I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Sözleşmesel temerrüt faizinde fiilen uygulanan faiz oranının ispatı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2022/1424 E. 2023/4691 K. · · İlk derece: İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

OnandıKesinlik belirsiz

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Banka / kredi / finans

Gerekçe özeti

Sözleşmede temerrüt faiz oranının 'temerrüt tarihinde fiilen uygulanan kredi faiz oranı'na atıfla belirleneceği kararlaştırılmışsa, alacaklı bankanın Merkez Bankasına bildirdiği azami oranlar değil, temerrüt tarihinde fiilen uygulanan faiz oranı esas alınır; bu oran belge ile ispatlanamadığında, eldeki krediye uygulanan faiz oranının sözleşmedeki katıyla hesaplanması yerindedir.

Ele alınan sorunlar

Temerrüt faiz oranının belirlenmesi ve fiilen uygulanan kredi faiz oranının ispatı → ret

İddia: Davacı, sözleşmenin 33.2. maddesinde temerrüt faizinin fiilen uygulanan kredi faizinin belirli katı olarak kararlaştırıldığını, Merkez Bankasına bildirilen azami oranların dosyaya sunulduğunu ve mahkemece esas alınan faiz oranının hatalı/düşük olduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Sözleşmenin 33.2. maddesinde temerrüt faiz oranının, temerrüt tarihinde cari (fiilen uygulanan) kredi faiz oranlarına atıfla belirleneceği kararlaştırılmıştır. Davacı bankaca Merkez Bankasına bildirilen (azami) oranlar sunulmuşsa da, temerrüt tarihinde fiilen uygulanan faiz oranlarına ilişkin bilgi ve belge dosyaya sunulmamıştır. Bu nedenle mahkemece, eldeki krediye uygulanan %15 oranının iki katı olan %30 oranının temerrüt faizi olarak esas alınmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Sözleşmesel temerrüt faizinde fiilen uygulanan faiz oranının ispatlanması gerektiği ve ispatlanamadığında uygulanacak ölçüt yönünden emsal değeri taşır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ müteselsil kefalet↗ temerrüt faizi↗ kredi faiz oranı↗ ispat yükü↗

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2022/1424 E. , 2023/4691 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI 2019/1536 Esas, 2021/1732 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: 2017/1201 E., 2019/298 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın temlik eden davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı temlik alan davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili banka ile dava dışı asıl borçlu DS End..Ltd. Şti. ile arasında 25.06.2014 tarihinde genel kredi sözleşmesi aktedildiğini, genel kredi sözleşmesinin davalı tarafından müteselsil kefil sıfatıyla imzalandığını, işbu krediden kaynaklanan borç ödenmediğinden kredi hesabının kat edildiğini ve borçlulara ihtarname gönderildiğini, borç ödenmediğinden davalı borçlu hakkında icra takibine geçildiğini, takibie haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kefaletinin geçerli olmadığını, bankaya bir kısım ödemeler yapılmasına rağmen yapılan ödemeler dikkate alınmadan takip başlatıldığını,takipten sonra da borçların taksitler halinde ödenmeye devam edildiğini, davacının mükerrer olarak dava konusu icra takibini başlattığını, yapılan tahsilatları dava değerinden düşülmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı kefil Turcay Şirvanoğlu'nun 25.06.2014 tarihinde kredi borçlusu şirketin genel kredi sözleşmesi kapsamında kullandığı kredilere 500.000,00 TL limit ile müteselsil kefil olduğu, kefalet tarihi itibari ile davalı kefilin şirket ortağı olduğu, bu hali ile kefaletin usulüne uygun ve geçerli olduğu, banka alacağının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, raporun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne davalının vaki itirazının 144.212,12 TL alacak yönünden iptaline, kabulüne karar verilen asıl alacağa % 30 oranında temerrüt faizi ve bu faize %5 oranında BSMV uygulanmasına, davadan sonra yapılan ödemelerin İcra Müdürlüğünce infazda nazara alınmasına, kabulüne karar verilen alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, reddedilen kısım yönünden davalı tarafın şartları oluşmayan kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde temlik eden davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Temlik eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; genel kredi sözleşmesinde faiz oranının, temerrüt ve diğer hususların açıkça düzenlendiğini, müvekkili banka tarafından yapılan 02.01.2017 tarihli bildirimde akdi kredi faiz oranlarının %30 - %35 civarında olduğunu, genel kredi sözleşmesinin 33.2 nolu maddesinde temerrüt faizinin bu oranın %100 fazlasına göre belirleneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkili banka tarafından icra takibinde faiz oranının ise bu miktarın dahi altında %50 olarak talep edildiğini, bu nedenle mahkemece kabul edilen %30 temerrüt faiz oranının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin 33.2 nolu maddesinde temerrüt faiz oranının düzenlendiği, buna göre temerrüt faiz oranının belirlenmesinde temerrüt tarihinde cari olan, diğer bir ifade ile temerrüt tarihinde fiilen uygulanan kredi faiz oranlarına atıf yapıldığı, davacı banka tarafından Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasına bildirilen oranlar dava dilekçesinin ekinde dosayaya sunulmuş ise de temerrüt tarihinde davacı banka tarafından fiilen uygulanan faiz oranlarına ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya sunulmadığı, bu nedenle mahkemece temerrüt faizi bakımından eldeki krediye uygulanan %15 oranın iki katı olan %30 oranının esas alınmasında ve bu yönde hüküm verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle temlik eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde temlik alan davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Temlik alan davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece temerrüt faiz oranının hatalı tespit edildiğini, genel kredi sözleşmesinde faiz oranının nasıl hesaplanacağının açıkça düzenlendiğini, 02.01.2017 tarihinden itibaren kredi işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarına ilişkin bildirim formunun dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulduğunu, ancak bilirkişi raporunda kullandırılan krediye uygulanan faiz oranı üzerinden hesaplama yapıldığını, bu hesaplamanın hukuki dayanağı bulunmadığını, mahkeme dosyada eksiklik olduğu kanaatinde ise faiz oranlarının müvekkili bankadan temin edilebileceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan takibe davalı kefil tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temlik alan davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Temlik alan davacı harçtan muaf olduğundan, harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/954561200 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1536 E. 2021/1732 K.

Temerrüt faiz oranının belirlenmesinde bankanın fiilen uyguladığı oran esas alınır

Gerekçe özeti

Sözleşmede temerrüt faiz oranının bankanın cari kredi faiz oranına (fiilen uygulanan orana) atıfla belirleneceği kararlaştırılmışsa, TCMB'ye bildirilen oranlar değil, temerrüt tarihinde fiilen uygulanan kredi faiz oranı esas alınır. Banka, fiilen uyguladığı temerrüt tarihindeki oranı ispatlayamazsa, mevcut kredi faiz oranının sözleşmede belirtilen kat/yüzde artışı (somut olayda iki katı) esas alınarak temerrüt faizi hesaplanır.

Emsal değeri

Kredi sözleşmelerinde temerrüt faizinin bankanın 'cari kredi faiz oranı'na atfen belirlendiği hükümlerin yorumlanmasında, TCMB'ye bildirilen oranların değil, temerrüt tarihinde fiilen uygulanan oranların esas alınması gerektiği ve bu oranın ispatlanamaması halinde mevcut kredi faizi üzerinden hesaplama yapılabileceği yönünde bölgesel ikna edici bir emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: itirazın iptali müteselsil kefalet temerrüt faizi genel kredi sözleşmesi cari kredi faiz oranı BSMV

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/1536

KARAR NO 2021/1732

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 26/03/2019

NUMARASI 2017/1201 Esas 2019/298 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/11/2021

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava dışı borçlu ... Ltd. Şti ile müvekkili banka arasında 25/06/2014 tarihinde genel kredi sözleşmesi imzalandığını ve müvekkili banka Ümraniye Şubesi tarafından davalı/borçlu ...Ltd. Şti lehine kredi kullandırıldığını, söz konusu genel kredi sözleşmesinin davalı tarafından müteselsil kefil sıfatıyla imzalandığını, iş bu krediden kaynaklanan ve ödenmesi gereken borç tutarları ödenmediğinden kredi hesabının kat edildiğini ve hesabın kat edildiği ve borcun ödenmesi gerektiğine ilişkin Beşiktaş ... Noterliği'nin 29.08.2017 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinin gönderildiğini, ihtarnamede verilen süre içerisinde borç ödenmediğini, davalı borçlu hakkında İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; söz konusu sözleşmenin kefilin sorumluluğuna ilişkin hükümlerin geçerli olmadığını, dava dışı borçlunun davacı bankaya önceden 154.000-TL borcu bulunduğunu ve 1 Aralık 2016 tarihinde mevcut borçların taksitlendirildiğini, borçlu tarafın 07/12/2016 tarihinde 75.000-TL bedelli bir çeki borcundan mahsup edilmek üzere davacıya ibraz ettiğini, yapılan taksitlendirmeye bağlı olarak ocak, şubat,mart , mayıs,haziran 2017 taksitlerinin kredi borçlusu tarafından ödendiğini, taksitlerin aylık 4.756,24-TL bedelli olduğunu ve bu şekilde toplam 28.537-TL ödeme yapıldığını, davacı banka tarafından ise yapılandırma sözleşmesi ve yapılan ödemeler dikkate alınmadan takip başlatıldığını,takipten sonra da borçların taksitler halinde ödenmeye devam edildiğini, hesap ekstresi, yapılandırma evrakı ve çek bordrosu beraber değerlendirildiğinde davacı yanın hem nakit olarak kredi sözleşmesi borçlusu ve müvekkilinden hem çek bedeli olarak üçüncü kişiden tahsilat yapmaya devam ettiğini, hem de borcun tamamı için mükerrer olarak dava konusu icra takibini başlattığını , takip sonrası yapılan tahsilatları dava değerinden düşmediğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davalı kefilin 500.000-TL limit ile müteselsil kefil olduğu, kefalet tarihi itibari ile şirket ortağı davalının kefaletinin usulüne uygun ve geçerli olduğu, hükme esas alınan bankacı bilirkişi raporuna göre taksitli ticari kredi yönünden takip tarihi itibariyle 141.695,11-TL asıl alacak, 3.038,88-TL takip tarihine kadar işlemiş faiz ve 16,98-TL BSMV ile 509,95-TL masraf alacağının bulunduğu, ancak takip tarihinden sonra ve fakat dava tarihinden önce 5.000-TL ve 2.000-TL ödemenin bulunduğu, ödemelerin ödeme tarihlerine kadar işleyecek faiz ile birlikte toplam alacaktan mahsup edilmesi gerektiği, buna göre son ödeme tarihi olan 01/11/2017 tarihi itibariyle davalının 144.212,12-TL borcunun bulunduğu, 144.212,12-TL asıl alacağa son ödeme tarihi olan 01/11/2017 tarihinden itibaren %30 oranında faiz ve bu faize % 5 oranında BSMV uygulanması gerektiği, temerrüdün takip tarihi itibariyle oluştuğu, tespit edilen temmerrüt faizi oranının sözleşmeye uygun olup Merkez Bankasına bildirilen oranları aşmadığı, gerekçesiyle davalı takip borçlusunun, İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazının 144.212,12-TL alacak yönünden iptaline,asıl alacağa davadan önce son ödeme tarihi olan 01/11/2017 tarihinden itibaren % 30 oranında temerrüt faizi ve bu faize % 5 oranında BSMV uygulanmasına, davadan sonra 10/01/2018 tarihinde 5.000-TL, 01/03/2018 tarihinde 14.000-TL, 01/12/2017 tarihinde 5.000-TL , 25/04/2018 tarihinde yapılan 7.000-TL ödemenin infazda nazara alınmasına, alacağın %20 'si oranında hesaplanan icra inkar tazminatının davalıdantahsiline red edilen kısım yönünden şartları oluşmayan kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili; taraflar arasındaki genel kredi sözleşmesinde faiz oranının, temerrüt ve diğer hususların açıkça düzenlendiğini, müvekkili banka tarafından yapılan 02/01/2017 tarihli bildirimde akdi kredi faiz oranlarının %30 - % 35 civarında olduğunu,genel kredi sözleşmesinin 33.2 nolu maddesinde temerrüt faizinin bu oranın % 100 fazlasına göre belirleneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkili banka tarafından icra takibinde faiz oranının ise bu miktarın altında % 50 olarak talep edildiğini, bu nedenle mahkemece kabul edilen % 30 faiz oranının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan takibe davalı kefil tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davalı kefil yönünden temerrütün takiple gerçekleştiği belirlenerek icra takibinden sonra fakat dava tarihinden önce yapılan ödemeler dikkate alınmak suretiyle son ödeme tarihindeki borç tutarı üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı banka tarafından istinaf kanunyoluna uygulanacak temerrüt faizi oranı yönünden başvurulmuştur. Taraflar arasındaki sözleşmenin 33.2 nolu maddesinde temerrüt faiz oranı ile ilgili "...temerrüt tarihinden borç ödeninceye kadar Banka'nın temerrüt tarihindeki kısa, orta ve uzun vadeli ticari kredilerinden cari kredi faiz oranı en yüksek olanının % 100 fazlası nispetinde bulunacak oran üzerinden temerrüt faizi uygulanmasını ...

kabul ve taahhüt eder." hükmü bulunmaktadır. Düzenlemeden de anlaşılacağı üzere temerrüt faiz oranının belirlenmesinde temerrüt tarihinde cari olan, diğer bir ifade ile temerrüt tarihinde fiilen uygulanan kredi faiz oranlarına atıf yapılmaktadır. Bu durumda temerrüt faizi bakımından bankanın fiilen uyguladığı oranların esas alınması gerekmektedir. Davacı banka tarafından TCMB'ye bildirilen oranlar dava dilekçesinin ekinde yer almakta ise de temerrüt tarihinde davacı banka tarafından fiilen uygulanan faiz oranlarına ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya sunulmamıştır. Bu nedenle mahkemece temerrüt faizi bakımından eldeki krediye uygulanan %15 oranın iki katı olan % 30 oranının esas alınmasında ve bu yönde hüküm verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 59,30-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 44,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 14,90-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 25/11/2021