Navlun sözleşmesinde taşıyıcı sıfatının tespiti ve husumet
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/948 E. 2022/1601 K. · · İlk derece: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesinlik belirsiz
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Davacının nitelemesi: Rücuen Tazminat ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Sigorta
Gerekçe özeti
Deniz yoluyla eşya taşımasında, bir kişinin taşıma işlemine ilişkin navlun faturası düzenlemiş veya navlun bedelini tahsil etmiş olması, tek başına o kişinin taşıyıcı (akdi veya fiili taşıyan) sıfatını kazandığının kabulü için yeterli değildir; taşıyıcı sıfatının tespitinde Denize Elverişlilik Belgesi, sorumluluk sigortası poliçesi, gemi bağlantı özeti gibi belgelerdeki donatan/işletmeci kayıtları ile ilgili kişinin taşımanın ifasını gerçekleştirdiğine dair somut delil aranır; bu deliller mevcut değilse ve kişi sözleşmede öngörülen broker komisyonunu keserek kalan navlunu asıl tarafa aktarmışsa, bu kişi aracı/broker konumundadır ve taşıyıcı sıfatı taşımadığından hakkında husumet yöneltilemez.
Ele alınan sorunlar
Davalı ...'in (aracı/broker konumundaki firma) taşıyıcı sıfatının bulunup bulunmadığı → ret
İddia: Davacı vekili, davalı ...'in bağlantı özetinde işletmeci ve navlun alacaklısı olarak gösterildiğini, bu nedenle akdi taşıyan olduğunu, donatan adına aracılık yaptığı yönündeki savunmanın (taahhütname) ispatlanamadığını, ayrıca tahsil ettiği navlun bedelinin bir kısmını donatana devretmeyip üzerinde bıraktığını ileri sürerek bu davalı aleyhine de hüküm kurulması gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Denize Elverişlilik Belgesinde geminin donatanı ve işleteninin diğer davalı (donatan gemi işletmesi) olduğu, 30.03.2018 tarihli sigorta poliçesinde de donatanın sorumluluğunun dava dışı sigortacı tarafından sigortalandığı ve donatan olarak bu davalının gösterildiği, geminin malik tarafından işletildiğinin sabit olduğu; buna göre bu davalının geminin işleteni olmadığı, taşıma işini üstlendiğine veya taşımanın ifasını gerçekleştirdiğine ilişkin herhangi bir delil bulunmadığı, davalının diğer davalı (aracı/broker) firması adına hareket ettiği anlaşılmıştır. Bu nedenle bu davalı taşıyıcı sıfatına haiz değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Navlun faturası düzenleyen aracının (broker) taşıyıcı sıfatının bulunup bulunmadığı → ret
İddia: Davacı vekili, bu davalının navlun faturasını doğrudan kendi adına düzenleyip navlun bedelini tahsil ettiğini, ödeme yerinin kendi banka hesabı olarak bildirildiğini, bu nedenle TTK 926 uyarınca eşyanın taşınmasını üstlenmiş sayılması gerektiğini, ayrıca donatana intikal ettirdiği tutarın tahsil ettiği navlundan az olduğunu, kalan tutarın kendi üzerinde bırakıldığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davalı, navlun sözleşmesinde taşıyıcı olarak kayıtlı değildir; sözleşmenin 26. maddesinde bu davalının %1,25 broker komisyonunu armatörden alacağı kararlaştırılmıştır. Davalı, davacının sigortalısına navlun faturası düzenlemiş, ardından diğer davalıya (donatan/aracı) hitaben navlun bedeli açıklamalı bir fatura düzenlemiş ve bu tutar kendisine ödenmiştir; davalı, sözleşmede belirtilen broker ücretini keserek kalan tutarı ilgili tarafa ödemiştir. Bağlantı özeti de bu davalı tarafından hazırlanarak davacının sigortalısına e-posta yoluyla gönderilmiş ve sigortalı tarafça teyit edilmiştir. Navlun faturası düzenlemiş olması, tek başına bu davalının taşıyıcı olduğunun kabulüne yeterli değildir; taşıyıcı sıfatını kabule elverişli başkaca bir delil de bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Navlun faturası düzenlemenin veya navlun bedelini tahsil etmenin, tek başına taşıyıcı sıfatının kabulü için yeterli olmadığı; taşıyıcı sıfatının belirlenmesinde donatan/işletmeci kayıtları ile taşımanın ifasına ilişkin somut delillerin esas alınması gerektiği yönündeki değerlendirme, benzer deniz taşımacılığı husumet ihtilaflarında yol gösterici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- pasif husumet ehliyeti
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
taşıyıcı sıfatı↗ akdi taşıyan↗ fiili taşıyan↗ broker komisyonu↗ gemi bağlantı özeti↗ pasif husumet ehliyeti↗ rücuen tazminat↗ halefiyet↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/948
KARAR NO 2022/1601
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 09/03/2022
NUMARASI 2019/155 Esas - 2022/107 Karar
DAVA
Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 14/11/2022
İlk derece mahkemesince verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin sigortalısı ...a ait dökme gübre emtiasının ... isimli gemi ile Kocaeli Yarımca Limanından İskenderun Limanına taşınması esnasında ıslanarak hasarlandığını, müvekkilinin sigortalısına hasar nedeniyle 26/11/2018 tarihinde 947.446,32-TL sigorta tazminatı ödediğini ve sigortalıya kanuni halef ve ayrıca sigortalıdan aldığı temlikname ile aynı zamanda akdi halef olduğunu, davalı ... firmasının ... gemisinin donatanı olup, fiili taşıyan sıfatıyla, davalı ... sigortalı ile akdettiği navlun sözleşmesi gereğince TTK 1178 gereği taşıyan sıfatıyla, davalı ... Denizcilik'in ise navlun faturası düzenleyen taşıma işleri organizatörü sıfatıyla TTK 921 gereğince oluşan zarardan sorumlu olduğunu, İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/116 D.İş sayılı dosyası üzerinden keşif icra suretiyle oluşturulan bilirkişi raporu ile geminin kıç perdesindeki dip tanklarının ambar menhol kapaklarından giren su nedeniyle eşyanın hasarlandığının tespit edildiğini belirterek, 947.446,32-TL'nin ödeme tarihi 26/11/2018'den itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı ... vekili; müvekkilinin forwarder/taşıma işleri komisyoncusu olmayıp sadece gemi kiralama brokeri olduğunu, bu durumun navlun sözleşmesinde açıkça belirtildiğini, navlun sözleşmesinin 26. maddesinde brokerlik komisyonuna ilişkin hüküm bulunduğunu, müvekkilinin hiçbir şekilde taşıma işleri komisyoncusu veya akdi taşıyan olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin navlun faturası düzenlemesinin, davacının sigortalısının özel talebinden kaynaklandığını, müvekkilinin iyi niyetli olarak yardım etme gayesiyle navlun faturası kesmek durumunda kaldığını, bu hususun geminin donatanı davalı ... Gemi tarafından müvekkiline verilmiş olan 28.06.2018 tarihli taahhütnameden de anlaşılabileceğini, 28.06.2018 tarihinde ...
Denizcilik tarafından müvekkiline kesilen faturada yer alan 147.000-TL tutarındaki navlun bedelinin, üzerine hiçbir fark eklenmeden doğrudan doğruya sadece ...'a 29.06.2018 tarihli fatura ile 147.000-TL olarak yansıtıldığını, müvekkiline yapılan ödemenin ardından ...Denizcilik faturasında yer alan brokerlik komisyonu kesilerek ilgili tutarın aynen ... Denizcilik'e transfer edildiğini, geminin klas kuruluşu ilgili klozda da sayılan IACS üyesi kuruluşlardan olmadığı halde ve geminin ...sigortasının, poliçenin yapıldığı ve aynı zamanda hasarın tespit edildiği esnada geçersiz olmasına rağmen, her halde ıslak yüklerle ilgili hasar kapsam dışında olduğu halde emtianın davacı tarafından sigortalandığını, hasar sigorta teminatı dışında olduğu halde ödeme yapıldığından, hasar bedelinin istenmesinin mümkün olmadığını, hasarın oluşumunda müvekkilinin hiçbir kusurunun olmadığını, müvekkilinin sırf navlun faturası kestiği için kusursuz sorumlu olduğu iddia edilse dahi müvekkilinin kurtuluş beyyinesinden faydalanması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili; müvekkilinin taşıyıcı sıfatının bulunmadığını, müvekkilinin ... gemisinin resmi kayıtlarında “gemi işletmecisi” olmadığını, geminin işletilmesine ilişkin faaliyetlerde yardımcı olduğunu, geminin seferlik kiraya verilmesi için donatan adına aracılık yaptığını, bu temsil ilişkisinde tüm hak ve borçların donatana ait olduğunu, ... gemisinin seferlik kiracısının, ....'a navlun faturasını düzenleyen ... olduğunu, dolayısıyla müvekkili şirketin ...'a fatura kesmediğinden taşıyan olmadığını, ayrıca bu taşımadan kaynaklanan tüm ihtilafların tahkim ile çözümlenmesi gerektiğini, tarafların ... çarter parti genel hükümlerini kabul etmesi nedeniyle tahkim anlaşmasının da kabul edildiğini, davanın tahkim şartı nedeniyle reddinin gerektiğini, hasarın TTK 1185 maddesi gereğince 3 gün içinde bildirilmediğini, sigortacının halefiyetinin ve dolayısıyla rücu hakkının doğabilmesi için, sigortalı ile sigortacı arasında zararın doğumuna yol açan olayı sigorta teminatı kapsamına alan geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcudiyeti gerektiğini, sigorta poliçe şartlarına göre ödenen hasarın teminat şartları kapsamında olmadığını, zira geminin klasının ...
üyesi olmadığını, bu nedenle davacının halefiyet hakkına sahip olmadığını, deniz suyu zengin mineraller içerdiğinden gübreye zarar vermeyeceğini, gübre yükündeki nemliliğin yüksek olmasının kimyasal özelliğini yitirmesine sebep olmayacağını, dökme yükünün tahliyesinden %1 fire payının düşülmesi gerekirken hesaplamalarda düşülmediğinden, hesaplamanın yanlış olduğunu, nakliye ve kantar farkı için de %4 fire payı düşülmesinin gerektiğini, yük için ton başına talep edilen 1.500-TL meblağın yükün değerinin 1.000-TL'yi geçmemesi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Daval... İşletme vekili; davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin sigorta teminatı kapsamı dışında olduğunu, halefiyet hakkının doğması için öncelikle geçerli ve yürürlükte bir sigorta sözleşmesinin bulunması, sigortacının bu sözleşmeye dayanarak sigortalısına bir ödeme yapmış olması ve nihayet sigortalısının kendisine zarar verene karşı dava hakkının bulunmasının mevcut olması koşullarının gerçekleşmesi gerektiğini, ...
gemisinin klasının IACS üyesi kuruluşlardan olmadığını, poliçede yükün ıslanmasından kaynaklanan tüm hasarın kapsamı dışı tutulduğunu, davacı tarafından sigorta teminatı kapsamında olmadığı halde emtianın sigortalandığını, emtiada hasar meydana geldiğinde teminat dışı olduğunu bile bile davacı tarafın ödeme yaptığını, bu ödemenin rücuen tazmininin mümkün olmadığını, malın alıcı ve satıcısının ... olduğunu, geminin yüklediği dökme gübre emtiasını tahliye etmek üzere 04/07/2018 tarihinde İskenderun...Limanına yanaştığını, yükün tahliyesine başlandığında 1 no.lu ambarın kıç tarafındaki emtianın ıslak olması sebebiyle yükün tahliyesi durdurularak sigortalının malı teslim almaktan imtina ettiğini, yükün ancak müvekkilinin mahkeme kararı alması ile tahliye edildiğini, mahkeme kararı ile mal gemiden indirilininceye kadar davacının sigortalısının gemiyi depo olarak kullandığını, gemide az miktarda meydana gelen ıslaklığın bekleme sebebiyle diğer bölümlere sızarak yayılma sonucunda zararın artmasına sebebiyet verdiğini, dolayısıyla zararın artmasında davacının sigortalısının kusurunun bulunduğunu, deniz suyunun gübrenin kimyasal yapısını bozmayacağını, tarafların ...4 çarter parti genel hükümlerine kabul ettiklerini, bu nedenle davacının yük hasarına ilişkin talebini ancak tahkim yoluyla ileri sürebileceğini, ekspertiz raporunun hatalı olup tahliye fire payı düşülmesi gerektiğini, ayrıca kantar farkı ve nakliye için de toplam %4 oranında fire payı düşülmesi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; gemi bağlama özetinde, İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğunun kabul edildiği, çarter partiye yapılan atfın ise bağlama özetinde kararlaştırılmayan konulara ilişkin olduğu, taraflar İstanbul mahkemelerini yetkili kılmak suretiyle uyuşmazlıkların çözümü için yargı önüne gidileceğini kabul ettiklerinden, davalının tahkim itirazının yerinde görülmediği; davacı sigorta şirketinin sigortalısına ait gübre yükünün, şirketin Yarımca tesislerinden, İskenderun Limanında bulunan deposuna yapılacak taşımayla ilgili 27.06.2018 tarihli nakliyat sigorta poliçesi düzenlediği, taşıma sırasında yükte meydana gelen hasar nedeniyle 26/11/2018 tarihinde sigortalıya 947.446,32-TL sigorta tazminatı ödediği, dosyaya sunulan poliçede sigortalı “...
AŞ“, emtianın cinsi “gübre", nakil vasıtası “gemi”, gemi adı “ACT”, kalkış yeri “Yarımca”, varış yeri “İskenderun”, yükleme tarihi “27.06.2018” olarak gösterildiği, poliçenin 3. sayfasında ICC A klozlarına atıf yapıldığı, atıf yapılan ... A.1'da “bu sigorta, aşağıdaki 4, 5. 6 ve 7. klozlarda istisna edilenler hariç, sigorta edilen şeyin her türlü riziko nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasarı kapsar.” hükmünün yer aldığı, dava konusu olayda yük hasarına ıslanmanın neden olduğu, ıslanma nedeniyle meydana gelen zararların 4, 5, 6 ve 7. klozlarda istisna edilen hallerden olmadığı, anılan klozlarda istisna edilen hallerin ise dava konusu uyuşmazlıkta gerçekleşmediği, poliçenin 3. sayfasında “gemi ile yapılan taşımalarda taşımayı yapan geminin IACS üyesi olması, ISM sertifikasının bulunması ve Institute ..
hükümlerine uygun olması kaydıyla teminat verildiği, Institute Classilication Clause 1/1/2001 hükümlerine uygun olmayan ve/veya IACS üyesi olmayan ve/veya 35 yaşı aşan (tanker 15 yaş üstü) gemilerle yapılan taşımalarda kargoya teminat veren ...sigortasının ve klasının bulunması kaydıyla sevkiyat başlamadan önce sigorta şirketinin yazılı ön onayının alınması, fiyat ve kapsamda mutabık kalınarak teminat verileceğinin” kararlaştırıldığı, poliçede geminin inşa yılı 1986 olarak gösterildiğinden yükleme tarihinde 35 yaşın altında olduğu, tüm bu tespitlere göre dava konusu zararın, sigorta teminatı kapsamında kaldığı, davacının sigortalısına yaptığı ödeme ve dosyaya sunulan 15.11.2018 tarihli ibranameye göre, sigortalısının zarara sebebiyet verenlere karşı olan tazminat talep hakkını kazanmış olduğundan davacının aktif husumet ehliyetine haiz olduğu;
davalı ... tarafından davalı ... hitaben düzenlenmiş olan 28.06.2018 tarihli "Taahhütname" başlıklı belgede, davalı ...Gemi tarafından dava konusu taşıma sözleşmesinin kendi adına kurulduğunun beyan edildiği, gemi bağlantı özetinde, “gemileri işleten/donatan/armatör adına kiraya veren firma: .... Denizcilik” kaydının yer aldığı, konişmentoda yükleten ve gönderilen olarak dava dışı sigortalı gösterilmiş olup, konişmentonun gemi kaptanının kaşe ve imzasını havi olduğu, TTK 1238/2 uyarınca konişmentoda taşıyanın adı ve soyadı veya ticaret unvanı ile işletme merkezinin gösterilmemiş olduğu veya açıkça anlaşılmadığı hâllerde, donatanın taşıyan sayıldığı, tüm bu tespitlere göre davalı ... taşıyan sıfatına haiz olduğu;
davalı ... vekilinin sunduğu 03/07/2018 tarihli ödeme dekontunda, ... Denizciliğin .... Gemi İşletmeciliği hesabına navlun ödemesi olarak 149.000-TL tutarında havale yaptığı görülmüş olup, bu şekilde ... tarafından gönderilen navlun bedelini ... Denizciliğin hesabına aktarmış olduğu, dava konusu taşımaya ilişkin gemi bağlama özetinde, "gemileri kiraya veren firma ... olarak belirtilip, ... ayrıca "navlun alıcısı" olarak da gösterildiği, söz konusu kayıtlara göre ...'nın, gemi donatanı adına hareket ettiği ve donatanı temsilen navlun sözleşmesi düzenlediği, ayrıca gemi bağlantı özetinin 26. maddesinde “%1,25 ... broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydının yer aldığı, broker komisyonunun doğrudan donatan tarafından ödenmesinin kararlaştırılmasının da sözleşmenin donatan adına akdedildiği kaydı ile örtüştüğü, Denize Elverişlilik Belgesinde, ACT gemisinin donatanı ve işleteninin davalı ...Gemi olduğu, 30.03.2018 tarihli sigorta poliçesinde de, ...
gemisi donatanının sorumluluğunun dava dışı ... tarafından sigortalandığı, donatan olarak ise davalı ... gösterildiği, geminin maliki tarafından işletildiği sabit olduğundan, ... dava konusu geminin işleteni olmadığı, bunun dışında davalı ... dava konusu taşıma işini üstlendiği, dolayısıyla akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu yahut dava konusu taşımanın ifasını gerçekleştirdiğini gösteren bu davalı tarafından düzenlenmiş konişmento yahut her hangi bir yazışma, navlun faturası vb. belge sunulamadığı, dolayısıyla davalı ... taşımayı yapan geminin TTK 1061/2 uyarınca işleleni ve fili taşıyan sıfatını haiz olduğunun ispatlanmadığı, davalı Kartal Gemi tarafından düzenlenmiş olan 28.6.2018 tarihli, Taahhütmame başlıklı belgede 1.
davalı, 2. davalının taşıma sözleşmesini kendi adına akdettiğini beyan etmiş olup, bu belgenin muvazaalı olduğununun ispatlanamadığı, söz konusu belgedeki beyan, gemi bağlantı özetindeki kayıt ile de uyuştuğundan davacının muvaaza iddiasının yerinde görülmediği, davacı vekilince, davalı ... Denizcilik tarafından navlun faturası düzenlenmekle bu davalının TTK 921. maddesine göre taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettiğinin ileri sürüldüğü, ancak gemi bağlantı özetinin 26, maddesinde,“%1,25 ... Denizcilik broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydının yer aldığı, anılan bağlantı özeti ... Denizcilik tarafından dava dışı sigortalı yetkilisine e-posta yolu ile gönderilmiş ve dava dışı sigortalı tarafından da teyit edilmiş olduğu, bu çerçevede taşıma sözleşmesini ispatlayan bağlantı özetinde ...'in brokerlik yaptığının açıkça belirtilmiş olması karşısında, yalnızca navlun faturası düzenlemesinden yola çıkılarak taşıyan sıfatını haiz olduğunun kabul edilemeyeceği;
gemi kaptanının kaşe ve imzaşını havi Protesto başlıklı belgeden, eşyanın teslim alınmasından önce kaptana zararın yazılı olarak bildirildiğinin anlaşıldığı, TTK 1185/6 uyarınca, kaptan ve sorumlu gemi zabiti dâhil olmak üzere, taşıyan veya fiili taşıyan ad ve hesabına hareket eden bir kişiye yapılan bildirim, taşıyana veya fiili taşıyana yapılmış sayıldığından, somut olayda gönderilenin TTK 1185/1'de düzenlenen zararı bildirim yükümlülüğünün yerine getirildiği, bu durumda hasardan sorumlulukla ilgili ispat yükünün taşıyana düştüğü, teknik inceleme neticesinde gemi ambarları arasında sızdırma olduğunun tespit edildiği, bu durumun ise dava konusu geminin denize ve yüke elverişli olmadığını gösterdiği, dolayısıyla bilirkişi raporuna göre hasarın tamamen geminin kusurundan kaynaklandığı, ispat yükü üzerinde olan davalı taşıyan ...
Geminin, kendisinin ve adamlarının kusursuzluğunu ortaya koyamadığı, yükün gemiden boşaltılmaması nedeniyle zararın arttığı iddiasının, TTK 1183/c son uyarınca taşıyanın ve adamlarının kusuruna bağlanamayacak kısmının taşıyanca ispatının gerektiği, yük hasarının gönderilenin kusuru ile arttığı iddiasının kanıtlanmadığı, bu nedenle davalı ... Gemi İşletmesinin meydana gelen yük zararından sorumlu olduğu, diğer davalıların ise akdi veya fiili taşıyan yahut taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettikleri ispatlanamadığından, dava konusu zarar nedeniyle bu davalılara husumet yöneltilemeyeceği; hasar miktarı 877.234,10-TL olup, bu tutardan 31.500-TL sigorta muafiyeti tenzil edildikten sonra davacının isteyebileceği tazminatın 845.734,10-TL olduğunun tespit edildiği, hasar miktarının TTK 1186/1 uyarınca hesaplanacak (1.479 X 1.000 X 2= 2.958.000 ÖÇT) sorumluluk sınırının altında kaldığı gerekçesiyle, davalılar ...
hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... hakkındaki davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; dava konusu taşıma dahili taşıma olduğundan konşimento düzenleme zorunluluğu bulunmadığını, gemi kaptanı tarafından düzenlenmiş olan konşimentonun yükletenin talebi ve gönderilenin eşyayı teslim almak için cirolayıp taşıyana ibraz ettiği ispatlanmadıkça yük ilgilisi taşıtan/gönderilen/yükleten yönünden delil vasfının bulunmadığını, davacının selefinin bu taşımada hem taşıtan hem de gönderilen olarak navlun sözleşmesinin tarafı olduğunu, bu nedenle taşıyanı bildiğini, ona karşı taşıyanı tespit için TTK 1238/2 hükmünün irdelenemeyeceğini, kimin akdi taşıyan olduğunun navlun sözleşmesine göre belirleneceğini, taşıyan olmak için gemi maliki olmanın gerekmediğini, bağlantı özeti şablonundaki gemiyi kiraya veren (yani taşıyan/çarter sözleşmesi yapan) bölümünde, navlun sözleşmesinin, gemi maliki olmadığı halde konu gemi ile taşıma taahhütüne giren işletmeci adına mı yoksa donatan adına mı aktedildiğinin açıklandığını, alt tarafta ise "işletmecinin" ve de navlun alacaklısının ...
olduğunun belirtildiğini, bu nedenle ... akdi taşıyan olduğunu, donatan adına gemi kiralama sözleşmesine aracılık ettiğini iddia eden davalı ... davalı ...’den fatura karşılığında 03.07.2018 tarihinde 171.291,75-TL navlun bedeli tahsil etmiş olmasına rağmen, donatana 149.000-TL ödeme yaptığını, yani 22.291,75-TL'nin davalı ... üzerinde kaldığını, davalı ... tarafından bu miktara yönelik olarak ibraz edilen dekontta dava konusu ile ilgili liman masrafı olduğuna dair ibare bulunmadığını, ayrıca dekonttaki tutarın ... ... tahsil ettiği navlun miktarını tamamlamadığını, bu durumda davalı Mega'nın akdi taşıyan olup navlun geliri elde ettiğini, davalı ....nın, diğer davalı Ülgen’den fatura mukabili tahsilat yaptığı halde davalı donatana yaptığı ödeme ile ilgili fatura da düzenlemediğini, navlun sözleşmesinde navluna alıcısı olarak belirtilen ..., ...
muhatap navlun faturası düzenlemiş ve navlunu da tahsil etmiş olmakla taşıyan olduğunu, ... ... hitaben düzenlediği 28.06.2018 tarihli "taahhütname" başlıklı belgedeki beyanının, taşıma sözleşmesinin donatan adına oluşturulduğunu ispata yeterli olmadığını, donatan şirket iflas aşamasında olup tek mal varlığı olan gemi üzerinde onlarca gemi alacağı mahiyetinde haciz bulunduğunu, bu yazının da diğer davalıları sorumluluktan kurtarmak için hazırlandığını, davalı ...'in diğer davalıları temsil yetkisinin ispatlanmadığı, ...'in 29.06.2018 tarihli navlun faturasını doğrudan doğruya kendi adına düzenleyerek navlun bedelini sigortalıdan tahsil ettiğini, davalı Ülgen'in navlun sözleşmesini davacı selefine donatanın bir teklifi olarak iletmediğini, hazırladığı sözleşmeyi doğrudan doğruya davacı selefine göndererek teyidini talep ettiğini, davacı selefinin de metne teyit verdiğini, davalının navlun faturasını düzenleyip ödeme yeri olarak da kendi banka hesabını bildirerek akabinde yazılı olarak navlunun kendisine ödenmesini talep ettiğini, bu haliyle TTK 926 gereğince eşyanın taşınmasını üstlenmiş olduğundan taşıyıcı olarak sorumlu olduğunu belirterek, kararın davalılar ...
ve ... yönünden kaldırılarak her iki davalı hakkında tahsilde tekerrür olmamak üzere 845.734,10-TL'nin 26.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesiyle sigortalanmış olan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenmiş olan hasar bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkindir.Davacı tarafça nakliyat emtia sigorta poliçesiyle sigortalı ...a ait gübre emtiasının Yarımca'dan İskenderun Limanına donatanı davalı ... firması olan ... isimli gemi ile taşımasının yapıldığı, varış limanında emtianın kısmen ıslanmak suretiyle hasara uğradığının tespit edildiği, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına 26.11.2018 tarihinde 947.446,32-TL hasar tazminatı ödendiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda hasar bedelinin 845.734,10-TL olduğunun tespiti ile davalı donatan fiili taşıyıcı ...
aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne, diğer davalılar aleyhine açılan davanın ise pasif pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Taşıma koşullarının kararlaştırıldığı gemi bağlantı özetinde; gemileri kiraya veren firma ... Denizcilik olarak belirtilmiştir. Ayrıca gemileri kiraya veren, navlun alıcısı ve gemi işletmecisi de ... olarak kayıtlıdır. Yine bağlama özetinin 18. maddesinde "konişmentolar freight prepaid olarak yapılırsa navlun armatörün hesabına geri dönüşsüz gelene kadar orijinal konişmentolar yükleme limanı acentesinde tutulacaktır" ve 26. maddesinde de %1,25 ... broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydının yer aldığı, broker komisyonunun doğrudan donatan tarafından ödenmesinin kararlaştırılmasının da sözleşmenin donatan adına akdedildiği kaydı ile örtüştüğü, davalı Kartal Gemi tarafından düzenlenmiş olan 28.06.2018 tarihli taahhütname başlıklı belgede taşıma sözleşmesinin davalı ...
tarafından kendisi adına kurulduğunun belirtildiği, Denize Elverişlilik Belgesinde, ... gemisinin donatanı ve işleteninin davalı Kartal Gemi olduğu, 30.03.2018 tarihli sigorta poliçesinde de, ... gemisi donatanının sorumluluğunun dava dışı ... tarafından sigortalandığı, donatan olarak ise davalı ... gösterildiği, geminin maliki tarafından işletildiği sabit olduğundan, ... dava konusu geminin işleteni de olmadığı, davalı ... dava konusu taşıma işini üstlendiği, dolayısıyla akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu yahut dava konusu taşımanın ifasını gerçekleştirdiğini gösteren bir delil bulunmadığı, bu davalının, taşıyıcı sıfatına haiz olmayıp somut olayda diğer davalı ... firması adına hareket ettiği anlaşılmaktadır.
Davalı ... , navlun sözleşmesinde taşıyıcı olarak kayıtlı olmayıp, sözleşmenin 26. maddesinde ... %1,25 broker komisyonunu armatörden alacağı kayıtlıdır.
29. 06.2018 tarihli ve 173.460-TL tutarlı navlun faturası davacının sigortalısı ...'a davalı ... tarafından düzenlenmiştir. Daha sonra ... tarafından davalı ... Denizcilik'e hitaben navlun bedeli açıklamalı 171.291,75-TL tutarlı 28.06.2018 tarihli fatura düzenlenmiş olup, ... tarafından ... bu tutar 03.07.2018 tarihinde ödenmiştir. Dolayısıyla davalı ... sözleşmede geçen %1,25 broker ücretini keserek kalan tutarı ... ödemiştir. Bağlantı özeti de davalı ... tarafından düzenlenerek davacının sigortalısına e-posta yoluyla gönderilmiş ve sigortalı tarafından da teyit edilmiştir. Bu durumda navlun faturasını düzenlemiş olması, tek başına davalı ... taşıyıcı olduğunun kabulüne yeterli değildir. Davalı ...
taşıyıcı olduğunu kabule elverişli başkaca bir delil de bulunmamaktadır. Bu durumda davalılar ... ile ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 14/11/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/92133 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi