Çeklerin icra takibine konulmaması için ihtiyati tedbir kabul edildi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/47 E. 2025/138 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati tedbirkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalHak düşürücü süreİhtiyati tedbir usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Davacının nitelemesi: Menfi Tespit/İstirdat Öncesi Tedbir mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Kambiyo senedine dayalı menfi tespit/istirdat davasında, İİK 72/2 uyarınca dava konusu çeklerin icra takibine konulmaması için ihtiyati tedbir talep edildiğinde, çekin ciro kabiliyeti nedeniyle üçüncü kişilerin etkilenebileceği gerekçesiyle tedbir talebi doğrudan reddedilemez; bu risk, tedbir kararına 'davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere' kaydı konularak bertaraf edilir. Taraflar arasındaki yazışmalarda çeklere ilişkin görüşme ve beyanların bulunması, yaklaşık ispat şartının sağlandığı kabul edilerek tedbir kararı verilmesini gerektirir.
Ele alınan sorunlar
İhtiyati tedbir talebinin üçüncü kişileri etkileyeceği gerekçesiyle reddinin doğruluğu → kabul
İddia: Davacı vekili; taraflar arasındaki yazışmaların yaklaşık ispat kuralını geçecek şekilde davalıların kötü niyetini gösterdiğini, çeklerin iade edilmemesinin haksızlık yarattığını belirterek ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: İİK 72/2 uyarınca menfi tespit davasına bakan mahkeme, teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İhtiyati tedbir kararı ancak davanın tarafları arasında hüküm ifade edebilir; davanın tarafı olmayan kişiler aleyhine hüküm verilemeyeceğinden, onlar aleyhine ihtiyati tedbir kararı da verilemez. Kambiyo senetleri nedeniyle İİK 72/2 uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilmesi halinde, senedin ciro kabiliyeti bulunduğundan elinde bulunduran üçüncü şahısların hukukunun etkilenmemesi için karara 'davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere' kaydı konulur. Bu nedenle, tedbirin üçüncü şahısları etkileyebileceği gerekçesiyle reddedilmesi doğru değildir; bu ihtimal, karara söz konusu kayıt eklenerek bertaraf edilir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Çeklerin daha önce icra takibine konulup konulmadığının tedbir kararına etkisi → tartışılmadı
Gerekçe: Çeklerin icra takibine konulduğu yolunda dosyada bir bilgi bulunmamaktadır. Eğer çekler davadan evvel icra takibine konu edilmiş ise İİK 72/3 uyarınca icra takibinin durdurulmasına karar verilemez; bu durumda verilen ihtiyati tedbire itiraz halinde tedbir kaldırılacaktır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Yaklaşık ispat şartının gerçekleşip gerçekleşmediği → kabul
İddia: Davacı vekili, taraflar arasındaki whatsapp yazışmalarının yaklaşık ispatı sağladığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Dava dilekçesine ekli whatsapp yazışmalarından, taraflar arasında makine alım satımı hususunda görüşmeler yapıldığı ve içeriğinde çeklerle ilgili beyanlar bulunduğu görülmekle, davacının ihtiyati tedbir talebi bakımından yaklaşık ispatın sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kambiyo senedine dayalı menfi tespit davasında İİK 72/2 uyarınca ihtiyati tedbir talebinin, çekin ciroya konu olabileceği/üçüncü kişileri etkileyebileceği gerekçesiyle reddedilemeyeceğini, bu riskin karara konulacak 'taraflar arasında hüküm ifade eder' kaydı ile giderilmesi gerektiğini ortaya koyması bakımından bölgesel emsal değer taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- HMK 393(1) uyarınca, ihtiyati tedbir kararının teminat karşılanarak uygulanması, kararın tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre içinde talep edilmediği takdirde tedbir kararı kendiliğinden kalkar.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati tedbir↗ menfi tespit davası↗ yaklaşık ispat↗ kambiyo senedi↗ ciro↗ üçüncü kişi hukuku↗ istirdat↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/47
KARAR NO 2025/138
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 13/11/2024 (Ara Karar)
NUMARASI 2024/800 Esas
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 03/02/2025
İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA VE TALEP
Davacı vekili; müvekkil ile davalılar ... Makina&Mühendislik adlı altında iş yapmaya çalışan ... ve oğlu ... ile ticari iş olarak anlaşmaya göre, 4 nozullu peristaltik dolum makinası ile tam otomatik etiketleme makinası olmak üzere iki makina için toplam 750.000-TL bedelde 03.05.2024 tarihinde anlaştıklarını, ekte sunulu yazışmalarda görüleceği üzere müvekkil şirket davalılara makina hakkında bilgi sorduğunu, bunun üzerine davalıların makinaların özelliklerini içeren şekilde bir sözleşme ve bilgilendirme dosyası gönderdiklerini, müvekkilinin davalılar ile anlaştığını, davalı ... lehine 6 adet olmak üzere çek keşide ettiğini, aradan geçen süre içinde davalıların makinayı yapmadığını, bunun üzerine müvekkilinin makina için verdiği çekleri davalılardan geri istediğini, ekli yazışmalarda görüleceği üzere davalılar cevap olarak müvekkile" 6 adet çek kendisinde olduğunu, birinin aracında olduğunu, diğerleri ile beraber kargoya veriliyor.
" şeklinde çeklerin resminide göndererek müvekkile iadesi için kargoya vereceğini yazdığını, "kargolar çıktı, Çeklerde avukattan iptalle beraber sana gönderilmiş." beyanla 16.07.2024 tarihinde müvekkiline bildirimde bulunduğunu, ancak çeklerin gelmediğini, müvekkilini bekleterek 14.09.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri Nolu çekleri de bankaya giderek ödenmesini sağladıklarını, bu süre zarfında 17.08.2024 tarihli, 50.000 TL bedelli, ... Çek seri nolu, çeki davalılar 3. Kişilere ciro ederek verdiklerine, son hamil ...'ın müvekkil aleyhine yanlızca 17.08.2024 tarihli çek için 7 örnek icra takibi başlattığını, 13.07.2024 tarihli, 50.000 TL bedelli, ... Çek seri nolu, 17.08.2024 tarihli 50.000 TL bedelli, ...
Seri nolu çek, 14.09.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri Nolu çek, 12.10.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri nolu çek, 16.11.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri nolu çek, -21.12.2024 tarihli 95.000 TL bedelli ... Seri nolu çeklere ilişkin tüm alacak ve ferileri ile birlikte müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine yönelik menfi tespit davası açmadan önce dava şartı arabulucuğu ve yine iddia edilen borcun/çekin ödenmesi durumunda istirdat talebine yönelik arabuluculuğa başvurulduğunu, anlaşmama şeklinde toplantının 01.11.2024 tarihinde sonlandırıldığını, arabuluculuk süresi davalıların kötüniyetli beyanları doğrultusunda sürümcemede bırakılmış bu süre zarfında 12.10.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ...
Seri nolu çekin, bankaya verildiğini ve akabinde ödendiğini, 3 çek olmak üzere toplam 150.000- TL çek sebepli alacağın istirdat talebi doğrultusunda davalılardan alınarak müvekkil şirkete ödenmesine, 13.07.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri numaralı çek,16.11.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri nolu çek, 21.12.2024 tarihli 95.000 TL bedelli ... Seri nolu çeklerin müvekkil şirket tarafında iade edilmesi gerektiğini, ... Manisa Şubesi, 13.07.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri numaralı çek, 16.11.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri nolu çek, 21.12.2024 tarihli 95.000 TL bedelli ... Seri nolu çeklerin keşide eden ... Ticaret Limited Şirketi, lehtarı ... olan çekin icra takibine konulmaması ve ibrazının engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilerek konuyla ilgili ilgili yerlere ve bankaya müzekkere yazılmasını talep etmiştir.
ARA KARAR
Mahkemece; davacının teminatsız olarak veya Mahkemenin öngöreceği teminat karşılığında davaya konu, 13.07.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri numaralı çek, 16.11.2024 tarihli 50.000 TL bedelli ... Seri nolu çek, 21.12.2024 tarihli 95.000 TL bedelli ... Seri nolu çeklerin icra takibine konulmasının durdurulmasını talep ettiği, konu çeklerin karşılıksız olup olmadığı, çekler dolayısıyla borçlu olunup olunmadığı hususlarının yargılamaya muhtaç olduğu, çekin sebepten mücerret olması ve ciro yolu ile piyasada dolaşımda olabileceği, verilebilecek tedbir kararının üçüncü kişileri etkileyebileceği hep birlikte değerlendirilmekle tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEBLERİ
Davacı ihtiyati tedbir isteyen vekili; davalılar tarafından izah edilen bildirdikleri çeklerin, resimlerinin çekilmesi, bu resimlerle birlikte çeklerin müvekkil şirkete göndereceği yönündeki yazışmalarla, yine çeklerin iade edileceği yazışmaları bir bütün olarak değerlendirildiğinde yaklaşık ispat kuralını geçecek şekilde bir çözümleme yapıldığını, davalıların kötü niyetli olarak çekleri müvekkiline iade etmediklerini, müvekkil şirketin haksız olarak çek bedellerinin ödemesinin önüne geçilmesi bakımından ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekmekteyken, ihtiyati tedbirin reddi kararı verilmesi haksızlık yarattığını belirterek çeklerin icra takibine konu edilmemesi bakımından ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Talep, davaya konu üç adet çekin davalı tarafından icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir. İİK'nın 72/2 maddesi "borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." İİK 72/3.maddesi "İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak,... göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." İhtiyati tedbir kararı ancak davanın tarafları arasında hüküm ifade edebilir.
Davanın tarafı olmayan kişiler aleyhine hüküm verilemeyeceğinden, ihtiyati tedbir kararı da verilemez. Kambiyo senetleri nedeniyle İİK 72/2 maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilmesi halinde kambiyo senedinin, ciro kabiliyeti bulunduğundan elinde bulunduran üçüncü şahısların hukukunun etkilenmemesi için "davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere" kaydı konulur.Bu sebeble ilk derece mahkemesinin üçüncü şahısları etkileyebileceğinden ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Çeklerin icra takibine konulduğu yolunda bir bilgi yoktur. Eğer çekler davadan evvel icra takibine konu edilmiş ise İİK nın 72/3 maddesi uyarınca icra takibinin durdurulmasına karar verilemez.
Bu nedenlede ihtiyati tedbire itiraz halinde kaldırılacaktır. Dava dilekçesine ekli watshap yazışmalarından taraflar arasında makine alım satımı hususunda görüşmeler ve içeriğinde çekler ile ilgili beyanlar bulunmakla dava aşamasında davacının ihtiyati tedbir talebi bakımından yaklaşık ispatın sağlandığı sonucuna varılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde olduğundan başvurusunun kabulü ile üç adet çekin icra takibine konu edilmemesi bakımndan ihtiyati tedbir kararı verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı/ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/800 Esas sayılı dosyasında 13/11/2024 tarihli ara kararın HMK 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA; "Davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere; davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, İİK'nun 72/2.maddesi uyarınca dava konusu "... Manisa Şubesi, 13.07.2024 tarihli 50.000 -TL bedelli ... Seri numaralı çek, 16.11.2024 tarihli 50.000-TL bedelli ... Seri nolu çek, 21.12.2024 tarihli 95.000-TL bedelli ...Seri nolu çeklerin keşidecisi davacı ..., lehtarı ... olan çekin icra takibine konulmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Çekler tutarı 195.000-TL'nn %20'si oranında 39.000-TL teminat (Nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) alınmasına,HMK 393 maddesine uygun olarak teminatın alınması ve kararın infazına yönelik işlemlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, HMK 393(1) maddesi uyarınca Dairemiz kararının tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre içinde teminat karşılanarak ihtiyati tedbir kararının uygulanması talep edilmediği takdirde tedbir kararının kendiliğinden kalkacağının davacı/ihtiyati tedbir isteyen vekiline bildirilmesine, Davacı/ihtiyati tedbir talep eden tarafından yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
03/02/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/9470 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi