Tasarım hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2022/1278 E.  ,  2023/5151 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/666 Esas, 2021/1524Karar

HÜKÜM

Asıl Dava Ret-Birleşen Dava Kabul

SAYISI 2015/191 E. - 2017/209 K.

BİRLEŞEN DAVA

İstanbul Anadolu 1. Fikrî ve Sınaî Haklar

Taraflar arasındaki asıl davada endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, birleşen davada endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı karşı davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin temel gıda ve tüketim malzemelerinin en düşük fiyatta halka sunan "hard discount" zincir marketler zinciri olduğunu, müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK) nezdinde 14.10.2014 tarih 2014/06986 sayılı tescilli afiş tasarımlarının sahibi olduğunu, davalının bu tescilli tasarımları taklit suretiyle oluşturduğu ve afiş tasarımlarını kullandığını, davalıya ihtarname gönderilmek suretiyle müvekkiline ait tasarımlardan haber edildiğini ve bu kullanımlara son vermesinin talep edildiğini, buna rağmen bu kullanımlara devam ettiğini, tescilli tasarımlara tecavüz edildiğinden iltibasa ve haksız rekabete sebep olduğunu, bu nedenle tecavüzün tespitini, tecavüzün men'i ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davalı adına tescilli TPMK nezdinde tescilli olan 2014/06986 (1), (2), (3), (4), (5), (6) ve (7) sayılı Endüstriyel Tasarım Tescil belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine harç masraf ücreti vekaletin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; dava konusu tasarımların tescili için davacı tarafından 14.10.2014 tarihinde başvuru yapıldığını, fakat müvekkili davalı şirketin bu tasarımları tescil tarihinden önce kullandığını, ayrıca müvekkilinin 2015/06351 tescil nolu tasarım belgesine sahip olduğunu, dava konusu tasarımların aynı işi yapan mağazalar tarafından sıkça kullanıldığını, ürün görsellerine yer vererek bu görsellerin diğer ürünlerle karışmasını önlemek için çerçeve içine alınmasının zorunluluk arz ettiğini, dolayısıyla tasarımlar arasında seçenek özgürlüğünün kısıtlı olduğunu, dava konusu tasarımlarla müvekkiline ait tasarımların arasında bir benzerlik olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin iştigal konusunun "her çeşit ticari malların toptan ve perakende satıcılığı, büyük satış mağazalarının açılması işletilmesi" olduğunu, öz markalardan yaklaşık 600 ürün ile sınırlı ürün çeşidine sahip olduğunu, davalı şirketin mağazalarında müvekkil şirketin kurumsal kimliğinin bir parçası olan BİM mağaza konseptinin birebir uygulanmasının yanısıra müvekkili şirketin web sitesi tasarımı ile birlikte dava konusu afiş/el ilanlarının da taklit etme gayreti içerisinde olduğunu, hakkında yasal yollara başvurulduğunu ve hukuk davası açıldığını ileri sürerek karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin internet sitesi arşiv kayıtları üzerinde yapılan incelemede 03.02.2012 yılında davacı-karşı davalının davaya konu olan katalog tasarımını kullandığının tespit edildiği, asıl davada dayanılan ve karşı davada hükümsüzlüğü istenen 2014/06986 sayılı çoklu tasarım belgesinin başvuru tarihinin 14.10.2014 tarihi olduğu ancak davacı-karşı davalı tarafından internet sitesinde kamuya sunulduğunun tespit edildiği, 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (554 sayılı KHK) 8 inci maddesinde "Tasarımın, başvuru tarihinden önceki on iki ay içerisinde tasarımcı veya halefi ...

tarafından kamuya sunulursa tasarımın yeniliğini ortadan kaldırmayacağı " düzenlendiği, davacının tasarımının kamuya sunulma tarihi ile başvuru tarihi arasında on iki aydan daha uzun bir zaman bulunduğundan 2014/06986 sayılı tasarımın yenilik ve ayırt edici karakterinin bulunmadığından davacı-karşı davalının TPMK nezdinde tescilli 2014/06986 sayılı çoklu tasarım belgesi 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 nolu tasarımlarının hükümsüzlüğüne, hükümsüzlüğün etkisi baştan itibaren hüküm doğuracağı gerekçesiyle asıl davanında reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı, karşı davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davacı karşı davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin tescil ettirdiği ve tescil için başvuruda bulunduğu tasarımların tamamen yeni ve özgün tasarımlar olduğunu, mahkemece haksız rekabet hükümleri bakımından değerlendirme yapılmamasının hatalı olduğunu, davacı şirketin, marka-logolarını tescil ettirerek, www.bim.com.tr alan adını alarak, davaya dayanak tasarımları tescil ettirerek, BİM mimari teknik şartnamesini hazırlayarak vs. kurumsal kimliğini oluşturduğunu, davalı şirketin dava konusu afişlerini/el ilanları da dahil olmak üzere kurumsal kimliğini oluştururken basiretli bir tacirin göstermekle yükümlü olduğu özeni göstermediğini, dürüstlük kuralları çerçevesinde hareket etmediğini, Yargıtay'ın kararlarında tasarım yeni ve ayırt edici olmadığı için hükümsüz kılınsa dahi iltibas durumunda haksız rekabet açısından incelemenin ayrıntılı yapılmasını istediğini, dosya içerisinde bulunan dava dışı firmalara ait broşürlerde çok çeşitli şekilde tasarlama imkanı bulunduğunu, dava konusu tasarımların aynı olmasının teknik zorunluluktan kaynaklanmadığını, dava konusu tasarımların kullanımının haksız rekabet oluşturduğunu bu sebeple asıl davalarının kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, ilk derece mahkemesi kararında esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle asıl davada davacı karşı davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı karşı davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı, karşı davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti istemine ilişkin, birleşen davada endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.554 sayılı KHK'nın 6 ve 8 inci maddeleri

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davacı, karşı davada davalı davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.