Çekten kaynaklanan ihtiyati hacizde yetki ve itiraz sebepleri
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1612 E. 2022/1161 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
Çekten kaynaklanan ihtiyati haciz taleplerinde yetkili mahkeme; borçlunun (birden fazla borçlu varsa borçlulardan birinin) yerleşim yeri, çekin keşide yeri veya muhatap banka şubesinin bulunduğu yer mahkemesidir. İhtiyati hacze itiraz, İİK 265. maddede tahdidi olarak sayılan sebeplerle sınırlı olarak incelenir; çek üzerinde sahtecilik bulunduğu veya ciro silsilesinde kopukluk olduğu yönündeki iddialar bu tahdidi sebepler arasında yer almadığından, ihtiyati hacze itiraz aşamasında değerlendirilemez; bu tür iddialar menfi tespit davasında ileri sürülmesi gereken niteliktedir.
Ele alınan sorunlar
İhtiyati haciz kararında yetkili mahkeme → ret
İddia: Borçlu vekili, mahkemenin yetkili olmadığını, yetkili mahkemenin Bursa Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: İİK'nın 258. maddesi ihtiyati hacizde 50. maddeye göre yetkili mahkemenin karar vereceğini, 50. madde ise para veya teminat borcu için takipte HUMK'un (HMK'nın) yetkiye dair hükümlerinin kıyasen uygulanacağını, ayrıca takibe esas akdin yapıldığı icra dairesinin de yetkili olduğunu düzenlemektedir. Çekten kaynaklanan borçta alacaklı; borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu varsa borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talep edebilir. Somut olayda borçluların adresi mahkemenin yargı çevresinde olduğundan yetki itirazı yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Sahtecilik ve ciro silsilesindeki kopukluk iddialarının ihtiyati hacze itirazda ileri sürülebilirliği → ret
İddia: Borçlu vekili, dava konusu çeklerin önce hırsızlığa uğrayıp sonra piyasaya sürüldüğünü, çekte sahtecilik bulunduğunu, ilk cironun lehdar tarafından yapılmadığından ciro silsilesinde kopukluk olduğunu, bu nedenle borç bulunmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup mahkeme, itiraz sebeplerine hasren inceleme yaparak itirazı kabul veya reddeder; bu sebepler tahdidi olarak sayılmıştır. İhtiyati haciz kararı bir adet karşılıksız çeke dayalı olarak verilmiş, itiraz eden borçlu çek keşidecisi olup, lehdar ciro imzasının lehdara ait olmadığı ileri sürülerek itirazda bulunmuştur. Çek keşidecisinin bu itirazları menfi tespit davasında ileri sürülebilecek niteliktedir; İİK 265. maddede yazılı itiraz sebeplerinden olmayan bu itiraz sebebiyle ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Çekten kaynaklanan ihtiyati haciz taleplerinde yetkili mahkemenin belirlenme kriterleri ile ihtiyati hacze itirazın İİK 265'te tahdidi sayılan sebeplerle sınırlı olduğu, sahtecilik/ciro silsilesi kopukluğu gibi iddiaların menfi tespit davasının konusu olduğu yönünde bölgesel ikna edici bir değerlendirme içermektedir.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Çekten kaynaklanan ihtiyati haciz talebinde; alacaklı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu varsa borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir; bu yerlerdeki mahkeme yetkilidir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ ihtiyati hacze itiraz↗ yetkili mahkeme↗ çek↗ ciro silsilesi↗ menfi tespit davası↗ karşılıksız çek↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/1612
KARAR NO 2022/1161
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 30/06/2022 (Ek Karar)
NUMARASI 2022/455 D.İş - 2022/338 Karar
TALEP İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 06/09/2022
İtirazın reddine ilişkin ek kararın ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati haciz talep eden vekili, borçluların borçları karşılığında müvekkiline 15.05.2022 keşide 17.05.2022 ibraz tarihli 32.000-TL bedelli çek verdiğini, bu çeklerin bankaya ibrazında karşılıksız çıktığını, borcun hala ödenmediğini, borçlu hakkında icra takibi başlatacaklarından borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile 3. şahıslarda ki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.
D.İŞ KARAR
İİK.nun 257. vd. maddelerinde öngörülen koşulların gerçekleştiği belirlendiğinden, davacının talep ettiği alacak miktarı ile sınırlı olmak üzere borçluların; taşınır, taşınmaz mallarının, üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, istemde bulunandan %15 oranda teminat alınmasına karar verilmiştir.
İTİRAZ
İtiraz eden borçlu vekili, müvekkili şirketin alacaklı olduğunu iddia eden tarafa hiçbir borcu bulunmadığını, borçlu ... Ltd. Şti'ne mal karşılığı olarak müvekkili şirketin, 3 adet çek düzenlendiği,çeklerin ... Kargo-Bursa şubesinden alıcı ... olmak üzere kargolandığını, ancak 09.02.2022 tarihinde üçüncü şahıslar tarafından müvekkili şirketin arandığını,kargo alıcısına ulaşmadan üçüncü kişilerin eline geçtiğini, olay nedeni ile ... tarafından dava konusu çeklere ilişkin 22.03.2022 tarihinde hırsızlık, sahtecilik, suçlarından şikayette bulunduğunu, icra konusu çeklerin önce hırsızlığa uğrayıp daha sonra piyasaya tedavüle sokulduğundan çek üzerinde sahtecilik olduğunun aşikar olduğunu, bu nedenle bir borç olmadığını, çekdeki ilk cironun lehdar tarafından yapılması gerektiğini, oysa dava konusu çekde ilk cironun lehtar tarafından yapılmadığından ciro silsilesinde kopukluk oluştuğunu, mahkemenin yetkili olmadığını,yetkili mahkemenin Bursa Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu,kararın kaldırılarak, itirazlarının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
EK KARAR
Mahkemece, itiraza konu ihtiyati haciz kararının 32.000-TL bedelli senet aslı dikkate alınarak İİK'nun 257(1) maddesindeki yasal koşulların sağlandığı gerekçesi ile verildiği,senette borçlu ... şirketi ile diğerlerinin adresi nedeniyle mahkemenin yetkili olduğu ,itiraz dilekçesinde belirtilen sebeplerin İİK'nun 265/1 maddesinde tahdidi olarak sayılan itiraz sebeplerinden olmadığı gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, müvekkili şirket dinlenmeden, aleyhine ihtiyati haciz kararı verildiğini, çekler üzerinde sahtecilik olduğu aşikar olup bu nedenle bir borç söz konusu olmayacağını gerek müvekkilinin gerekse alacaklı ...'nun şikayeti nedeniyle devam eden soruşturmalar sebebiyle;icra hukuk mahkemesince icra takibinin durdurulduğunu, yapılacak yargılama neticesinde çek sebebiyle bir alacak talebinin mümkün olmadığının tespit edileceğini, mahkemenin yetkili olmadığını, yetkili mahkemenin Bursa Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle hukuka aykırı kararın kaldırılarak, müvekkili aleyhine verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Talep, ihtiyati haciz kararına yönelik itiraza ilişkindir. İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda HUMKnun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.
Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Somut olayda; borçlular ..., ... ile ... Şti'nin adresi mahkemenin yargı çevresinde olduğundan yetki itirazı yerinde değildir.Mahkemece ,ihtiyati haciz kararı bir adet karşılıksız çeke dayalı verildiği,itiraz eden borçlunun çek keşidecisi olduğu ,lehdar ciro imzasının lehdara ait olmadığı ileri sürülerek ihtiyati haciz kararına itiraz edildiği anlaşılmaktadır.Çek keşidecisinin bu itirazları menfi tesbit davasında ileri sürülebilecek niteliktedir.
İİK 265.maddede yazılı sebeblerden olmayan itiraz sebebiyle ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığından ; ihtiyati haciz kararına itiraz eden borçlu vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Alacaklı tarafından yapılan 50,50-TL istinaf yargı giderinin ihtiyati hacze itiraz eden borçludan alınarak, alacaklıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere HMK'nın 362(1)-f maddesi uyarınca oy birliği ile karar verildi.06/09/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/97483 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi