Cezai şart tahsili

11. Hukuk Dairesi         2022/997 E.  ,  2023/1392 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2018/510 Esas, 2020/674 Karar

HÜKÜM

Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki cezai şartın tahsili davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi imzalandığını, davalının her yıl 650 m³ akaryakıt satın almayı taahhüt ettiğini, bu taahhüdüne uygun davranmadığı takdirde her m³ için 25 USD cezai şart ödemeyi kabul ettiğini, davalının müvekkilinden akaryakıt alımı yapmadığını, sözleşmenin feshedildiğini ileri sürerek 81.250,00 USD cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının bayilik sözleşmesi gereğince müvekkiline teslim etmesi gereken demirbaşları teslim etmediğini, bu nedenle istasyonun faaliyete geçemediğini, feshin haksız olduğunu, talep edilen cezai şartın fahiş nitelikte olup tenkisi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin, 11.05.2015 tarih, 2013/311 E., 2015/311 K. sayılı kararı ile taraflar arasında 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi yapıldığı, ancak herhangi bir mal alım satımının gerçekleşmediği, sözleşmenin henüz bir sene dahi dolmadan feshedildiği, sözleşme feshedilmemiş olsa bile davalının beş yıl boyunca alım yapmayacağının söylenemeyeceği, sözleşme hükümlerinin davacının beş yıl için cezai şart talep etmesini mümkün kılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 12.02.2016 tarih, 2015/10473 E., 2016/2223 K. sayılı kararı ile "davacının bayilik sözleşmesini haklı nedenlerle feshettiği, bu nedenle sözleşmenin 8 inci maddesinin (b) bendine göre cezai şart talep edebileceği, mahkemece, talep edilebilecek cezai şart miktarının konusunda uzman bilirkişiler marifetiyle hesaplanması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesinin doğru olmadığı" gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir .

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda bilgilerine yer verilen kararı ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin davacı yanca haklı sebeplerle feshedildiği, sözleşme hükümlerine göre 81.250,00 USD cezai şart hesaplanmış olsa da bu miktarda cezai şart ödenmesinin davalının iktisadi mahvına sebep olabileceği, bu husus davacının cezai şart talep etme hakkını ortadan kaldırmasa da cezai şarttan bir miktar indirim yapılmasını gerektirdiği, bu itibarla %20 oranında indirim yapılmasının hakkaniyete uygun olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, 65.000,02 USD'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı yanın sözleşmeyle kararlaştırılan taahhütlerini yerine getirmediği gibi sözleşmeyi de haksız olarak feshettiğini, cezai şart talebinin belirtilen gerekçeyle haksız ve kötü niyetli olduğunu, davacının cezai şart talep edebileceğinin kabulü halinde ise mahkemece hükmedilen tutarın müvekkilinin iktisadi mahvına sebep olabilecek nitelikte olduğunu, mahkemece sözleşme süresi olan 5 yıl için cezai şarta hükmedildiğini ancak sözleşmenin henüz bir yıl dahi dolmadan feshedildiğini, bu nedenle davacının ancak 1 yıl için cezai şart talep edebileceğinin kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olan davalının imzaladığı sözleşme hükmüyle bağlı olduğunu, tacirlerin iktisadi mahva sebep olacağından bahisle cezai şartın tenkisini talep edemeyeceklerini, mahkemece, davalının ticari defterleri incelenmeksizin sadece vergi beyannamesine dayalı olarak cezai şartın fahiş olduğu sonucuna ulaşılmasının isabetli olmadığını, kararlaştırılan cezai şartın sektör uygulamalarına göre makul olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, bayilik sözleşmesiyle kararlaştırılan cezai şartın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 182 nci maddesinin ikinci fıkrası

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden taraflara yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 07.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.