İki menfi tespit davası arasında hukuki/fiili bağ nedeniyle birleştirme
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1813 E. 2022/1431 K. · · İlk derece: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Davaların Birleştirilmesi mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Aynı taraflar arasında görülen ve farklı icra takiplerine dayanan menfi tespit davalarında, takiplere dayanak gösterilen belgeler (dekont, kambiyo senedi) aynı ödeme ilişkisine dayanıyor ve bir dosyada verilecek hükmün diğer dosyadaki borç ilişkisinin varlığını/iadesi koşullarını da etkileyecek nitelikte olması halinde, HMK 166 kapsamında davalar arasında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğu kabul edilir ve davaların birleştirilmesine karar verilmesi hukuka uygundur.
Ele alınan sorunlar
Davaların birleştirilmesi kararının hukuka uygunluğu → ret
İddia: Davalı vekili, birleştirilen dosyanın kambiyo senedine karşı açılan menfi tespit davası olduğunu, eldeki davanın ise icra takibinden kaynaklanan menfi tespit davası olduğunu, maddi olay ve hukuki sebebin farklı olduğunu, verilecek kararların birbirini etkilemeyeceğini, birleştirmenin yargılamayı içinden çıkılmaz hale getireceğini ve uzatacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: HMK 166/4 uyarınca davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte olması halinde davalar arasında bağlantı bulunduğu varsayılır. HMK 166/2 uyarınca davalar ayrı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmışsa bağlantı sebebiyle birleştirme talebi ikinci davanın açıldığı mahkemeden istenebilir; birinci davanın açıldığı mahkeme, birleştirme kararının kesinleşmesiyle bununla bağlıdır. Eldeki davada davacı, kesinleşen bir icra takip dosyasına yönelik menfi tespit talebinde bulunmuştur; bu takibin dayanağı, davalı tarafından davacıya yapılan ödemelere ilişkin dekontlardır. Aynı taraflar arasındaki diğer dava dosyasında ise farklı bir icra takibi ve dayanağı kambiyo senedinden (bono) dolayı borçlu olunmadığının tespiti talep edilmekte olup, bu bonoya ilişkin ödemenin kokutma yoluyla imzalatıldığı ve buna karşılık havale yoluyla ödeme yapıldığı ileri sürülmektedir. Eldeki davanın konusu olan icra takibinde alacağa dayanak gösterilen dekontlar, aynı ödemeye ilişkindir. Bu durumda davalının ve diğer senet borçlusu şirketin bono nedeniyle borçlu olup olmadığı, dolayısıyla davalı tarafından yapılan ödemelerin iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı hususu diğer dava dosyasında da incelenecek olduğundan, iki dosya arasında fiili ve hukuki bağ bulunduğunun kabulü gerekir. Bu nedenle mahkemece verilen birleştirme kararında isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Aynı taraflar arasındaki, farklı icra takiplerine dayanan fakat aynı ödeme/borç ilişkisine dayanan menfi tespit davalarının HMK 166 uyarınca birleştirilmesi koşullarına ilişkin bölgesel nitelikte ikna edici bir değerlendirme içermektedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit davası↗ davaların birleştirilmesi↗ bağlantı (irtibat)↗ kambiyo senedi (bono)↗ icra takibi↗ usul ekonomisi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/1813
KARAR NO 2022/1431
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 31/05/2022
NUMARASI 2021/816 Esas - 2022/451 Karar
DAVA
Menfi Tespit
İSTİNAF KARAR TARİHİ 13/10/2022
Davanın birleştirilmesine ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalının müvekkiline davalının ve yetkilisi olduğu ...Ltd.Şti.nin borçlusu olduğu 15.05.2020 tanzim tarihli 22.10.2020 vade tarihli 850.000-TL bedelli senedi verdiğini, alacağın tahsili amacıyla İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyası ile başlatılan icra takibinin kesinleştiğini ve derdest olduğunu, bu icra takibine karşı davalı tarafından İstanbul Anadolu 16. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 2020/560 esas sayılı dosyası ile takibin iptaline ilişkin dava açıldığını, davalının İcra Hukuk Mahkemesi'nde ve İstanbul Anadolu 13.ATM'nde açmış olduğu davalarda müvekkilinin alacaklı olduğu bahsi geçen senetten dolayı borçlu olmadığı yönünde beyanlarının olduğunu ve bu davalarda müvekkiline senede karşılık ödediğini ikrar ettiği ödeme dekontları ile bu sefer ödeme dekontlarından kaynaklı alacaklıymış gibi müvekkil hakkında İstanbul ...İcra Dairesinin ...
esas sayılı dosyası ile ayrıca icra takibi başlattığını belirterek müvekkilinin davalıya İstanbul ...İcra Dairesi’nin ... esas sayılı icra takip dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili, İst.Anadolu C.Başsavcılığı'nın 2020/187955 soruşturma sayılı dosyasındaki davacı/şüpheli ifadesinde göre taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki söz konusu olmadığının beyan edildiğini, müvekkilinin ikamet adresinin Çekmeköy ilçesi olduğunu, HMK 6.maddesi gereğince davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu ATM leri olduğunu, davacının bahsettiği senet hakkında menfi tespit davası açıldığını, iş bu dosyanın İstanbul Anadolu 13. ATM'nin 2020/900 E. Sayılı dosyasında devam ettiğini belirterek davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açılmasından dolayı usulden reddine, aksi halde savcılık dosyasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, iş bu dosya ile İst. Anadolu 13. ATM'nin 2020/900 Esas sayılı dosyasının taraflarının aynı olduğu, her iki davanın 15/05/2020 tanzim tarihli 22/10/20020 vade tarihli 850.000-TL bedelli senetten doğan alacak iddiasına ilişkin olduğu, birisi hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği, her iki dava dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu gerekçesiyle usul ekonomisi ilkesi uyarınca iş bu dosyasının ilk davanın açıldığı İstanbul Anadolu 13. ATM in 2020/900 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; birleştirilmesine karar verilen İstanbul Anadolu 13. ATMnin 2020/900 Esas sayılı dosyasının kambiyo senedine karşı açılan menfi tespit davası olduğunu, iş bu davanın ise bonodan farklı olarak icra takibinden kaynaklanan menfi tespit davası olduğunu, dosyanın taraflarının aynı olmasına rağmen maddi olayı ve hukuki sebebinin birbirinden farklı olduğunu, her iki davada verilecek kararın birbirini etkilemeyeceğini, dosyaların içinden çıkılmaz hale ve yargılamanın uzamasına sebep olacağını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
HMK 166/4 maddesi gereğince davaların aynı veya birbirine benzer sebeblerden doğması yada biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması halinde davalar arasında bağlantı varsayılır. HMK 166/2 .maddesi uyarınca davalar ayrı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfatta ki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bununla bağlıdır. Davacı eldeki davada itiraz edilmeksizin kesinleşen İstanbul ...İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasına yönelik menfi tespit isteminde bulunmuştur.
Bahsi geçen icra dosyasının incelenmesinde davalı ... tarafından davacı aleyhinde 12/04/2021 tarihinde toplam 198.727,88-TL için icra takibi başlatılmış olup, takibe dayanak belge olarak ise davalı tarafından davacıya yapılan ödemelere ilişkin 03/11/2020 tarihli olmak üzere 13.000-TL, 12.500-TL, 60.000-TL, 11.900-TL, 12.000-TL, 75.000-TL bedelli dekontlar gösterilmiştir. Davalı ... ve yetkilisi olduğu ...Ltd Şti tarafından açılan İstanbul Anadolu 13. ATMnin 2020/900 Esas sayılı dosyasında ise İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası ve dayanağı kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığının tespiti talep edilmektedir. Davada takip konusu 850.000-TL bedelli 22.10.2020 tarihli bononun kokutma yoluyla imzalatıldığı ve havale yoluyla 173.000-TL ödeme yapılmak zorunda kalındığı ileri sürülmektedir.
Aynı ödemeye ilişkin dekontlar eldeki davanın konusunu oluşturan ve davalı ... tarafından başlatılan İstanbul ...İcra Dairesinin ... E. Sayılı takip dosyasında alacağa dayanak olarak gösterilmiştir. Bu durumda davalı ... ve diğer senet borçlusu şirketin, bahsi geçen bono nedeniyle borçlu olup olmadığı, dolayısıyla davalı ... tarafından yapılan ödemelerin iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı hususu İstanbul Anadolu 13. ATM'nin 2020/900 Esas sayılı dosyasında da incelenecek olup, İst.Anadolu 13. ATM'nin 2020/900 Esas sayılı dosyası ile eldeki dava arasında fiili ve hukuki bağ bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Mahkemece dava dosyalarının birleştirilmelerine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle,kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.13/10/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/94552 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi