Alacak

11. Hukuk Dairesi         2023/62 E.  ,  2023/6725 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2016/54 Esas, 2022/737 Karar

HÜKÜM

Kabul

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı şirket arasında 01.04.2008 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi yapıldığını, ancak davalının 12.05.2011 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi tek taraflı olarak haksız yere feshettiğini, sözleşmenin 27 nci maddesinde bayinin sözleşmeyi süresinden evvel feshetmesi halinde müvekkiline 100.000,00 USD cezai şart ödeyeceğinin düzenlendiğini, davalı tarafın sözleşmeyi fesih nedeni olarak müvekkili ile dava dışı Bölünmez Petrolcülük A.Ş. arasındaki sözleşmenin sona ermesini gösterdiğini, müvekkili ile dava dışı Bölünmez Petrolcülük A.Ş. arasındaki hukuki ilişkiye davalının taraf olmadığı ve davalıyı ilgilendirmediğini belirterek, 100.000,00 USD cezai şart karşılığı olan 162.800,00TL'nin fer'ileri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;davacının dava dışı şirket ile yaptığı sözleşme uyarınca taahhüt ettiği edimler nedeniyle oluşan durumdan dolayı müvekkiline husumet yöneltemeyeceğini, bayilik sözleşmesinin feshinin haksız olmadığı, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, müvekkilinin dava dışı şirket ile yaptığı akaryakıt bayilik sözleşmesi ve bu şirket lehine tanınan intifa hakkı uyarınca davacı ile LPG bayiliği sözleşmesi imzaladığını, davacı ile dava dışı şirketin sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle müvekkilinin de davacıyla olan sözleşmesi sona erdiğinden fesih ihtarı gönderdiklerini, cezai şart miktarının müvekkilinin ekonomik mahvına sebep olacak nitelikte olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 11.12.2012 tarih, 2012/146 E. ve 2012/116 K. sayılı kararı ile davacı ile davalı arasındaki ticari ilişkinin önce 15.03.2001 tarihli sözleşme ile başlamış olduğu, bu nedenle davalı tarafın aradaki ticari ilişkiyi tamamen dava dışı şirket ile irtibatlandırmasının doğru olmadığı, davacı ile davadışı şirket arasındaki sözleşmenin 14/3 maddesinde davacı ile dava dışı şirket arasındaki sözleşme süresinin bitmesine rağmen bayiler ile davacı arasındaki sürenin bitmemesi halinde tarafların yükümlülüklerinin devam edeceğinin hükme bağlanmış olduğu, davalının basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü nedeniyle bu maddeye aykırı olarak sözleşmesinin feshedilemeyeceğini bilmesi gerektiği, davalının davadışı şirketin isteğiyle fesih yolunu tercih etmiş olduğu ve sonuçlarına katlanması gerektiği, 100.000,00 USD' lik cezai şart miktarının akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapan davalı şirketin ekonomik yıkımına sebep olabilecek nitelikte görülmediğinden cezai şartın tenkis edilmediği gerekçesiyle davanın kabulü ile, 100.000,00 USD'nin dava tarihi itibariyle karşılığı olan 162.800,00 TL cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlı avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 25.06.2013 tarih, 2013/4781 E. ve 2013/11859 K. sayılı kararıyla mahkemece, tarafların iktisadi durumu, davalı borçlunun ödeme gücü ve kabiliyeti, gözönüne alınarak, bu yönde davalı defter ve kayıtları incelenip, somut verilere dayalı ayrıntılı bilirkişi raporu alınarak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle uygun sonuç dairesinde cezai şarta dair bir karar verilmesi gerekirken, alınan ek rapordaki sadece yoruma dayalı görüşe dayanarak cezai şartın davalı şirketin ekonomik yıkımına sebep olabilecek nitelikte görülmediğinden bahisle yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulduğu, alınan bilirkişi raporu kapsamında cezai şart miktarının akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapan davalı şirketin ekonomik yıkımına sebep olabilecek nitelikte görülmediği, gerekçesiyle cezai şart miktarında indirim yapılması cihetine gidilmeyerek davanın kabulüne, karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava tarihinden geriye doğru mali verilerin değerlendirilmesi gerekirken dava tarihinden sonraki yıllara ait mali verilerin esas alınmasının hukuken doğru olmadığından, hükme esas alınan raporun değerlendirilemeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, cezai şartın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 24 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.