Kredi sözleşmesinin tüketici işlemi olup olmadığı araştırılmadan görev tespiti yapılmaması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/2011 E. 2022/1740 K. · · İlk derece: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Davacının nitelemesi: İcra Takibinden Kaynaklanan Borçlu Olmama mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Menfi tespit davasında, takibe konu kredi borcunun ihtiyaç kredisi/tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığı araştırılmadan asliye ticaret mahkemesince görevli olunduğu kabul edilerek esas hakkında hüküm kurulamaz; görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, kredi sözleşmesinin türü (ticari kredi ise asliye ticaret mahkemesi, tüketici kredisi ise tüketici mahkemesi görevli olacak şekilde) belirlenip göreve ilişkin dava şartı bu doğrultuda incelenmelidir; bu araştırma yapılmadan verilen esasa ilişkin karar kaldırılır.
Ele alınan sorunlar
Görev dava şartının re'sen incelenmesi gereği ve kredi sözleşmesinin niteliğinin araştırılmaması → kabul
Gerekçe: Görev mahkemeye ilişkin olumlu bir dava şartıdır ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir; bu nedenle dava şartlarının bulunup bulunmadığı davanın her aşamasında mahkemece re'sen araştırılır, dava şartının bulunmaması halinde davanın usulden reddine karar verilir. İlk derece mahkemesi, taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu kredi sözleşmesinin tüketici işlemi olup olmadığını incelememiştir. İcra takip dosyasındaki ödeme emrinde genel kredi sözleşmesi borcundan söz edilmekte olup, takibe konu kredi borcu banka tarafından gönderilen ihtiyaç kredisi sözleşmesine ilişkinse tüketici işlemi söz konusu olacağından, kararı veren asliye ticaret mahkemesi davaya bakmaya görevli olmayacaktır. Kredi sözleşmesinin türü belirlendikten sonra, ticari kredi ise asliye ticaret mahkemesinin, tüketici kredisi ise tüketici mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek göreve ilişkin dava şartı incelenmelidir. Bu hususu tespite yarayan araştırma yapılmadan davanın esası hakkında hüküm verilmesi doğru görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın temlik edilip icra takibine konu edildiği menfi tespit davalarında, sözleşmenin tüketici işlemi mi ticari işlem mi olduğunun araştırılmadan görevli mahkemenin (asliye ticaret mahkemesi/tüketici mahkemesi) tespit edilemeyeceği ve bu hususun kamu düzenine ilişkin olarak re'sen gözetileceği yönünde emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Görevli mahkeme
- Kredi sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda sözleşme ticari kredi niteliğindeyse asliye ticaret mahkemesi, tüketici kredisi niteliğindeyse tüketici mahkemesi görevlidir; bu husus davanın esasına girilmeden önce göreve ilişkin dava şartı olarak incelenmelidir.
- Dava şartı
- görev
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit↗ görev↗ dava şartı↗ kamu düzeni↗ tüketici işlemi↗ re'sen inceleme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/2011
KARAR NO 2022/1740
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 01/06/2022
NUMARASI 2021/785 Esas - 2022/466 Karar
DAVA
Menfi Tespit
Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, "....Müvekkili ...'un 04.02.2021 tarihinde vefat eden ...'un eşi olduğunu ,müvekkil hakkında söz konusu haksız ve mesnetsiz olan İstanbul ...İcra Dairesi'nin ... Esas numaralı dosyasında icra takibi başlatıldığını,icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine ve başlatılan icra takibinin iptaline, müvekkilinin mirasın gerçek reddi işlemi yapması nedeniyle borçlu olmadığını apaçık belli olması nedeniyle İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas numaralı dosyasında başlatılan takibin takdiren teminatsız olarak tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/381 Esas ve 2021/833 Karar sayılı dosyasında davacı ...'un 04.02.2021 tarihinde vefat eden eşi ...'un mirasının gerçek reddine ilişkin karar verildiği ve kararın kesinleştiği, müteveffa ...'a ilişkin kredi sözleşmesinin gönderildiği, her ne kadar davalı (temlik alan) tarafça davacının murisi olan ...'un kredi borcundan kaynaklı olarak davacı aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, davacının İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/381 Esas ve 2021/833 Karar sayılı dosyası ile müteveffa ...'un mirasını red ettiği ve verilen kararın kesinleştiği, bu sebeple davacının kredi borcundan dolayı sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne, davalının mirasın reddedildiğini başlangıçta bilmesinin mümkün olmaması nedeniyle davacının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili, İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında 28.01.2022 tarihinde icra takibinden feragat ile kapatıldığını, bu durumda söz konusu davanın konusuz kaldığını ve reddi gerektiğini, ilaveten ayrıca aleyhlerine masraf ve vekalet ücretine de hükmedilmemesi gerektiğini, hal böyle iken; davanın kabulüne karar verilerek davalı aleyhine yargı giderine hükmedilmesinin haksız olup dava konusuz kaldığından davanın reddi gerektiğini ve aleyhlerine masraf ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tesbitine ilişkindir. Temlik eden ... Bank A.Ş. İle davacının murisi ... arasındaki sözleşmenin ihtiyaç kredisi sözleşmesi olduğu ve davalıya temlik edilen kredi borçlarına ait kat ihtarlarının ihtiyaç kredisi ve KMH hesabına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı HMK. 114-(1)-c) maddesi uyarınca; görev mahkemeye ilişkin olumlu dava şartıdır. HMK. 1 maddesi uyarınca; mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Mahkeme tarafından dava şartlarının bulunup bulunmadığı, davanın her aşamasında re'sen araştırılır. Dava şartının bulunmaması halinde, HMK.'nın 115/2. maddesi uyarınca; davanın usulden reddine karar verilir.
Mahkemece, taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu kredi sözleşmesinin tüketici işlemi olup olmadığının incelenmediği anlaşılmaktadır. İcra takip dosyasındaki ödeme emrinde ise genel kredi sözleşmesi borcundan söz edilmektedir. İcra dosyasında takibe konu kredi borcu eğer banka tarafından gönderilen ihtiyaç kredisi sözleşmesine ilişkin ise tüketici işlemi söz konusu olacağından kararı veren asliye ticaret mahkemesi davaya bakmaya görevli olmayacaktır. Kredi sözleşmesinin türü belirlendikten sonra ticari kredi ise asliye ticaret mahkemesi görevli olacağından davanın esasının incelenmesi , tüketici kredisi ise tüketici mahkemesinin görevli olduğu gözönünde bulundurulmak suretiyle göreve ilişkin dava şartı incelenmelidir.
Bu hususu tesbite yarayan araştırma mahkemece yapılmadan davanın esası hakkında hüküm verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle,istinaf sebebi olarak gösterilmese de kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle bu husus resen incelenmiş,diğer istinaf nedenleri incelenmeksizin davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, göreve ilişkin dava şartı incelenmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/06/2022 Tarih 2021/785 Esas - 2022/466 Karar sayılı kararın HMK.'nın 353(1)a-3 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Davalı tarafça yatırılan toplam 533,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.08/12/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/90322 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi