I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Oy yasağının dolanılması amacıyla yapılan pay devri ve ibra kararının iptali (TTK 433/1)

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2021/4888 E. 2022/8832 K. · · İlk derece: 6. Asliye Ticaret Mahkemesi

OnandıKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Ticari şirketler

Gerekçe özeti

Yönetim kurulu üyesinin, oy yasağını dolanmak amacıyla eşine pay devrederek kendi ibrasında eşi eliyle oy kullanılmasını sağlaması hâlinde, devir oy yasağının dolanılması amaçlı sayılır (TTK 433/1) ve ibraya ilişkin genel kurul kararı iptal edilir. Hakimin hukuk bilgisiyle çözebileceği ihtilafta bilirkişi avansının yatırılmaması davanın reddi sebebi olamaz.

Ele alınan sorunlar

Kesin sürede bilirkişi avansı yatırılmamasının davanın reddi sebebi olup olmayacağı → kabul

Gerekçe: Uyuşmazlık hakimin hukuk bilgisiyle çözebileceği bir ihtilaf olduğundan, kesin sürede bilirkişi ücreti yatırılmadığı gerekçesiyle davanın ispatlanamadığından reddine karar verilmesi yerinde değildir (Yargıtay'ca onanan BAM gerekçesi).

Pay devriyle oy yasağının dolanılması ve ibra kararının iptali → kabul

İddia: Davacılar, yönetim kurulu üyesinin eşine TTK 433/1'e aykırı pay devri yaparak kendi ibrasında eşi eliyle oy kullanılmasını sağladığını, ibra kararının iptali gerektiğini ileri sürmüştür.

Gerekçe: İbra kararı, yönetim kurulu üyesinin eşinin oylarıyla alınmıştır; TTK 433/1'deki koşullar oluşmuştur. Pay devri ibra oylamasını doğrudan etkilediğinden ve oy yasağının dolanılması amacıyla yapıldığının kabulü gerektiğinden, ilgili yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin genel kurul kararının iptaline karar verilir (Yargıtay'ca onanan BAM gerekçesi).

Emsal değeri

Oy yasağının pay devriyle dolanılması ve buna dayalı ibra kararının iptali açısından emsaldir (Yargıtay'ca onanan BAM holding'i).

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
oy yasağı↗ ibra↗ oy yasağının dolanılması↗ pay devri↗ genel kurul kararının iptali↗ bilirkişi avansı↗

Atıf yapılan mevzuat: TTK — TTK 433/1

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2021/4888 E. , 2022/8832 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 21.03.2019 tarih ve 2018/365 E- 2019/318 K. sayılı kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin kabulüne dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 29.04.2021 tarih ve 2021/717 E- 2021/634 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkillerinin davalı şirketin ortağı olduğunu, davalı şirketin ortaklarından ve yönetim kurulu üyelerinden ...’ın eşi ...’a TTK m. 433/1 hükmüne aykırı olarak pay devri yaptığını, ...’in kendi ibrasında oy kullanamayacağını, bu şekilde eşinin kendi ibrasında oy kullanmasını sağladığını, şirketin zarar ettiğini, kötü yönetildiğini, yönetim kurulunun ibra edilmemesi gerektiğini ileri sürerek davalı şirketin 08.01.2018 tarihli 2016 yılı olağan genel kurul erteleme toplantısında alınan yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin 4 numaralı kararın yürürlüğünün durdurulmasını, yönetim kurulu üyelerinden ...'ın eşi ...'a yaptığı pay devrinin TTK m. 433/1 hükmünce geçersiz olduğunun tespiti ile 08.01.2018 tarihli 2016 yılı Olağan Genel Kurul erteleme toplantısında alınan yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin 4 numaralı kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, genel kurul toplantısında alınan tüm kararların; esas sözleşmeye, yasaya ve hukukun tüm temel ilkelerine, şirketlere hâkim olan ana ilke olan “çoğunluk ilkesine” uygun olarak alındığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafın da delil olarak dayandığı davalı şirket kayıtları üzerinde teknik bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmasına karar verildiği, ancak kesin süre içerisinde davacı tarafın belirlenen avansı yatırmadığı, bilirkişi incelemesi yapılamadığı, ancak şirket faaliyetlerinin ve kayıtlarının teknik bilirkişi eliyle incelenmesi neticesinde davacı iddialarının gerçekliğinin ortaya konabileceği, davacı tarafın davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce, hakimin hukuk bilgisi ile çözebileceği bir ihtilaf olduğu, kesin sürede bilirkişi ücreti yatırılmadığından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinin yerinde görülmediği, ibra kararının yönetim kurulu üyesi ...'ın eşi ...'ın oylarıyla alındığı, TTK 433/1’deki koşulların oluştuğu, pay devrinin ibra oylamasını doğrudan etkilediği, pay devrinin oy yasağının dolanılması amaçlı yapıldığının kabulü gerektiği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/365 Esas-2019/318 Karar sayılı ve 21/03/2019 tarihli kararın, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği kaldırılmasına, davanın kabulüne, 08.01.2018 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul Erteleme Toplantısında alınan yönetim kurulu üyeleri ..., ..., ...'ın ibralarına ilişkin alınan 4 no'lu kararın iptaline karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesi'nce esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi'nce verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 21,40 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 08.12.2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/863573100 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/717 E. 2021/634 K.

Oy yasağını dolanmak amaçlı pay devri ve ibra kararının iptali

Gerekçe özeti

Yönetim kurulu üyesinin ibra oylamasından oydan yoksun olduğu bir dönemde paylarının bir kısmını eşine devretmesi, bu devir sonucunda ibra kararının münhasıran devredilen payların sahibi olan eşin oylarıyla alınması ve devir olmasaydı kararın çıkmayacağının anlaşılması halinde, bu pay devri TTK 433/1 uyarınca oy yasağını dolanma amaçlı kabul edilerek geçersiz sayılır ve buna dayanan ibra kararı iptal edilir. Ayrıca, oydan yoksunluğun tespiti hukuki nitelikte bir mesele olduğundan bu hususun çözümü için bilirkişi incelemesi gerekmez; hakim bu hususu doğrudan hukuk bilgisiyle çözebilir.

Emsal değeri

Yönetim kurulu üyesinin ibra oylamasından önce oy yasağını dolanmak amacıyla paylarını eşine devretmesi ve bu devrin ibra kararının sonucunu belirleyici hale gelmesi halinde TTK 433/1 uyarınca devrin geçersiz kabul edilip ibra kararının iptal edilmesi gerektiğine dair somut hesaplamaya dayalı bir değerlendirme içermesi ve oy yasağı tespitinin bilirkişi incelemesi gerektirmeyen hukuki bir mesele olduğunun belirtilmesi yönünden emsal niteliktedir.

Kavramlar: oy yasağı ibra kararı genel kurul kararının iptali pay devrinin geçersizliği TTK 433/1 TTK 436 TTK 424 dürüstlük kuralı bilirkişi incelemesi kesin süre

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/717

KARAR NO 2021/634

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 21/03/2019

NUMARASI 2018/365 Esas 2019/318 Karar

DAVA

Ticari Şirket (Genel Kurul Kararının İptali İstemli)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 29/04/2021

Davanın reddine ilişkin kararın davacılar vekili tarfından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalı şirketin 08.01.2018 Tarihli 2016 yılı olağan genel kurul erteleme toplantısında alınan yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin 4 numaralı kararın yürürlüğünün durdurulmasını, yönetim kurulu üyelerinden ...'ın eşi ...'a yaptığı pay devrinin TTK M.433/1 hükmünce geçersiz olduğunun tespiti ile 08.01.2018 Tarihli 2016 yılı Olağan Genel Kurul erteleme toplantısında alınan yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin 4 numaralı kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; genel kurul toplantısında alınan tüm kararların; esas sözleşmeye, yasaya ve hukukun tüm temel ilkelerine, şirketlere hâkim olan ana ilke olan “çoğunluk ilkesine” uygun olarak alındığını, anonim şirket paydaşı şirkete ortak olurken, esasen bu hususu bilerek ortak olduğunu, davacıların şirketi zarara uğratacak nitelikteki iş ve işlemleri sebebiyle uğranılan zararların tazminini isteme ve her türlü hukuki yola başvuru hakkı saklı kalmak kaydıyla, haksız ve hukuksal dayanaktan yoksun davanın reddine, TTK madde 448/3 hükmü gereğince, dava sebebiyle uğranılacak zararların teminatını teşkil etmek üzere, davacıların en az davalı şirkette sahip oldukları payın nominal tutarı kadar teminat göstermelerine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı tarafın da delil olarak dayandığı davalı şirket kayıtları üzerinde teknik bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmasına karar verildiği, ancak kesin süre içerisinde davacı tarafın belirlenen avansı yatırmadığı gibi 3 nolu celsede ki beyanında "müvekkilerin ekonomik durumunun elvermemesi sebebiyle bilirkişi ücretini yatıramadıklarını, dosyaya sunmuş oldukları delillerin karar vermeye elverişli olduğunu, bilirkişi incelemesinden vazgeçilerek davanın kabulüne karar verilmesini talep ettiklerini" beyan etmeleri nedeniyle bilirkişi incelemesi yapılamadığı, ancak şirket faaliyetlerinin ve kayıtlarının teknik bilirkişi eliyle incelenmesi neticesinde davacı iddialarının gerçekliğinin ortaya konabileceği, dosya kapsamı itibariyle alınan genel kurul kararının dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edip etmediğinin anlaşılamadığı, davacı tarafın davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili; dosya içeriğinin tamamen hukuki uyuşmazlıklara ilişkin bulunduğunu, TTK m 433 uyarınca yönetim kurulu üyelerinin ibrasında oy hakkından yoksun kişilerin, bu yasağı dolanmak amacı ile malik oldukları payları başka birine devredemeyecek olmasına rağmen bu hükme aykırı olarak YK üyesi ... tarafından eşine devir yaptığını, oy hakkından yoksun olduğundan; bu yasağı dolanmak amacıyla payların bir kısmını aynı zamanda eşi olan diğer hissedarlardan ...'a devrettiğini, pay devrinin amacının TTK m.436/2 hükmünü dolanmak olduğu;ibraya ilişkin alınan kararın TMK 2 maddesi uyarınca dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, bu hususların hakimin takdirinde olup bilirkişi incelemesini gerektiren bir husus olmadığını,kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davalı şirketin 08/01/2018 tarihinde yapılan 2016 yılı olağan genel kurulun ertelenen toplantısında alınan, yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin 4 nolu genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir. TTK’nun 436.maddesinde,pay sahiplerinden hiç biri,kendisi,eşi alt ve üstsoyu veya bunların ortağı olduğu şahıs şirketleri yada hakimiyeti altında ki sermaye şirketleri arasındaki kişisel bir işe veya işleme veya davaya konu olan müzakarelerde oy kullanamayacağı düzenlenmiştir.Şirket işlerinin görülmesine her hangi bir suretle katılmış olanlar yönetim kurulu üyelerinin ibrasına dair kararlarda oy kullanamazlar. Bu kural açık ibra değil TTK.'nın 424"e göre örtülü ibra kararlarında da uygulama alanı bulur.Ancak bilançonun onaylanması ve ibra ayrı ayrı gündem maddelerini teşkil ediyorsa bu durumda bilançonun onayı ibra anlamına gelmeyeceğinden ,bu oylamada ibra oylamasında oydan yasaklı diğer kişiler de oy kullanabilir.

TTK nın 433(1) uyarınca oy hakkının kullanılmasına ilişkin sınırlamaları dolanmak veya herhanibir şekilde etkisiz bırakmak amacıyla ,payların veya pay senetlerinin devri ya da pay senetlerinin başkasına verilmesi geçersizdir.6100 sayılı HMK. 266/1 hükmü gereği; mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Somut olayda iptali istenilen genel kurul kararı ibraya ilişkin olup; uyuşmazlığın çözümü için oy kullananların oydan yoksun olup olmadıklarının tesbiti gerekmektedir.Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren bir husus olmayıp hakimin hukuk bilgisi ile çözebileceği bir ihtilaf olması nedeniyle mahkemece verilen kesin sürede bilirkişi ücreti yatırılmadığından bilirkişi incelemesinden vazgeçmiş sayılmalarına ve ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Davalı şirketin yönetim kurulu üyeleri ...(1000 pay) ... (1000),... ( 52.000) pay sahibi olup yasaklı oylar 54.000-adettir. Red oyu kullanan davacılar ise birlikte 20.000 adet pay sahibidir.Yasak oylar ve davacılar dışında ki tek pay sahibi ... (1000 dir.) dır.

3. 6.2016 tarihinde yapılan olağan genel kurulda ; ...'ın 1.900.000-TL ,eşi ...

25. 000-TL pay sahibi iken akabinde yapılan davaya konu genel kurulda ise ...'ın payı 1.300.000-TL ye düşmüş ...'ın payı ise 625.000-e yükselmiştir.Diğer pay oranları değişmemiştir.Buna göre ... paylarından 600.000-TL lik kısmını eşine devretmiş ve ibra oylamasında ...'ın oylarıyla YK üyeleri ibra edilmişlerdir. Davacıların red oyu toplamı 20.000- ...'ın payı 1000 olduğuna göre ibra kararı yönetim kurulu üyesi ...'ın eşi ...'ın oylarıyla alındığı anlaşılmakla tam olarak TTK 433 /1 deki koşulların oluştuğu, pay devrinin ibra oylamasını doğrudan etkilediği anlaşılmakla pay devrinin oy yasağının dolanılması amaçlı yapıldığının kabulü gerekmektedir.Bu durumda bu devir geçersiz sayılacağından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne ;bu hata/ eksiklik nedeniyle yeniden yargılama gerekmediğinden davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasına ,davanın kabulüne ibra kararının iptaline karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/365 Esas-2019/318 Karar sayılı ve 21/03/2019 tarihli kararın, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın KABULÜNE; 2016 yılında (08.01.2018 tarihinde) yapılan Olağan Genel Kurul Erteleme Toplantısında alınan yönetim kurulu üyeleri ..., ..., ...'ın ibralarına ilişkin alınan 4 nolu kararın iptaline" İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 59,30- TL nispi karar ve ilam harcından 35,90-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 23,40- TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacılar tarafından yatırılan 77-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacılara verilmesine, Davacılar tarafından yapılan 234,50-TL posta masrafından ibaret yargı giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, Davacılar lehine taktir olunan 4.080-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine" Davacılar tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, İstinaf yoluna başvuran davacılar tarafından yapılan 59,50-TL posta masrafının davalıdan alınarak davacılara verilmesine Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1.

maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 29/04/2021