Teminat mektubu komisyonunun iadesi talebinin reddi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1379

KARAR NO 2024/200

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 24/11/2021

NUMARASI 2017/681 Esas - 2021/865

DAVA

Alacak (Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan)

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin davalı bankanın Ağrı Şubesi ile çok uzun yıllar çalıştığını, çeşitli krediler kullandığını, yapılan tüm işlemler ve kullanılan krediler için müvekkili şirketten dosya masrafı, komisyon, işletim ücreti, ekspertiz ücreti, komisyon tahsilatı, teminat komisyonları vb isimler altında bankaca haksız olarak tam miktarını tespit edemedikleri çeşitli ücretler tahsil ettiklerini, müvekkil şirket ile davalı banka arasında imzalanan sözleşmelerin standart matbu sözleşmeler olduğunu, müvekkili şirketin ihtiyacı olmasından ve zor durumda olduğundan imzalamak zorunda kaldığını, müvekkili şirketten tahsil edilen dosya masrafı, komisyon, işletim ücreti, ekspertiz ücreti, komisyon tahsilatı, teminat komisyonları gibi ücretleri ne için ve hangi kalemler altında ve tam olarak ne kadar miktar tahsil edildiğinin açık olmadığını, bu nedenle geriye dönük 10 yıllık hesap hareketlerinin davalı bankadan getirtilerek, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak şimdilik 2.000-TL nin tahsilini talep etmiştir.

ISLAH Davacı taraf ıslah dilekçesi ile dava değerini toplam 45.751,93-TL ye çıkarmıştır.

CEVAP

Davalı vekili; davacı ile müvekkili banka arasında 2007 ve 2011 tarihlerinde genel kredi sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmelere istinaden davacıya nakdi ve gayrinakdi krediler kullandırıldığını, bu ticari nitelikteki krediler nedeniyle, imzalanan sözleşmelerdeki düzenlemeler ve bankacılık teamüllerine uygun olarak komisyonlar ve kredi kullandırma masraflarının tahsil edildiğini, davacının bu kesintilere ilişkin iade talebinin hukuki bir dayanağının olmadığını, yeni BK 'nun genel işlem şartlarının dava konusu olaya uygulanma imkanının bulunmadığını, davacının tacir olduğunu, sözleşmeleri okuyup imzaladığını belirterek açılan davanın reddi talep olunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; ilk olarak 2014/1449 Esas 2017/144 Karar sayılı 22/02/2017 tarihli kararı ile; bilirkişi kök ve ek raporu hükme esas alınarak; davacı taraf aleyhine sözleşmeye konulan muhtelif masrafların tahsiline ilişkin hükmün yazılmamış sayılacağını, yazılmamış sayılan kalemlerin davalı bankaca tahsil edilmiş olmasının genel işlem şartına açıkça aykırı olduğunu, davacının zımni icazet vermiş sayılmasının mümkün olmadığını, bankanın yasal dayanağı olmaksızın bu kalemlerin hesabına girdiği andan itibaren faizi ile birlikte iade etmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulü ile, 45.751,93-TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davalı banka vekilinin,mahkemenin dosyanın ikinci bir bilirkişiye gönderme taleplerini reddettiğini, hatalı olduğunu düşündükleri tek bilirkişi doğrultusunda karar verildiğini, davaya konu kredinin ticari nitelikte bir kredi olduğunu, bu ticari nitelikteki krediler nedeniyle imzalanan sözleşmeler ve düzenlemeler ve bankacılık terimlerine uygun olarak komisyonlar ve kredi kullandırma masraflarının tahsil edildiğini,TBK nın yürürlüğe girmesinden önceki dönemde sözleşme imza edildiğinden eBK'na tabi olunduğu belirtilerek kararın istinafı üzerine ,Dairemizce yapılan istinaf incelemesi ile"...Genel kredi sözleşmesi, banka kayıtları ve bilirkişi raporu incelendiğinde; davalı bankaca davaya konu komisyon kesintilerinin ne için yapıldığı açıklanmamıştır.

Bu belgelerden erken kapama komisyonunun alındığına ilişkin herhangi bir açıklama da görülmemiştir. Yapılan bilirkişi incelemesinde; komisyonların hangi sebeple alındığı belirlenememiştir. Ancak komisyon ödemelerinin yıllar içinde küçük miktarlı ancak düzenli olarak yapıldığı, bir kısım ekstrelerde belgelerde davacı şirket lehine verilen teminat mektuplarından bahsedildiği görülmüştür. Davalı banka şubesinden komisyon ödemelerinin kredi numaraları belirtilmek suretiyle teminat mektupları komisyonu olup olmadığı hususu belirlenmek üzere bilgi istenilmesi; sonuç alınamaması halinde kredi kullandıran banka şubesinde yapılacak inceleme neticesinde yapılan komisyon ödemelerinin neye ilişkin olduğunun belirlenmesi;

belirlendikten sonra gayrinakdi kredi kullandırılması kapsamında bulunan teminat mektup komisyonlarının iadesinin istenip istenemeyeceği, ayrıca her iki sözleşmenin TBK'nın yürürlük tarihinden evvel imzalandığı gözetilerek genel işlem koşulları incelemesine tabi tutulup tutulmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir..." gerekçesi ile kaldırılmıştır. Dairemizin kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesince istinafa konu karar ile; davalı bankanın Ağrı şubesi tarafından 2009 yılından 20.10.2014 dava tarihine kadar meri olan ve çıkışı yapılan bütün mektupları istenilmiş ise de, davalı bankanın Ağrı Şubesinin kapatılarak Iğdır'a devredilmesi, genel müdürlükte de bulunmaması nedeni ile eski tarihli teminat mektuplarına ve görüntülerine ulaşılamadığının bildirildiğini, davalı bankanın davacıya kullandırdığını, BCH kredilerinden, 30.03.2010 tarihinde 220.47-TL, 10.05.2010 tarihinde 53.55-TL komisyon olmak üzere toplam 274.02-TL kredi kullandırma komisyonu tahsil edildiğini, 274.02-TL'si haricindeki alınan komisyon ücretlerinin teminat mektubu komisyonları olduğunun bildirildiği ve toplam 32 adet adet 334.953,50-TL tutarlı teminat mektubu kullandırımı yapıldığına ilişkin çıkışı yapılan mektuplar ve çıkış tarihleri ile devam eden aktif teminat mektuplarının defter kayıtları sunulduğu,verilen teminat mektupları gönderilemese de taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin 33.15/33.16/33.17 ve 33.18 maddelerine göre davalı bankanın müşterilerine kullandırdığı gayri nakdi kredilerden teminat mektubu komisyonu alma yetkisi bulunduğu anlaşılmış, her iki sözleşmenin TBK'nun yürürlük tarihinden evvel imzalandığı gözetilerek genel işlem koşulları incelenmesine tabi tutulmayacağı değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Her ne kadar tarafların imzaladığı, sözleşmede "banka defter ve kayıtlarının delil olacağı" belirtilmiş olsa da; davalı Banka kayıtlarını dahi sunmadığını, 10 yılda kullandırılan onlarca teminat mektubundan toplamda sadece 500-TL (220,47-TL+274,02-TL+53,55-TL) alınması mümkün olmadığını, mahkemenin eksik belgelerle karar verdiğini, belli olmayan bir tutar için makul yorumu yapılmasının mümkün olmadığını, davalı banka tarafından dosyaya müvekkilden alınan komisyonlara ilişkin detaylar dosyaya sunulmadığı için oranların dahi kontrol edilemediğini, dava dilekçesinde geçmiş 10 yılın incelenmesini talep ettiklerini, dosyada ki bilirkişi raporu ile de müvekkilin 45.751,93-TL alacaklı olduğu tespit edildiğini, karar eksik inceleme ile verildiğinden, istinaf taleplerinin kabulü ile yeniden yargılama yapılabilmesi için kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davacı taraf dilekçesinde; davalı bankadan kullandığı krediler nedeniyle dosya masrafı, komisyon, işletim ücreti, ekspertiz ücreti, komisyon tahsilatı, teminat komisyonları vb. adı altında 10 yıl boyunca alınan paraların iadesini istemiş, davalı banka vekili davanın reddini talep etmiştir. Kaldırma kararından evvel alınan bilirkişi raporu, dosyaya sunulan belgeler ve dosya kapsamıyla; davacı ile davalı bankanın Ağrı Şubesi arasında 18/12/2007 tarihli ve 02/06/2011 tarihli genel kredi sözleşmesi kapsamında davacı şirkete nakdi krediler ve gayri nakdi krediler kullandırıldığı, davalı bankanın 41.674,76-TL (nedeni ayrıntılı olarak belirtilmeyen) kredi komisyonu, 2.064,16-TL bu komisyonun BMV si, 1.449,87-TL bunların faizi, 69.37-TL si BMV si, 30.65-TL'si kredi mesaj komisyonu, 463,12-TL da hesap işletim ücreti olmak üzere toplam;

45. 751,93-TL'yi davacıdan tahsil ettiği belirlenmiştir. Kaldırma kararından sonra davalı banka şubesinden getirtilen teminat mektuplarına ilişkin bilgilerden ve gönderilen hesap ekstrelerine göre yeniden alınan bilirkişi raporunda; davalının kullandırdığı BCH kredilerinden, 30.03.2010 tarihinde 220.47-TL 10.05.2010 tarihinde 53.55-TL komisyon olmak üzere toplam 274.02-TL kredi komisyonu tahsil edildiği ve bu tahsilatın miktarının makul olduğu, 45.751.93-TL kesintiden kredi kullandırım komisyonu dışında alınan komisyon ücretlerinin teminat mektubu komisyonları olduğu , davacı şirkete toplam 32 adet adet 334.953,50-TL bedelli teminat mektubu kullandırımı yapıldığı, çıkışı yapılan mektuplar ve çıkış tarihleri ile devam eden aktif teminat mektuplarının defter kayıtları sunulmuş olup, verilen mektupların görüntülerinin gönderilemediği belirlenmiştir.

Teminat mektubu komisyonu, bankanın sadece taahhüt altına girmesi nedeniyle girdiği riskin karşılığıdır. Bankacılık uygulamasında; genel olarak üçer aylık dönemler halinde belli bir yüzde oranında lehdardan kullandırılan gayri nakdi kredi karşılığı tahsil edilmektedir. Lehtarın komisyon ve sair masrafları ödeme yükümlülüğü, bankaya karşı asli yükümlülüklerinden bir tanesidir. Tarafların TBK nın yürürlüğünden evvel imzaladıkları iki adet sözleşme ile davacıya gayrinakdi (teminat mektubu kredisi) kredi kullandırdığı ,yapılan komisyon kesintilerinin 274.02-TL dışındakilerin kredi kullandırım komisyonu olmadığıbelirlenmiştir.Teminat mektubu kredilerinin sözleşme hükümlerine göre kullandırılıp, karşılığı komisyonun devreler halinde tahsil edildiği, sözleşme hükümlerine göre tahsil edilen teminat mektubu komisyonunun fahiş veya belirsiz olduğundan söz edilemeyeceği, alınan komisyonların davacı vekili tarafından açıkça teminat mektubu komisyonu olduğu ifade edildiğinden davalı bankanın 32 adet teminat mektubu riskini karşılıksız bir menfaati olmadan üzerinde taşıdığını kabul mümkün olmadığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davalı banka kayıtlarında tahsil edildiği belirlenen 45.751.93-TL bedelin 32 adet teminat mektubunun komisyonu olduğunun belirlendiği, davacının sözleşmeler ile bu bedeli ödemekle yükümlü olduğu, iadesinin istenemeyeceği, riskin karşılığı olduğu, teminat mektupları tazmin edilmese de davacının bu bedelleri ödemekle yükümlü olduğu, TBK nın yürürlüğünden evvel imzalanan ve tarafları tacir olan sözleşme hükümlerinde genel işlem koşullarına ilişkin hükümler uygulanamayacağından davanın reddine ilişkin hükümde isabetsizlik bulunmamıştır.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 346,9‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere 362(1)-a oy birliği ile karar verildi.05/02/2024