İtirazın iptali

11. Hukuk Dairesi         2023/1717 E.  ,  2023/3394 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2019/549 Esas, 2019/862 Karar

HÜKÜM

Asıl dava kabul, birleşen dava kısmen kabul

BİRLEŞEN DAVA

Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/247 E.

Taraflar arasındaki davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davanın davalısı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizce yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkeme tarafından Dairemiz ilamına karşı direnilmiştir.

Direnme kararının asıl ve birleşen davanın davalısı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.10.2022 tarihli ve 2020/11-696 E., 2022/1385 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının yerinde olduğuna karar verilerek asıl ve birleşen davada davalı vekilinin diğer temyiz itirazları yönünden inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ruhsat sahibi TGM Madencilik San. A.Ş. arasında maden ocağının işletilmesi için 14.07.2011 tarihli adi ortaklık sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin bu ortaklıktan doğan hak ve borçlarını 31.12.2012 tarihli ortaklık payı devir ve temlik sözleşmesi ile davalıya 200.000,00 TL bedel karşılığında devir ve temlik ettiğini, bu bedeli davalının 4 eşit taksitte ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, ilk taksitten 37.762,32 TL ödendiğini, 12.237,68 TL bakiyesinin kaldığını, ikinci taksitin ise vadesi gelmesine rağmen ödenmediğini, bunun üzerine davalı hakkında ilamsız icra takibi yaptıklarını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkâr tazminatının tahsilini talep etmiştir.

2-Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; bakiye 3 üncü ve 4 üncü taksidin de ödenmemesi üzerine davalı aleyhine başlatılan takibe itirazın haksızlık içerdiğini ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkâr tazminatının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; asıl muhatap TGM Madencilik San. A.Ş.’ye imzalatılmayan takibe dayanak 31.12.2012 tarihli sözleşmenin geçerliliğinin bulunmadığını, TGM Madencilik San. A.Ş.’nin davacı ile tüm ortaklığını feshedip üretim sahasanı terk etmesini istediğini, sözleşmenin en son sayfasındaki müvekkili ile davacı arasındaki sözleşmeye de muvafakat kısmını imzalamadığını, davacının TGM Madencilik San. A.Ş. ile olan sözleşmesinin hükümlerini yerine getirmediğini, ortaklık hakkının sona erdiğini, müvekkilinden ortaklık payı isteyemeyeceğini savunarak davanın reddini, kötü niyet tazminatının tahsilini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; asıl muhatap TGM Madencilik San. A.Ş.’ye imzalatılmayan dayanak sözleşmenin geçerliliğinin bulunmadığını, TGM Madencilik San. A.Ş.’nin davacı ile tüm ortaklığını feshedip mermer ocağını terk etmesini istediğini, müvekkili ile davacı arasındaki sözleşmeye de muvafakat vermediğini, davacının TGM Madencilik San. A.Ş. ile olan sözleşmesinin hükümlerini yerine getirmediğini, ortaklık hakkının sona erdiğini, müvekkilinden ortaklık payı isteyemeyeceğini savunarak davanın reddini, kötü niyet tazminatının tahsilini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen ilk Karar

Mahkemece 17.09.2015 tarihli ve 2014/46 E., 2015/694 K. sayılı kararıyla; asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, asıl ve birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 25.04.2017 tarih, 2015/14745 E., 2017/2416 K. sayılı ilamı ile “taraflar arasında düzenlenen Ticari Ortaklık Payı Devir Sözleşmesidir başlıklı sözleşmeyle davacı ... TGM Madencilik San. A.Ş. ile yapmış olduğu adi ortaklıktaki ortaklık payını 200.000,00 TL bedel mukabilinde davalıya devrettiği, devredilen ortaklık payı bedelinin 4 eşit taksitle ödenmesi ve ödemeden sonra ortaklıktaki tüm hak ve borçların devralana devir ve temlik edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 3-b maddesine göre ödemelerin vadesinde ve belirtilen miktarda yapılması halinde devir eden ...'nun adi ortaklıktaki payı sona erip tüm hak ve borçların davalı ...'a devir ve temlik edilmiş olacağı, bu işlemin tamamlanması için de davacının noterden bir istifa beyanı göndereceği, ne var ki dava dışı diğer adi ortak TGM Madencilik San.

A.Ş. tarafından adi ortaklığın 19.03.2013 tarihinde davacı ...'nun adi ortaklık payı bedelini sözleşmeye uygun olarak ödememesi nedeniyle feshedildiği, davacının, bu fesih nedeniyle dava açtığını, feshe karşı çıktığını da iddia etmediği, fesih tarihine kadar davalının, davacının beyanına göre ilk taksitten 37.712,32 TL ödediği, 2., 3. ve 4. taksitleri ise ödemediği, bu durumda, adi ortaklık payının devir borcunun doğmasından önce adi ortaklığın feshedilip davacının devredebileceği bir pay da kalmadığından davacının devir bedelinin tahsilini istemesinin mümkün bulunmadığı, davalının, TGM Madencilik San. A.Ş.'nin yönetim kurulu başkanı olması, TGM Madencilik San. A.Ş. ile davacı arasındaki adi ortaklık sözleşmesinin davacının 300.000,00 USD olan pay bedelini ödememesi nedeniyle sözleşmenin feshine etkili bulunmadığı gibi bu davaya da etkisinin bulunmadığı, bu durumda, davacının TGM Madencilik San.

A.Ş.'ye ödemesi gereken ortaklık payını ödememesi nedeniyle aralarındaki adi ortaklık sözleşmesinin feshedildiği ve bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin 3/b maddesi gereğince ödemelerin yapılmasından sonra davalıya devredilecek ortaklık payının da bulunmadığı gözetildiğinde davanın reddine karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle bozulmuştur. Asıl ve birleşen davada davacı vekilinin karar düzeltme istemi Dairemizin 27.09.2019 tarih, 2017/3712 E., 2019/5905 K. sayılı ilamı ile reddedilmiştir.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin 3/b-son maddesi uyarınca davacının devrin ikmali bakımından, ödemeler tamamlandığında noterden bir istifa iradesinde bulunacağı, başkaca bir edim yükümlenmediği, taraflar arasındaki sözleşmenin anılan hükmünün son cümlesinin davacı lehine bir sorumsuzluk anlaşması niteliği taşıdığı, davalı gerçek kişinin sözleşmeyle yüklendiği devir bedelinin cüz'i bir kısmını ödedikten sonra bakiye bedeli ödemediği, davalının dava tarihine değin geçen süreç bakımından, sözleşme ile kararlaştırılan ifa sıralaması bakımından davacıdan kendi ediminin ifasını (noterden istifa beyanı) isteyemeyeceği, ortaklardan birinin tek taraflı fesih beyanı ile ortaklığın kendiliğinden sona ermeyeceği, davacının fesih ihtarnamesine verdiği cevap ile feshe karşı çıktığı, ortaklardan birinin açmış olduğu adi ortaklığın feshine dair bir dava bulunmadığı, bu durumda dava dışı şirketin yönetim kurulu başkanı ve hakim ortağı olan davalının, pay devri ve temlik sözleşmesinden kaynaklı borcunu ortadan kaldırmak adına sözleşmeyi tek taraflı feshetmek suretiyle, iyi niyet kurallarına aykırı olarak oluşturduğu fiili durumun hukuk düzeni tarafından korunamayacağı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; TGM Madencilik San. A.Ş. ile davacı arasındaki sözleşmenin sadece taraflarını ilzam ettiğini, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 632 nci maddesinin son fıkrasına göre ortaklardan birinin tek taraflı olarak ortaklık payını bir üçüncü kişiye devir etmesi halinde üçüncü kişinin ortaklık sıfatını kazanamayacağı hükmüne rağmen davacının müvekkiline bu ortaklık payını 21.12.2012 tarihli sözleşme ile tek taraflı devrinin davacıya ortaklık payını davalıya devretmeye mücehhez bir hak vermediği gibi davalıya ortaklık payını devir aldığından bahisle bir borç yüklemeyeceğini, davacının TGM Madencilik San. A.Ş.’ye karşı bir dava açmadığını, kazanmadığı bir hakkını başkasına devrettiğini iddia ettiğini, Mahkemece bozma ilamına uyulması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C.Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D.Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.10.2022 tarihli ve 2020/11-696 E., 2022/1385 K. sayılı ilâmı ile “... taraflar arasında yapılan adi ortaklık payının devrine diğer ortak TGM Madencilik Sanayi A.Ş. tarafından muvafakat edildiği, diğer ortak TGM Madencilik Sanayi A.Ş.’nin adi ortaklık sözleşmesini haklı sebeple feshettiğine ilişkin ihtarnamenin sonuç doğurmayacağı ve neticede davacının davalıya devredilecek ortaklık payının bulunduğu, bu kapsamda dava konusu adi ortaklık payının devrine ilişkin sözleşmenin de geçerli olduğunun kabulü gerektiği, ... direnme kararının uyuşmazlık noktası itibariyle usul ve yasaya uygun olup yerinde olduğu” gerekçesi ile direnme kararı yerinde bulunarak asıl ve birleşen davada davalı vekilinin diğer temyiz itirazları yönünden inceleme yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl ve birleşen dava; itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı Kanun'un 620 vd. maddeleri.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl ve birleşen davanın davalısı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl ve birleşen davanın davalısı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

31.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.