak:hakkaniyet · kâr dağıtımı · maddi ve manevi tazminat
İncelediğiniz kararda… koşullarla yayıncıya devredildiğinin karşılaştırıldığı ve yazarın söz konusu eserde yer ... bölümleri başka başlık altında veya ayrı kitaplar halinde yayınlatmamayı «taahhüt» ettiği, sözleşmede baskı adedi ya da süre sınırı bulunmadığı, taraflar arasında imzalanan ve belirli bir süre tayin etmeksizin dava konusu eserin çoğaltma ve yayma haklarını kullanma «yetkisinin» devrini içeren sözleşmeler uyarınca davacının devraldığı hakların kapsam ve sınırı belirlendiğinde söz konusu taraflar arasındaki sözleşmenin 2016-2017 (güz-ilkbahar) eğitim öğretim yılını kapsadığı, davacı idarenin eserleri 2016 yılında «teslim» almasına rağmen eserin basımını yapmadığı, davalı yazarlara ait kitap 2017-2018 yılı güz yarı yılında okutulmadığı, davalı yazarların ... sahibi olduğu Türk Dili 1 isimli eserin davacı tarafça eğitim aracı olarak kullanılmadığı, taraflar arasındaki telif hakkı devir sözleşmesi ile davacıya sonsuz ve sınırsız bir şekilde yayma ve çoğaltma hakkı verilmesinin 5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca «hakkaniyete» aykırı olacağı, bu çerçevede davalı yazarların başka bir yayınevi ile yayın sözleşmesi imzalamak suretiyle eserleri çoğaltmasının ilgili kanun hükümleri uyarınca üniversitenin hakkını ihlal eden bir durum olmadığı, bu çerçevede hem asıl davada hem birleşen davada davacının ortada bir tecavüz olmadığından hem tazminat hemde tecavüzün men'i taleplerinin yerinde olmadığı, bir kısım davalıların açmış olduğu karşı davalarında ise; «maddi manevi tazminat» talep ettikleri, davalıların davacı idarenin sözleşmeye aykırı hareket ettiğini ve eserlerin başka birimlerde kullanıldığını iddia etmelerine rağmen, bu iddiaların …
2017 ayında baskıya girdiği, bir kısmının yazarlara verildiği, bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de «dağıtıma» verildiği, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisinin olmadığı, bu nedenle herhangi bir «kusur» ve sorumluğunun bulunmadığını, müvekkil şirketin bastığı kitabın bire bir aynı olduğu davacı iddiası olduğu, davacı yönünden herhangi bir maddi ve manevi zarar doğ …
Şti. vekili, müvekkili şirket ... sahibi ... ile Türk Dili 1 adlı kitabının basımı yayımı ve «dağıtımı» konusunda 07/10/2017 tarihinde Basım Yayım ve Telif hakları sözleşmesi imzalandığını, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitabın ...
Benzer bu karardaTaraflar arasındaki «maddi-manevi tazminat» davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
CEVAP 1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; uzaktan öğretim kitap yazım basım «dağıtım» Koordinatörlüğü görevinin 24.03.2017 tarihinde sona erdiğini, iddia edilen işlem ve eylemde iştirakinin bulunmasının söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir 2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kitabın her ünitesinin «son» kısmında bulunan "Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar" listesinde, 2013 yılında basılan kitaba atıfta bulunulduğunu ve kaynak olarak gösterildiğini, kitabın …
… ının 10,00 TL olduğunu, 12.03.2019 tarihli raporda neye dayanıldığı anlaşılmadan belirlenmiş bir 25,00 TL'lik ortalama satış fiyatı üzerinden hesaplama yapıldığını, «maddi tazminatın» mutlaka telif tazminatının 3 katı olmasının da «hakkaniyet» anlayışı ile çeliştiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının «istinaf incelemesi» yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:sözleşmenin nispiliği · aktif husumet yokluğu · aktif husumet · istinaf incelemesi · iş bölümü · dürüstlük kuralı · husumet yokluğu · kaldırma ve yeniden hüküm
Benzer bu kararda… f dilekçesinde özetle; davaya konu eser üzerindeki mali hakların davacı tarafından Anadolu Üniversitesine devredildiğinden, mali haklar bakımından huzurdaki davanın «aktif husumet yokluğu» sebebiyle reddine karar verilmesinin gerektiğini, aynı nedenle davalı tarafından yapılan alıntının, davaya konu 4 üncü ünitenin "Kaynakça" kısmında, davacı tarafın eserinin bulunduğu editoryal yayının künye bilgilerine yer verilmek suretiyle usulüne uygun şekilde yapıldığını, incelemeye ve iddialara konu tek bir kitap olmasına rağmen, «maddi tazminat» bakımından daha önce 3. ve 4 üncü kitap olarak değerlendirilen iki kitap bakımından ayrı ayrı 3 katı oranında telif bedeli hesaplandığını, Mart 2016 tarihinde bası …
… ışmasız olduğunu, davacı ile davalı ... arasında imzalanan Telif Sözleşmesi gereğince, davacının dava konusu eserden kaynaklanan mali haklarını devretmesi nedeniyle «maddi tazminat» talebinde bulunamayacağının kabulü halinde «dürüstlük kuralına» aykırı bir sonucun ortaya çıkacağını, davacı ile davalı Üniversite arasında imzalanan Telif Sözleşmesi uyarınca bir an için davacının maddi tazminat talebinde bulunamayacağı kabul edilse dahi, davacının davalı ...’dan dahi maddi tazminat talep edemeyeceği yönündeki istinaf kararının «sözleşmelerin nispiliği» ilkesine de aykırı olduğunu, davacının mali haklarını devrettiği gerekçesiyle davalılardan maddi tazminat talebinde bulunamayacağı yönündeki hukuka aykırı kararın …
Kararın davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü «kaldırılarak yeniden» esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
… yle davalı ... ve ...' a açılan davanın kısmen kabulüne, 25.312,50 TL maddi ve 8.000,00 TL manevi tazminatın, anılan davalılardan dava tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Anadolu Üniversitesi yayınlarından baskı tarihi Mart 2016 olan "Enerji Tasarrufu ve Çevre" adlı editoryal yayının, "Çevreye Duyarlı Enerji Etkin Bina ve Tesisat" başlıklı 4. ünitesi ile baskı tarihi Mart 2016 olan "Enerji Tasarrufu" adlı editoryal yayının "Çevreye Duyarlı Enerji Etkin Bina ve Tesisat" başlıklı 4 üncü ünitesinin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 66 ve 69 uncu maddeleri uyarınca toplatılmasına, basım, yayım ve çoğaltılmasının önlenmesine ve durdurulmasına, davacının eserine yapılan tecavüzün men'ine, davalı ...'un akademik CV'sinden iktibas teşkil eden dava konusu eserin (Anadolu Üniversitesi yayınlarından baskı tarihi Mart 2016 olan "Enerji Tasarrufu ve Çevre "adlı editoryal yayının "Çevreye Duyarlı Enerji Etkin Bina ve Tesisat" başlıklı 4 üncü ünitesi ile baskı tarihi Mart 2016 olan "Enerji Tasarrufu " adlı editoryal yayının "Çevreye Duyarlı Enerji Etkin Bina ve Tesisat" başlıklı 4 üncü ünitesinin) çıkarılmasına, hüküm özetinin «ilanına», diğer davalılar hakkında açılan davanın «husumet yokluğundan» reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2023/589 E. 2024/4222 K.
Ortak:emredici hüküm · hakkaniyet · kâr dağıtımı · ihtarname · kusur · teslim
İncelediğiniz kararda2017 ayında baskıya girdiği, bir kısmının yazarlara verildiği, bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de «dağıtıma» verildiği, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisinin olmadığı, bu nedenle herhangi bir «kusur» ve sorumluğunun bulunmadığını, müvekkil şirketin bastığı kitabın bire bir aynı olduğu davacı iddiası olduğu, davacı yönünden herhangi bir maddi ve manevi zarar doğ …
2017 ayında baskıya girdiğini ve bir kısmı yazarlara verildiğini, Bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de «dağıtıma» verildiğini, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisi olmadığını, bu nedenle herhangi bir «kusur» ve sorumluluğunun bulunmadığını ve haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.
… koşullarla yayıncıya devredildiğinin karşılaştırıldığı ve yazarın söz konusu eserde yer ... bölümleri başka başlık altında veya ayrı kitaplar halinde yayınlatmamayı «taahhüt» ettiği, sözleşmede baskı adedi ya da süre sınırı bulunmadığı, taraflar arasında imzalanan ve belirli bir süre tayin etmeksizin dava konusu eserin çoğaltma ve yayma haklarını kullanma «yetkisinin» devrini içeren sözleşmeler uyarınca davacının devraldığı hakların kapsam ve sınırı belirlendiğinde söz konusu taraflar arasındaki sözleşmenin 2016-2017 (güz-ilkbahar) eğitim öğretim yılını kapsadığı, davacı idarenin eserleri 2016 yılında «teslim» almasına rağmen eserin basımını yapmadığı, davalı yazarlara ait kitap 2017-2018 yılı güz yarı yılında okutulmadığı, davalı yazarların ... sahibi olduğu Türk Dili 1 isimli eserin davacı tarafça eğitim aracı olarak kullanılmadığı, taraflar arasındaki telif hakkı devir sözleşmesi ile davacıya sonsuz ve sınırsız bir şekilde yayma ve çoğaltma hakkı verilmesinin 5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca «hakkaniyete» aykırı olacağı, bu çerçevede davalı yazarların başka bir yayınevi ile yayın sözleşmesi imzalamak suretiyle eserleri çoğaltmasının ilgili kanun hükümleri uyarınca üniversitenin hakkını ihlal eden bir durum olmadığı, bu çerçevede hem asıl davada hem birleşen davada davacının ortada bir tecavüz olmadığından hem tazminat hemde tecavüzün men'i taleplerinin yerinde olmadığı, bir kısım davalıların açmış olduğu karşı davalarında ise; «maddi manevi tazminat» talep ettikleri, davalıların davacı idarenin sözleşmeye aykırı hareket ettiğini ve eserlerin başka birimlerde kullanıldığını iddia etmelerine rağmen, bu iddiaların …
Benzer bu kararda… ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu tespit edilen Siyaset Felsefesine Giriş isimli kitabın basımı konusunda davalı ile 5846 sayılı Kanun'un 52 nci maddesinde «emredildiği» gibi mali haklara dair yazılı bir sözleşme yapmaksızın 2005 yılında kitabın basımını yaptığı, 2014 yılında yeniden kitabın basımını yaptığının ispatlanamadığı, davalının bu şekilde davacı eser sahibine ait manevi haklardan 5846 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesindeki umuma arz hakkını, mali haklardan 5846 sayılı Kanun'un 22 nci maddesindeki çoğaltma hakkı, 23 üncü maddesindeki yayma hakkını ihlal ettiği, davacının bu nedenle 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca manevi tazminat ve 68 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sözleşme bedelinin üç katı kadar «maddi tazminat» talep edebileceği, 2005 yılında basımı yapılan bu kitap için Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan bandrol talebinde bulunmadığı, davalıya ait iş yerinde bulunan kitapların bandrolsüz oldukları, ayrıca davacı tarafça mahkemeye sunulan iki adet kitabın üzerinde ise başka kişilere ait iki farklı kitap için davalı tarafça alınan bandrollerin yapıştırılmış oldukları, bu nedenle davalının dava konusu kitaptan tam olarak kaç adet baskı yaptığının tespit edilemediği, ancak davalının iş yerinde kendi oluşturduğu resmi olmayan bir kayıtta 1550 adet kitap basıldığının yazılı olduğu, davaya konu kitabın niteliğine ve davalı şirket yetkilisinin başka kitaba ait bandrolleri kullanmak suçundan beraat etmiş olmasına göre, diğer kitaplar için aldığı toplam 6000 adet bandrolün tamamının bu kitaplar üzerinde kullanıldığının kabul edilemeyeceği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi uyarınca davacının iddiasını geçerli delillerle ispatlaması gerektiği, zararın varlığına rağmen tutar ispat edilemez ise gerektiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 50 ve 51 inci maddeleri uyarınca hakim uygun tazminatı kendisi belirleyebileceği, bandrol ve davalı kayıtları üzerinden yapılan inceleme sonucunda 6000 adet kitabın basıldığına ilişkin olarak somut delil bulunmadığı, davalı işyerinde 37 adet kitabın ele geçtiği, iki adet kitabın da davacı tarafça dosyaya sunulduğu, davalıya ait iş yeri kaydında ise 1550 adet kitabın basıldığına dair kayıt bulunduğuna göre, tazminat hesabının ele geçen bu kitaplar ve kayıt dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği, taraflar arasında sözleşme bulunmadığından davacı yazara ödenecek telif tazminatının ne kadar olduğunun da bilinemediği, basılan kitap sayısına, kitapların satış bedeline, kitabın yalnızca toplumun belli bir kesimine hitap edecek akademik ve bilimsel nitelikte bir kitap olmasına, davalının «kusur» derecesine göre 5.000,00 TL telif bedelinin üç katı kadar 15.000,00 TL maddi tazminat ve 10.000,00 TL manevi tazminatın «hakkaniyete» uygun olacağı, davacı tarafından telif tazminatı talep edilmesi nedeniyle dava tarihinden önceki basımlar için taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğundan, yalnızca muhtemel tecavüzünün önlenmesine karar verilmesi gerektiği, 2005 yılındaki basımın hangi ayda gerçekleştiği tespit edilemediğinden «faizin başlangıç tarihi» 01.07.2005 olarak kabul edilmek suretiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
… lmaksızın ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 52 nci madde uyarınca da bir sözleşme yapılmaksızın davalı tarafından basıldığını ve «dağıtıldığını», davalı şirket tarafından ilgili eserin öncelikle 2005 yılında basıldığını ve daha sonra tıpkı basım olarak 2014 yılında 2014 yılı bandrolü alınmak suretiyle yeniden basılarak satışa arz edildiğini, ayrıca davalı şirketin www.kaknus.com.tr alan adlı internet sitesinde de satış yapıldığını, davalı şirket tarafından eserin yayınlanması ile ilgili hiçbir şekilde telif ücreti ödenmediğini, davacı tarafından davalıya 27.01.2014 tarihinde noter aracılığı ile «ihtarname» keşide edildiğini ve bu ihtarnamenin davalıya 28.01.2014 tarihinde tebliğ edildiğini, «ihtara» cevap verilmediğini, öncelikle davacının eserine vaki tecavüzün kaldırılmasına, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca üç katı olarak şimdilik 20.000,00 TL tazminatın eserin yayın tarihinden itibaren «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline, 20.000,00 TL manevi tazminatın eserin yayın tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini ta …
… çerçevede bazı telif eserleri yayınladığını, bu dönemde davacının kendi eseri olan dava konusu Siyaset Felsefesine Giriş adlı kitabını da asistanı olarak araştırma «görevlisi» ... vasıtasıyla EDAM Danışmanlık firmasıyla irtibat kurarak yayınevinde yayımlatmak istediğini ve bu yönde asistanı aracılığıyla irtibatlı oldukları EDAM firmasına eserinin Word formatında yazılmış halini gönderdiğini, EDAM firmasıyla yapmış oldukları anlaşma çerçevesinde kitabı 500,00 TL editörlük ücreti ve 100 adet kitap telif ücreti anlaşması çerçevesinde basabileceklerini bildirdiklerini ve 2005 yılında kitabı bastıklarını, davacıya 500,00 TL editörlük ücreti ve 100 adet kitap telif ücreti verildiğini, buna göre eserin kendilerince 2004 yılında «teslim» alındığını ve yayım programına alınarak 2005 yılında yayınevi tarafından yayınlattırıldığını, söz konusu eserin müvekkilinden önce başka kimse tarafından basılmadığını, davacı tarafından eserin 2005 yılında yapılan bu basımına bizzat kendisinin teşekkür yazısı yazdığını, davacının kendi kitabının yayımlandığını bilmediğini öne sürmesi ve maddi-manevi haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle davayı açmasının tamamen kötü niyetli olduğunu, davacının kitabının sadece 2005 yılında basımının yapıldığını, ancak 2014 yılında asla ve kesinlikle bir tıpkı basımının yapılmadığını, davacının dava konusu kitabını 2012 yılında Kumsaati Yayınları'na verdiğini ve yayınlattırdığını, davacının gönderdiği «ihtarnamenin» usulsüz olduğunu, yayınevinin 2006 yılından önceki yayınlarında stok bandrol kullandığını, davacının kasten ve kötü niyetli olarak Savcılığa «şikayet» ederek şirkete polis yoluyla baskın yaptırdığını ve «depoda» bulunup satışa arz edilmemiş olan kitaplarını toplattığını, davacının telif hakkı olarak talep ettiği 100 adet kitabını teslim aldığını ve buna bağlı olarak da 10 yıl boyunca hiçbir itirazı bulunmadığını, dava konusu taleplerin «zamanaşımına» uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:faiz başlangıç tarihi · hükmün kesinleşmesi · teamül · depo kararı · şikayet · hak düşürücü süre · ihtar · maddi tazminat
Benzer bu kararda… abın kağıdı ve mürekkebi üzerinde karbon testi yapıldığında kitabın hangi yılda basıldığı rahatlıkla tespit edilebileceğini, davacının tüm iddiaları ve taleplerinin «zamanaşınımına» uğradığını, kanunun aradığı 1 yıllık «hak düşürücü sürenin» çoktan geçtiğini, davacının dava konusu kitabı 2012 yılında Kum Saatleri yayınevinde tekrar bastırdığını, bu yayınevine kaç adet bandrol aldığı ve sattığı sorulduğunda kitabın kaç adet satıldığının ortaya çıkacağını, esasen yayıncılık piyasasında çoğu zaman sözlü anlaşmalar yapıldığını, bu uygulamanın «teamül» haline geldiğini, davacıya telif ücreti olarak davacı 100 adet kitap verildiğini, alınan bilirkişi raporunda '2014 yılında baskının yapıldığına dair herhangibi bir tespitin bulunmadığını, bilirkişi yapılacak teknik inceleme ile basım tarihinin belirlenebileceğini, ayrıca bilirkişi nüshaların ilk baskıya ait olduğunun belirlenmesi halinde «maddi tazminat» hesabının kabulünün yapılamayacağının belirttiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.
… çerçevede bazı telif eserleri yayınladığını, bu dönemde davacının kendi eseri olan dava konusu Siyaset Felsefesine Giriş adlı kitabını da asistanı olarak araştırma «görevlisi» ... vasıtasıyla EDAM Danışmanlık firmasıyla irtibat kurarak yayınevinde yayımlatmak istediğini ve bu yönde asistanı aracılığıyla irtibatlı oldukları EDAM firmasına eserinin Word formatında yazılmış halini gönderdiğini, EDAM firmasıyla yapmış oldukları anlaşma çerçevesinde kitabı 500,00 TL editörlük ücreti ve 100 adet kitap telif ücreti anlaşması çerçevesinde basabileceklerini bildirdiklerini ve 2005 yılında kitabı bastıklarını, davacıya 500,00 TL editörlük ücreti ve 100 adet kitap telif ücreti verildiğini, buna göre eserin kendilerince 2004 yılında «teslim» alındığını ve yayım programına alınarak 2005 yılında yayınevi tarafından yayınlattırıldığını, söz konusu eserin müvekkilinden önce başka kimse tarafından basılmadığını, davacı tarafından eserin 2005 yılında yapılan bu basımına bizzat kendisinin teşekkür yazısı yazdığını, davacının kendi kitabının yayımlandığını bilmediğini öne sürmesi ve maddi-manevi haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle davayı açmasının tamamen kötü niyetli olduğunu, davacının kitabının sadece 2005 yılında basımının yapıldığını, ancak 2014 yılında asla ve kesinlikle bir tıpkı basımının yapılmadığını, davacının dava konusu kitabını 2012 yılında Kumsaati Yayınları'na verdiğini ve yayınlattırdığını, davacının gönderdiği «ihtarnamenin» usulsüz olduğunu, yayınevinin 2006 yılından önceki yayınlarında stok bandrol kullandığını, davacının kasten ve kötü niyetli olarak Savcılığa «şikayet» ederek şirkete polis yoluyla baskın yaptırdığını ve «depoda» bulunup satışa arz edilmemiş olan kitaplarını toplattığını, davacının telif hakkı olarak talep ettiği 100 adet kitabını teslim aldığını ve buna bağlı olarak da 10 yıl boyunca hiçbir itirazı bulunmadığını, dava konusu taleplerin «zamanaşımına» uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
… ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu tespit edilen Siyaset Felsefesine Giriş isimli kitabın basımı konusunda davalı ile 5846 sayılı Kanun'un 52 nci maddesinde «emredildiği» gibi mali haklara dair yazılı bir sözleşme yapmaksızın 2005 yılında kitabın basımını yaptığı, 2014 yılında yeniden kitabın basımını yaptığının ispatlanamadığı, davalının bu şekilde davacı eser sahibine ait manevi haklardan 5846 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesindeki umuma arz hakkını, mali haklardan 5846 sayılı Kanun'un 22 nci maddesindeki çoğaltma hakkı, 23 üncü maddesindeki yayma hakkını ihlal ettiği, davacının bu nedenle 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca manevi tazminat ve 68 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sözleşme bedelinin üç katı kadar «maddi tazminat» talep edebileceği, 2005 yılında basımı yapılan bu kitap için Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan bandrol talebinde bulunmadığı, davalıya ait iş yerinde bulunan kitapların bandrolsüz oldukları, ayrıca davacı tarafça mahkemeye sunulan iki adet kitabın üzerinde ise başka kişilere ait iki farklı kitap için davalı tarafça alınan bandrollerin yapıştırılmış oldukları, bu nedenle davalının dava konusu kitaptan tam olarak kaç adet baskı yaptığının tespit edilemediği, ancak davalının iş yerinde kendi oluşturduğu resmi olmayan bir kayıtta 1550 adet kitap basıldığının yazılı olduğu, davaya konu kitabın niteliğine ve davalı şirket yetkilisinin başka kitaba ait bandrolleri kullanmak suçundan beraat etmiş olmasına göre, diğer kitaplar için aldığı toplam 6000 adet bandrolün tamamının bu kitaplar üzerinde kullanıldığının kabul edilemeyeceği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi uyarınca davacının iddiasını geçerli delillerle ispatlaması gerektiği, zararın varlığına rağmen tutar ispat edilemez ise gerektiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 50 ve 51 inci maddeleri uyarınca hakim uygun tazminatı kendisi belirleyebileceği, bandrol ve davalı kayıtları üzerinden yapılan inceleme sonucunda 6000 adet kitabın basıldığına ilişkin olarak somut delil bulunmadığı, davalı işyerinde 37 adet kitabın ele geçtiği, iki adet kitabın da davacı tarafça dosyaya sunulduğu, davalıya ait iş yeri kaydında ise 1550 adet kitabın basıldığına dair kayıt bulunduğuna göre, tazminat hesabının ele geçen bu kitaplar ve kayıt dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği, taraflar arasında sözleşme bulunmadığından davacı yazara ödenecek telif tazminatının ne kadar olduğunun da bilinemediği, basılan kitap sayısına, kitapların satış bedeline, kitabın yalnızca toplumun belli bir kesimine hitap edecek akademik ve bilimsel nitelikte bir kitap olmasına, davalının «kusur» derecesine göre 5.000,00 TL telif bedelinin üç katı kadar 15.000,00 TL maddi tazminat ve 10.000,00 TL manevi tazminatın «hakkaniyete» uygun olacağı, davacı tarafından telif tazminatı talep edilmesi nedeniyle dava tarihinden önceki basımlar için taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğundan, yalnızca muhtemel tecavüzünün önlenmesine karar verilmesi gerektiği, 2005 yılındaki basımın hangi ayda gerçekleştiği tespit edilemediğinden «faizin başlangıç tarihi» 01.07.2005 olarak kabul edilmek suretiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
… e sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından davalı şirket ve Muhammet Çiftçi aleyhine yazılı izin olmaksızın Siyaset Felsefesine Giriş adlı eserinin basılması, «dağıtılması» nedeniyle 5846 sayılı Kanun kapsamında cezalandırılması ve 5846 sayılı Kanun'un 81 inci maddesi gereğince bandrol yükümlülüğüne aykırılık suçundan İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/36201 soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğu, akabinde İstanbul Anadolu Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2014/385 E. sayılı dosyası ile ceza davası açıldığı, mahkeme tarafından sanığın mahkumiyetine (HAGB), sanığın eser üzerinde başka bir esere ait bandrol kullanmak suçundan beraatine, davalı şirket hakkında tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirlerine hükmedilmesine yer olmadığına karar verildiği ve «hükmün kesinleştiği», davacının "Siyaset Felsefesine Giriş" isimli kitabın yazarı ve eser sahibi olduğu, kitabın 5846 sayılı Kanun kapsamında eser niteliğinde olduğu, kitabın 2005 yılında basıldığı hususunun davalının kabulünde olduğu ancak 2014 yılındaki basım iddiasının kabul edilmediği, taraflar arasında yazılı bir sözleşmenin bulunmadığı, kitap için Kültür ve Turizm Bakanlığından bandrol alınmadığının gerek işbu davada gerekse de kesinleşen ceza davasında sabit olduğu; tüm bu hususlar dikkate alındığında davalının davacıya ait kitabı 2005 yılında basımını yaptığı ve dava tarihi itibariyle halen satışta tuttuğu, davacının 2014 yılına ilişkin basım iddiasının kanıtlanamadığı, 5846 sayılı Kanun'un 52 nci maddesindeki "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır." hükmüne aykırı olarak davalının kitabı yazılı bir sözleşme olmaksızın basmış olması nedeniyle davacının tazminat hakkının bulunduğu, 5846 sayılı Kanun'un 68 ve 6098 sayılı Kanun'un 146 ncı maddelere tabi davanın 10 yıllık «zamanaşımı» süresi içinde açıldığı, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin ve 6098 sayılı Kanun'un 50 ve 51 nci maddeler gereğince yapılan «maddi tazminat» ile somut olayın özellikleri dikkate alınarak belirlenen manevi tazminat miktarlarının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan re …
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2022/5838 E. , 2024/2295 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi
SAYISI 2019/2880 Esas, 2022/975 Karar
ASIL VE BİRLEŞEN
DAVADA DAVACI T.C. ... vekili ...
ASIL DAVADA DAVALILAR 1. ...
2. ...
3. ...
4. ... vekili Avukat ...
5. ...
6. ...
7. ...
8. ...
9. ...
10. ... vekili Avukat ...
Asıl ve birleşen 2018/36 E. Sayılı dava dosyalarında
DAVA TARİHİ
HÜKÜM
Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ Erzurum 3.Asliye Hukuk Mahkemesi
(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI 2018/33 E., 2019/416 K.
Taraflar arasındaki tecavüzün ref'i, tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı programlarında kullanılmak üzere 2016-2017 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Prof.Dr. ... ve Prof. Dr. ... editörlüğünde yazdırılan telif hakları, telif hakkı devir sözleşmeleri ile devir alınan Türk Dili I kitabını %100'e yakın benzerlikle Grafiker Yayınevinden bastırdıkları tespit edildiğini, davalıların telif hakkını devrettirdiği kitabı davacının izni ve onayı olmadan bastırıp yayınlamasının hukuka aykırı bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun)'nun 70'... maddesinin birinci fıkrası uyarınca, davalılardan Grafiker Yayımcılık tarafından yayımlanan Türk Dili 1 El kitabından edinilen kâr olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmesini, 5846 sayılı Kanun'un 68 ...
maddesi uyarınca üç ... tazminat talebine karşılık şimdilik 1.000,00 TL’nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek müvekkili davacıya verilmesine karar verilmesini, 5846 sayılı Kanun'un 67 nci ve 70 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ihlal edilen manevi haklara karşılık toplam 20.000,00 TL'nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikle davalılardan müştereken ve mütesellilen tahsil edilerek müvekkili davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen dava dilekçesinde ise; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı programlarında kullanılmak üzere 2016-2017 eğitim-öğretim güz yarıyılında Prof.
Dr. ... ve Prof. Dr. ... editörlüğünde yazdırılan ve telif hakları, telif hakkı devir sözleşmeleri ile devir alınan Türk Dili I kitabi için Prof. Dr. ...'ün 27.09.2017 tarihli dilekçesi ile kitabın farklı formatlarda başka alanlarda kullanılmak üzere Açıköğretim Fakültesinden ... istediğini ancak bu talebe ... verilmediğini, Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ...'in ise Açıköğretim Fakültesi cevabını beklemeden %100'e yakın benzerlikle Grafiker yayınevinden dava konusu kitabı bastırdıklarının tespit edildiğini, Grafiker Yayınlarından yayınlanan Ekim 2017 tarihli 1. Baskı Türk Dili I El Kitabı incelendiğinde editörlerinin Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... olduğu, yazarlarının da Prof. Dr. ..., Prof. ..., Yrd.
Doç. Dr. ..., Yrd. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç, Dr. ..., Doç. Dr. ..., Yr. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç. Dr. ... Doç. Dr. ... ve Okutman (kitapta unvanı Yrd. Doç. Dr. Olarak gösterilmiş) Bahatin ... olarak görüldüğünü, bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla müvekkili davacının maruz kaldığı tecavüzün ref'ine karar verilmesini talep etmiştir.
Karşı dava açan davalılar; ..., ..., ... ve ... davacı tarafça telif hakkı alınarak yazdırılan kitabın basımının yapılmaması ve sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi zararın davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Asıl davada davalı Grafiker Grafik Ofset Matbaacılık Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ... sahibi ... ile telif hakları sözleşmesi imzaladığı, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitap ... 2017 ayında baskıya girdiği, bir kısmının yazarlara verildiği, bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de dağıtıma verildiği, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisinin olmadığı, bu nedenle herhangi bir kusur ve sorumluğunun bulunmadığını, müvekkil şirketin bastığı kitabın bire bir aynı olduğu davacı iddiası olduğu, davacı yönünden herhangi bir maddi ve manevi zarar doğmadığı, davacının bastığı, dağıttığı, okuttuğu kitapla müvekkilin bastığı kitabın farklı olduğu belirtilmek suretiyle haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.
Asıl davada davalılar ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından hukuki bir ... olmaktan uzak, çelişkilerle ve gereksiz tekrarlarla dolu cevabi yazıları hukuki dayanaktan yoksun ve öznellik taşımadığı, karşı tarafın sözleşmesindeki maddelerin, iddialarının ve savunmasınaki ifadelerin ilgili kanunların ya da yönetmeliğin maddelerine uygun olması gerektiği, aksi takdirde bunların herhangi bir hukuki temelinin olamayacağını, AÖF, editörler ve yazarlarla imzaladığı sözleşmeyi hazırlarken ilgili kanunların ve yönetmeliklerin emredici nitelikte olduklarını göz ardı edildiği ve söz konusu kanunların yazar ve editörlerin haklarını koruyan ilgili maddelerini de kendi lehine sonuçlar doğuracak biçimde görmezden geldiklerini önemli bölümünde AÖF yerine halen okutulan Türk Dili I ve II müelliflerinin savunmasını anımsatır ifadelerin yer aldığı açıklamalar başlıklı yazılarındaki iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtmek suretiyle idarenin davasının reddini istemiştir.
Asıl davada davalılar ..., ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinden özetle; aleyhe açılan davanın hukuki bir dayanağı bulunmadığı, davacının maddi ve manevi tazminat davası açtığı, davacı idare ile aralarında yapılan sözleşmeyi uymayarak hiçbir ihtarname ve sözlü uyarıda bulunmadan, gerekçe göstermeden sözleşmenin bütün hükümlerini ortadan kaldırdığını ve sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmeler sorumluluk doğuran ve sözleşmeyi yapan tarafları bağlayan kapsamlı ve bağlayıcı akitler olduğu, sözleşmeyi dikkate almayarak ... bir heyet kurarak kendilerine yazdırılan kitabın aynısını başka yazarlara yazdırıp yürürlüğü sokması idarenin iyi niyetli olmadığını ortaya koyduğu ve sözleşmeyi zımni olarak feshettiğin de gösterdiğini belirtmek suretiyle haksız ve gerekçesiz açılan davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada davalı Grafiker Grafik Ofset Matbaacılık Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti. vekili, müvekkili şirket ... sahibi ... ile Türk Dili 1 adlı kitabının basımı yayımı ve dağıtımı konusunda 07/10/2017 tarihinde Basım Yayım ve Telif hakları sözleşmesi imzalandığını, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitabın ... 2017 ayında baskıya girdiğini ve bir kısmı yazarlara verildiğini, Bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de dağıtıma verildiğini, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisi olmadığını, bu nedenle herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını ve haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu Türk Dili 1 isimli kitabın 5846 sayılı Kanun'un 1 ... maddesinin (b) fıkrası uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu, söz konusu eserlerin davacı tarafından iletilmediği, 5846 sayılı Kanun'un 1-2/B maddesi ve 8 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... sahibi olmadığı, ancak davalı yazarlar ile bu eserler hakkındaki tasarruflara ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, davaya konu olan davalı Grafiker...Ltd.Şti. tarafından yayınlanan "Türk Dili 1 el kitabı" isimli kitap ile davacı tarafa ait Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi (AÖF) tarafından yayınlanan kitabın bilirkişi raporunda karşılaştırıldığı, buna göre kitaplarda ünitelerin, konu başlıklarının, konu anlatımlarının, konu açıklamalarında yer ...
örnekler ve soruların birebir aynı olduğu, kitaplar arasındaki benzerliğin %100'e yakın olduğunun tespit edildiği, davacı T.C. ... ile davalı yazar arasında imzalanan telif hakkı devir sözleşmelerinde yazar tarafından ... üzerindeki tüm hakların sözleşmedeki koşullarla yayıncıya devredildiğinin karşılaştırıldığı ve yazarın söz konusu eserde yer ... bölümleri başka başlık altında veya ayrı kitaplar halinde yayınlatmamayı taahhüt ettiği, sözleşmede baskı adedi ya da süre sınırı bulunmadığı, taraflar arasında imzalanan ve belirli bir süre tayin etmeksizin dava konusu eserin çoğaltma ve yayma haklarını kullanma yetkisinin devrini içeren sözleşmeler uyarınca davacının devraldığı hakların kapsam ve sınırı belirlendiğinde söz konusu taraflar arasındaki sözleşmenin 2016-2017 (güz-ilkbahar) eğitim öğretim yılını kapsadığı, davacı idarenin eserleri 2016 yılında teslim almasına rağmen eserin basımını yapmadığı, davalı yazarlara ait kitap 2017-2018 yılı güz yarı yılında okutulmadığı, davalı yazarların ...
sahibi olduğu Türk Dili 1 isimli eserin davacı tarafça eğitim aracı olarak kullanılmadığı, taraflar arasındaki telif hakkı devir sözleşmesi ile davacıya sonsuz ve sınırsız bir şekilde yayma ve çoğaltma hakkı verilmesinin 5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca hakkaniyete aykırı olacağı, bu çerçevede davalı yazarların başka bir yayınevi ile yayın sözleşmesi imzalamak suretiyle eserleri çoğaltmasının ilgili kanun hükümleri uyarınca üniversitenin hakkını ihlal eden bir durum olmadığı, bu çerçevede hem asıl davada hem birleşen davada davacının ortada bir tecavüz olmadığından hem tazminat hemde tecavüzün men'i taleplerinin yerinde olmadığı, bir kısım davalıların açmış olduğu karşı davalarında ise;
maddi manevi tazminat talep ettikleri, davalıların davacı idarenin sözleşmeye aykırı hareket ettiğini ve eserlerin başka birimlerde kullanıldığını iddia etmelerine rağmen, bu iddialarına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunmadıkları, ayrıca dava konusu eserlerin davacı idare tarafından 2017/2018 yıllarına ait dönemde kullanılmaması sebebiyle karşı davacı yazarların bu kapsamda her hangi bir zararlarının bulunmadığı, keza yine manevi tazminat taleplerinin de yerinde olmadığı gerekçeleriyle asıl davanın, karşı davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5846 sayılı Kanun'un 48 ... maddesine göre, ... sahibinin veya mirasçılarının kendilerine kanunen tanınan mali haklarını, süre, yer ve muhteva itibariyle sınırlı ya da sınırsız, karşılıklı ya da karşılıksız olarak başkalarına devredilebileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasında bulunan telif hakkı devir sözleşmesine göre ... sahibinin eserdeki tüm haklarını yayıncı olan davacıya devrettiğini, asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arsındaki telif hakkı devir sözleşmesinde mali hakların açıkça belirtilmediği, eserin tüm haklarının devir edildiği, yayın süresi ve baskı adetine ilişkin bir belirlenme yapılmadığı, yayın sözleşmelerinde süre ve/veya baskı adetinin kararlaştırılmış olmasının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 491 ... maddesinde açıkça düzenlendiği, basım sayısının belirtilmemiş olması halinde yayıncının ancak bir baskı yapabileceği, davacının kitabı elektronik kitap olarak 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında okuttuğu, 2017-2018 yılında ise farklı bir kitap okutulmasına karar verildiği, davacı tarafın 2017-2018 yılında da davaya konu kitabın ders kitabı olarak okutulmasına karar verilecek olsaydı davalılara yeniden bir ödeme yapılacağını da beyan ettiği, davacının 5846 sayılı Kanun'a göre talep edeceği bir tazminat hakkının bulunmadığı ve davalı Grafiker Grafik Ofs.
Ltd. Şti.'nin ref'i gereken bir tecavüzünün olmadığı, dolayısıyla asıl ve birleşen davanın reddedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle, telif hakkı müvekkiline devredilen kitabın müvekkilinin bilgi ve onayı olmadan yayınlandığını, kitapların yazarlarının ve içeriğinin kelimesi kelimesine aynı olduklarını, davalı şirket tarafından basılan 2.000 adet kitabın tanesi 30,00 TL'den satışa sunulduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı yayın evi tarafından yayınlanan ve diğer davalıların yazarı olduğu Türk Dili I kitabının yayınlanmasının telif hakkı devir sözleşmesi kapsamında davacının mali haklarını ihlal ... etmediği noktasındadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.
2.5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1021718400 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz